– Ádilbek Qalıbekuly, bıyl Armııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna baıqaýlardyń jańa túrleri engizilip, olardy ótkizý geografııasy keńeıtilgenin kórip otyrmyz. Oıyndarǵa qatysýshy elderdiń sany da artqan. Endi bul sharanyń mańyzy týraly tarqatyp aıtyp berseńiz.
– Armııa oıyndary – halyqaralyq dárejedegi teńdessiz shara. Jyl saıyn uıymdastyrylatyn atalmysh shara áskerı qyzmetshilerdiń tájirıbe almasyp, biliktilikterin jetildirip qana qoımaı, halyqaralyq deńgeıdegi áskerı yntymaqtastyqty da nyǵaıta túsedi. Onyń ústine osy biregeı sharanyń álemdik sporttyq dodalardan esh kemdigi joq.
Baıqaý jyl saıyn kóptegen memleketterdiń qyzyǵýshylyqtaryn týǵyzyp, áskerı oıyndar halyqaralyq áskerı yntymaqtastyqtyń, tájirıbe almasýdyń jańa nyshanyna, beıbitshilik pen yntymaqtastyqtyń kepiline aınaldy. Ár jyl saıyn saıysqa túsý prosesi jetildirilýde.
Bıyl bul jarysta «Astana», «Ońtústik», «Batys» «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵynyń áskerı qyzmetshileri óner kórsetýge laıyqty dep tanyldy. Olar qazir Reseıdiń («Tank bıatlony», «Áskerı barlaý úzdikteri», «Avıadarts», «Qarý sheberi», «Elbrýs saqınasy», «Áskerı-medısınalyq estafeta», «Dalalyq as úı», «Adal dos», «Kúzet saqshysy», «Jol patrýli», «Avtobrondy tankti tehnıka sheberleri», «Qaýipsiz orta», «Desanttyq vzvod», «Ashyq sý», «Injenerlik formýla», «Rembat», «Áskerı rallı»), Qazaqstannyń («Suńqardyń ańshylyǵy», «Artıllerııalyq oq atý sheberleri», «Senimdi aıla-tásil»), Ázerbaıjannyń («Teńiz kýbogy»), Armenııanyń («Dostastyq jaýyngeri»), Belarýstiń («Mergen shebi»), Irannyń («Tereńdik) jáne Qytaıdyń («Teńiz desanty», «Sývorov qysymy», «Ashyq aspan», «Qaýipsiz baǵdar») aýmaqtarynda baq synap jatyr.
– Oıynǵa qatysýshylardy irikteý, daıyndyq sharalary qalaı ótti?
– Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń komandalary Armııa halyqaralyq oıyndary-2018 saıysynyń baıqaýlaryna qatysý úshin daıyndyqty erte bastap, sheberlikterin barynsha shyńdady. Sóıtip bas-aıaǵy 300-ge jýyq áskerı qyzmetshi jarysqa qatysatyn memleketter aýmaǵyna dittegen ýaqytta jetti.
Jalpy ArHO qatysýshylary kúrdeli kóp deńgeıli irikteýden ótti. Birneshe aı boıy túrler men ásker tekteriniń, «Astana», «Ońtústik», «Batys», «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyqtarynyń úzdik áskerı qyzmetshileri irikteldi. Olar Qarýly Kúshterdiń namysyn qorǵap jatqandyǵyn tolyq túısinedi. Al elimizdiń aýmaǵynda «ArHO-2018» sheńberinde «Artıllerııalyq oq atý sheberleri», áskerı baılanysshylardyń «Senimdi aıla-tásil» baıqaýy jáne ushqyshsyz ushý apparattarynyń «Suńqardyń ańshylyǵy» saıysy ótýde.
О́z kezeginde qarý-jaraq, áskerı tehnıkalardyń da jaramdylyǵyna mańyz berildi. Máselen, qazaqstandyq áskerı ushqyshtar Reseı Federasııasynyń aýmaǵynda ótkizilip jatqan «Avıadarts – 2018» baıqaýyna qatysý úshin 4++ úlgisindegi SÝ-30SM maıdandyq jáne armııalyq avıasııanyń ushý apparattaryn tasymaldaýdy júzege asyrdy. Oǵan qosa «Avıadarts – 2018» baıqaýyna qatysý úshin úzdik ushý jáne ınjenerlik-avıasııalyq quram iriktelgen bolatyn.
– Halyqaralyq oıyndar erejesinde, onyń tiziminde bizdiń áskerıler úshin úırenshikti emes saıystar bar ma?
– Qarýly Kúshterimizdiń Joǵarǵy Bas Qolbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev júktegen mindetter boıynsha qazir bizdiń áskerıler kez kelgen qıyndyqty eńserýge daıyn. Muzdaı qarýlanǵan bizdiń ásker dalalyq, sýdaǵy jáne taýdaǵy jaǵdaılarǵa tez beıimdelip, utqyr sheshim qabyldaı alatyndyǵymen de erekshelenedi. Oǵan ótken jyldardaǵy nátıjeler dálel bola alady.
Máselen, bıyl «Elbrýs saqınasy» baıqaýy Kabardın-Balqar jerinde ótýde. Ol jerde áskerı qyzmetshiler aldymen taýly jerge beıimdelý kýrsynan ótkizildi. Sonan soń kerek-jaraqty daıyndaý, qarýdy retke keltirý jáne atysta synaýǵa múmkindik berildi.
Bul jumystarǵa Qorǵanys mınıstrligi Taýly daıyndyq ortalyǵynyń bastyǵy polkovnık Aman Kaımýldınov jetekshilik etýde. Jospar boıynsha jarys úsh kezeńde ótedi. Birinshi kezeń skalodromdaǵy jeke órmeleýdi, taýly jerdegi baǵdarlaýdy, skalodromda tizbektegi órmeleýdi, taýly kedergiler jolaǵy men top quramynda taýdaǵy oq atýdy qamtıdy. Ekinshi kezeń barysynda qatysýshylarǵa ózen arqyly paralleldi jáne aspaly ótkelden ótýdi oryndaý, tastaqty ýchaskeni eńserý, marsh júgirýdi oryndaı otyryp, Mı-8 tikushaǵynan desanttaýdy, kóterilý men túsýge muz ýchaskesin buzyp ótý, sondaı-aq jaralyny tasymaldaý qajet. Úshinshi kezeńde konkýrsanttarǵa berilgen marshrýt boıynsha qarýmen jáne kerek-jaraqpen marsh júgirýdi oryndaýǵa jáne Elbrýs taýynyń batys shyńyna (bıiktigi – 5642 metr) shyǵýǵa týra keledi.
Biz osy kúrdeli baıqaýdyń ózinde eleýli tabysqa jetetindigimizge senimdimin. Bizdiń jaýyngerlerdiń ata-babadan mırasqa qalǵan rýhy men jigeri mol. Bul – áskerı mashyq pen tájirıbeden de joǵary qasıetter.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
