Baspana – basty másele
Jergilikti turǵyndardy baspanamen qamtý – halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý jolyndaǵy eleýli másele. Búgingi tańda turǵyn úı saıasaty el Úkimetiniń basty nazarynda. Tıisinshe memleket tarapynan turǵyndardyń baspanaly bolýyna laıyqty jaǵdaı da jasalyp keledi. Sondyqtan jeke turǵyn úı qurylysy barlyq aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń basty kórsetkishine aınalyp otyr. Elbasy tapsyrmasyn oryndaýǵa negizdelgen «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy da halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Máselen Shý aýdanynda aǵymdaǵy jyly jalpy alańy 8145 sharshy metrdi quraıtyn 64 úı paıdalanýǵa berilip, nátıjesinde 344 mıllıon 840 myń teńge ıgerilgen. Sondaı-aq atalǵan baǵdarlamany júzege asyrý maqsatynda «Jetisý» turǵyn úı alabyndaǵy 75 páterli kóp qabatty úıdi qalpyna keltirý jumystary júrgizilýde. О́tken jyly osy maqsatqa oblystyq bıýdjetten qarjy da qarastyrylǵan. «Jalpy aýdany 3459,63 sharshy metrdi quraıtyn nysandy ústimizdegi jyldyń tamyz aıynda el ıgiligine beremiz dep josparlap otyrmyz. Turǵyn úıdiń qurylys jumystary aıaqtalǵan soń, úı kezeginde turǵan 75 turǵyn qonystoı toılaıtyn bolady», deıdi aýdan ákimi Qaırat Dosaev.
Búginde aýdan boıynsha 715 adam turǵyn úı kezegine tirkelgen. Olardyń qatarynda 3 Uly Otan soǵysynyń ardageri, 158 jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, sondaı-aq osal toptaǵy 480 adam jáne 74 memlekettik qyzmetshiler men bıýdjettik qyzmetkerler bar.
Týǵan jerge týyń tik!
Eldiń yntymaǵyn arttyryp, berekesin keltirýde kásipker azamattardyń úlesi az emes. Búginde «Týǵan jerge týyń tik» aksııasyn biraýyzdan qoldaǵan Shý azamattarynyń qatary artyp otyr. Kóptegen kásipkerler ózderiniń elge jasap otyrǵan jaqsylyǵyn jurtqa jarııalaýdy qalamasa da, halyqtyń olarǵa qurmeti erekshe. Kásip ashyp, aýyl turǵyndaryn jumysqa tartyp júrgen sharýashylyq ıeleri munda jeterlik.
Búgingi tańda Shý aýdanynda 6029 kásipkerlik nysan tirkelgen. Atalǵan kásipkerlik nysandarda 17732 adam jumys isteıdi. Bıylǵy sáýir aıynda jeke kásipker Koshalı Gýseınovtiń demeýshiligimen qurylys jumystary 350 mıllıon teńgeni quraıtyn «Nurly jol» tehnıkalyq qyzmet kórsetý ortalyǵy ashylyp, 40 adam jumyspen qamtylǵan. Sonymen qatar jýyrda jalpy quny 250 mıllıon teńge bolatyn «Shyńǵyshan» sport kesheni ashylyp, 6 adam turaqty jumysqa ornalasqan. Shý aýdanynyń qurmetti azamaty Bolat Saýranbaev Eski Shý aýyldyq okrýgine qarasty Belbasar eldi mekeninde jobalyq quny 350 mıllıon teńgeni quraıtyn sport kesheniniń qurylysyn bastap, aýyl halqynyń alǵysyn aldy.
«Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» turǵyndar múddesin kózdeıtini anyq. Búginde bes bastamanyń qaı-qaısysy da el ıgiligine qyzmet etýde. Máselen «shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» dep atalatyn tórtinshi bastama boıynsha bıyl aýdanda 3103 adamǵa 1 mıllıard 672 mıllıon teńge kóleminde nesıe berilgen. «Mıkrokredıttik uıym – Shý» seriktestigi tarapynan kásipkerlikti qoldaý maqsatynda 23 azamat 25 mıllıon 779 myń teńge kóleminde nesıe alǵan. Sonymen qatar atalǵan seriktestiktiń Taraz qalasy fılıaly Shý bólimshesi tarapynan 3068 turǵynǵa 1 mıllıard 524 mıllıon 828 myń teńge kóleminde nesıe qarastyrylǵan. Al «Shý nesıe seriktestigi» JShS arqyly 12 sharýa qojalyq ıeleri 121 mıllıon 418 myń teńge nesıe alǵan.
Qazirgi kezde óńirdi kógildir otynmen qamtý máselesi asa ózekti. Bul oraıda «Eldi gazben qamtamasyz etýdi jalǵastyrý» atty besinshi bastamany júzege asyrý maqsatynda aýdan boıynsha 36 eldi mekenniń 10-y kógildir otynmen qamtylǵan.
«Búgingi tańda aýdan ortalyǵyna irgeles jatqan Alǵa jáne Saýytbek aýyldaryn tabıǵı gazben qamtý jumystary júrgizilip jatyr. Budan bólek, 18 aýyldy gazdandyrý maqsatynda magıstraldy gaz qubyryn júrgizýge jobalyq-smetalyq qujattar daıyndaý úshin ótken jyly oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-sharýashylyq basqarmasyna 95,2 mıllıon teńge bólingen bolatyn. Qazirgi kezde memlekettik saraptamanyń qorytyndysy alynyp, bıýdjettik ótinim respýblıkaǵa ótkizildi», deıdi aýdan ákimi Q. Dosaev.
Investısııa ıgiligi
О́nerkásip salasy órkendeýge jol ashady. Al ony ınvestısııa tartý arqyly júzege asyrý – búgingi jospar talaby. Osy oraıda Shý aýdanynyń ekonomıkalyq jaǵdaıyna birqatar ınvestor qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Aýdan ákimdiginiń málimetinshe, aýdanǵa ınvestısııa tartý baǵytynda elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy aıasynda aldaǵy ýaqytta jalpy quny 314 mıllıard 710 mıllıon teńge bolatyn 7 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý kózdelýde. Onyń qatarynda «TOO WINDHAN», «M-KAT-GREEN», «Sun solutions Kazakhstan», «SBS Grop-S», «A & T – Energo» jáne «Sınerdjı Agro Treıd» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bar. Sonymen qatar baǵdarlama aıasynda aǵymdaǵy jyly «Asyljer» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi qant ónimin óndiretin zaýyt qurylysynyń jobasyn iske asyrý maqsatynda tıisti qujattardy aımaqtyq úılestirý keńesiniń qaraýyna usynypty. Al Shý qalasynda «Standardconstruction» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi «Bıtým» zaýytynyń qurylysyn júrgizýde. Eger joba tolyq júzege asatyn bolsa, óndiris orny úshinshi toqsanda iske qosylady.
Bolashaqta Shý aýdanynda «HOZÝ Agro Sıstem» seriktestigi arqyly qant qyzylshasy men qant quraǵyn óńdeý, qant jáne lımon qyshqylyn shyǵarý zaýyty iske qosylady. Bul maqsatqa seriktestikke 4 gektar jer berilgen. Al osy aýdanda bıylǵy qańtar aıynda «Kombaın Sazı Iran» seriktestiginiń Iran kásiporny Birlik aýyldyq okrýginde mal sharýashylyǵy baǵytyndaǵy kombaındardy qurastyrý zaýytyn ashýǵa nıet bildirgeni de aýdan úshin úlken jańalyq. Keleshekte atalǵan jobalardyń barlyǵy derlik júzege asatyn bolsa, Shý óńiriniń budan da áleýeti artyp, damý deńgeıi joǵarylaı túspek.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
