Degenmen sońǵy jyldary memlekettik baǵdarlamalar aıasynda óndiris oryndary aıaǵynan nyq turyp keledi. Ázirge shetel ónimderimen úzeńgi qaǵysýǵa shamasy jetpegenimen, ishki naryqtyń yndynyn jabýǵa jetip jatyr. Osy oraıda jyl saıyn ótkiziletin úzdik taýarlar kórmesi búgingi men bolashaqtyń baǵdaryn kórsetip keledi.
Qyzylordada kásipkerler kóbeıip keledi
Jaqynda Qyzylordada oblys ákimdigi men Kásipkerler palatasynyń uıymdastyrýmen «Qazaqstannyń úzdik taýary – 2018» oblystyq kórme-baıqaýy ótti. Bir qýanyshty jaıt, otandyq taýar óndirýshiler qatarynyń jyl saıyn ósip kele jatqany baıqalady. Máselen, 2016 jyly kórmege 17 kásipker ǵana taýaryn qoısa, ótken jyly olardyń qatary 22-ge jetken. Bıyl 34 kásipker qatysty.
Oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev 2018 jyldy «Jappaı kásipkerlikti qoldaý jyly» dep jarııalaǵany belgili. Osy isti alǵa bastyrý úshin ózin-ózi tıimsiz jumyspen qamtyǵan jáne jumyssyz júz myńǵa jýyq adam anyqtalǵan edi. Búginde olardyń 27 myńǵa jýyǵy jumysqa ornalastyrylǵan. Kásipkerlikke ıkemi barlarǵa «Bastaý – Bıznes» jobalary arqyly jeke kásibin ashýǵa kómek jasalǵan. Osy jumystardyń arqasynda kásip ashyp, endi óz ónimin kórme-baıqaýǵa qoıyp jatqandar bar.
Sonymen oblystaǵy myna úzdik taýar óndirýshiler básekelesterinen qara úzip shyqty. «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymy boıynsha jeńimpaz bolǵan úsh kásiporyndy aıtyp óteıik. Olar – «Qazaqstannyń «Kemıkal» munaı hımııalyq kompanııasy» JShS, «Asem tas» JShS, «Janzere» JShS.
«Halyqqa arnalǵan úzdik taýarlar» atalymy boıynsha úzdik dep tanylǵan «DALATEX» JShS aıyna 11 myń dana erler jeıdesin tigedi. Kásiporynda 40 adam jumys isteıdi. Osy atalymdaǵy taǵy bir jeńimpaz «Narıman» jeke kásipkerligi Shıeli aýdany, Bestam aýyldyq okrýginde ornalasqan. Mýzykalyq quraldar ázirleıtin kásipker aı saıyn 20 mýzykalyq qural-jabdyq jasaıdy. 3 adamdy jumyspen qamtyp otyr. Qyzylorda qalasyndaǵy «Sultan Súırik» JShS toqyma ónimderin shyǵaratyn seriktestik jylyna 10 myńnan astam tutynýshyǵa qyzmet kórsetedi. «Úzdik azyq-túlik taýarlary» atalymy boıynsha «Araltuz» AQ jeńimpaz dep tanyldy. Aral aýdanynyń Jaqsyqylysh kentinde ornalasqan kásiporyn jyl saıyn 500 myń tonnadan astam tuz óndiredi, seriktestikte 1213 adam eńbek etedi. «SPK Qyzylorda balyq» JShS 2012 jyly qurylǵan. Qazaly aýdanynyń Áıteke bı kentinde ornalasqan kompanııa balyq ónimderin shyǵarady. Jylyna 1260 tonna balyq ónimderin óńdeıtin zaýytta 50 adam jumyspen qamtylǵan. Al «AB INVEST GROUP» JShS saflor maıyn óndiredi. Kásiporyn 7 adamdy jumyspen qamtyp otyr.
Shara sońynda «Qazaqstannyń úzdik taýary – 2018» oblystyq kórme-baıqaýyna ónimderin ákelip, belsendi qatysqan kásipkerlerdi Kásipkerler palatasynyń dırektory Ǵalymbek Jaqsylyqov alǵys hattarmen marapattady. Oblystyq kórme-baıqaý jeńimpazdary osy jyldyń qazan aıynda Astana qalasynda ótetin respýblıkalyq kórme-baıqaýǵa qatysady.
Almatynyń kompanııalary belsene atsalysty
О́tken aptanyń sońynda Almaty qalasynyń da úzdik kásipkerleriniń esimderi belgili boldy. Megapolıstiń jergilikti 60 kompanııasy «Qazaqstannyń úzdik taýary» óńirlik kórme-baıqaýyna qatysyp, ónimderin ortaǵa saldy. Olardyń basym bóligi – baıqaýǵa birinshi ret qatysyp otyrǵan jas kásiporyndar.
Kórme túrinde ótken baıqaýda nan, sút ónimderin shyǵaratyn, aıaq kıim, syrt kıim tigetin, túıe júninen taýar óndiretin, aýyl sharýashylyǵy, medısına jáne bıologııalyq preparattar óndiretin, jıhaz shyǵaratyn kompanııalar, týrızmdi damytýǵa septigin tıgizýge umtylǵan jergilikti kásipkerler de baq synady.
Burynnan belgili óndirýshilerdiń arasynda Almaty tehnologııalyq ýnıversıtetiniń jeńil ónerkásip jáne dızaın fakýlteti stýdentteriniń qolynan shyqqan «Umaı ana» jobasy bar. Týrısterge arnalǵan tábárik túrindegi jıyntyqta tórt tilde jaryq kórgen Umaı ana týraly ańyz kitap, sómke, aýdıo-kitap jáne Umaı ana qýyrshaǵy usynylǵan. Sol sııaqty akademık Tóregeldi Sharmanovtyń ıdeıasy boıynsha iske asyp jatqan bıe sútinen jasalǵan shokoladtar da kórmege kelýshilerdiń qyzyǵýshylyǵyn oıatty.
Eki kúnge sozylǵan «Qazaqstannyń úzdik taýary» óńirlik baıqaýyn sapa jolyna túsken almatylyq kásipkerlerdi qaı turǵyda da qulshyndyratyn jarys ári úlken jeńiske bastaıtyn joldama dep te qarystyrýǵa bolady.
Kásipkerler úshin aıtýly is-sharaǵa «Atameken» UKP Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Eldos Ramazanov, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek, «Atameken» UKP baıqaýlardy uıymdastyrý jónindegi basqarýshy dırektory Saltanat Ábdikárimova, Almaty qalasy kásipkerler palatasy óńirlik keńesiniń tóraǵasy Iýrıı Tileýmuratov, Almaty qalasy kásipkerler palatasynyń dırektory Baǵdat Telebaı, sondaı-aq bıznes-qoǵamdastyq pen memlekettik organdardyń ókilderi qatysty.
Sonymen memlekettik mekemeler men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy ókilderinen quralǵan saraptaý komıssııasynyń sheshimimen Almaty qalasy boıynsha «Qazaqstannyń úzdik taýary» óńirlik kórme-baıqaýy jeńimpazdarynyń tizimi tómendegideı boldy.
«О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymynda «Almaty elektr-mehanıkalyq zaýyty» JShS, «Almaty avtotirkemeler zaýyty» JShS, «Almaty kópir qurylysy zaýyty» JShS top jardy.
«Halyqqa arnalǵan úzdik taýarlar» atalymynda «Semıramıda» tigin fırmasy» JShS, «Adal Plent»JShS, «Elteks Alataý» JShS jeńiske jetti.
Almatynyń «Úzdik azyq-túlik taýarlary» ataǵyna «EFKO Almaty» JShS, «Igelıkova D.M» JK, «Qyzyl aıdahar» JShS laıyq dep tabyldy. Osy arada zańnamalyq ózgeristerge baılanysty, bıyl árbir atalym boıynsha teńdeı úsh jeńimpaz tańdalyp, júlde birinshi, ekinshi jáne úshinshi oryndarǵa bólinbegenin atap ótý kerek.
«Búgin úzdikterdiń úzdigi bas qosty. Bular – ónerkásip baıraǵy, Qazaqstan bıznesiniń elıtasy sanalatyn kompanııalar. Saraptaý komıssııasynyń aldynda qıyn tańdaý turdy. Baıqaýǵa qatysyp otyrǵan árbir kompanııa jeńimpaz atanýǵa ábden laıyq boldy», dedi Almaty qalasy kásipkerler palatasynyń dırektory Baǵdat Telebaı.
Almaty qalalyq ákimdiginiń ókilderi óńirlik baıqaýda jeńiske jetken aldyńǵy qatarly iskerler «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq baıqaýynda da júldeli oryndardan tabylatyndyǵyna senim artyp otyr.
Baqtııar TAIJAN,
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
