Jaz aılarynda balmuzdaq naryǵy satylym jaǵynan óziniń maýsymdyq sharyqtaý shegine jetedi desek te, bıyl bul salada aıtarlyqtaı ilgerileý bar. Qazir el naryǵynda balmuzdaqqa degen suranys burynǵydan da artty. Jalpy alǵanda, bul naryq jylyna orta eseppen 2-3 prosentke ósip otyrady. Sońǵy ýaqytta Qazaqstandaǵy balmuzdaq óndirisiniń qýaty 7,5 prosentke kóterildi, bul shamamen 33 myń tonna. Nátıjesinde otandyq óndirýshiler tabandylyq kórsetip, ımporttyq taýarlardy yǵystyra bastady. Qazirdiń ózinde qazaqstandyq jáne sheteldik ónimniń araqatynasy sáıkesinshe 60 jáne 40 prosentti quraıdy.
Jaqynda otandyq balmuzdaq óndirýdiń kóshbasshysy bolyp tabylatyn «Shın-Laın» kompanııasy Almatyda BAQ ókilderiniń basyn qosyp, tez erıtin bıznestiń búge-shigesimen, shıkizat sapasymen bólisti.
Búgingi tańda elimizde 20-dan asa balmuzdaq shyǵaratyn kompanııa bar. «Euromonitor International» kompanııasynyń málimeti boıynsha, «Shın-Laın» kompanııasy 36 prosenttik úlespen naryq kóshbasshysy bolyp otyr. Bul kompanııa óndirilgen balmuzdaq kólemi, onyń eksporty, dıstrıbýsııasy, brend sany, sapa standarttary, sondaı-aq quqyqtyq saladaǵy qyzmeti boıynsha Qazaqstandaǵy №1 kásiporyn. Sehtary jylyna 13 myń tonnadan astam balmuzdaq shyǵarady. Qalǵan otandyq óndirýshiler kórsetkishterin birge qosqanda ǵana osyndaı nátıjege qol jetkizedi.
Aǵymdaǵy jyldyń 7 aıdaǵy qorytyndysyn byltyrǵy kezeńniń kórsetkishimen salystyrǵanda, atalǵan kompanııa óndirgen balmuzdaqtyń satylý deńgeıiniń shamamen 30%-ke óskeni baıqaldy. Jaz mezgilinde kompanııa eksport úlesin ulǵaıtyp, jańa skýpıng, ıaǵnı balmuzdaq sharlaryn satý sanatyna shyǵyp, qalyptasqan dástúr boıynsha tutynýshylarǵa ónimniń jańa túrlerin usyndy.
– Biz satylym kólemi ósetinin aldyn ala boljaǵan edik. Bul − balmuzdaqtyń jańa túrlerin naryqqa shyǵarýdyń ǵana emes, eksporttyq áleýetti júzege asyrýdaǵy strategııalyq ádis-tásilimizdiń nátıjesi. Sıpaty boıynsha shyǵys elderiniń, al jasaý tehnologııasy boıynsha eýropalyq elderdiń ónimi bolatyn, Bahroma jańa ınnovasııalyq balmuzdaǵynyń jasalýyna salynǵan ınvestısııa eldegi tutynýshylardyń ǵana emes, eksporttyq elderdiń de kóńilinen shyǵýǵa kómektesti. Bahroma balmuzdaǵyn úlken jetistikke jetken halyqaralyq kórmelerge belsendi túrde qatystyryp, onyń ilgeri jyljýyn kúsheıttik. Nátıjesinde, satý qurylymymyzdaǵy eksport úlesiniń ósýi 10 prosentten asatyn kórsetkishke jetti, – deıdi kásiporyn basshysy Andreı Shın.
Qazir bul kompanııanyń ónimi Reseıde, Ortalyq Azııa elderiniń Tájikstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan syndy memleketterinde, Mońǵolııa men Qytaıda satylýda. Reseıde satý eksportty damytýǵa negizgi úlesin qosty – ótken jyldyń kezeńimen salystyrǵanda 3 ese ósip, kompanııa eksportynyń shamamen 60 prosentin qurady. Qyrǵyzstanǵa jiberilgen eksport shamamen 25 prosenttik ósim kórsetti. Qytaıda, Mońǵolııa men О́zbekstanda satylýy jýyrda ǵana bastalsa da bul naryqtardaǵy satylý áleýeti joǵary.
– Reseı men Qytaı naryǵynda balmuzdaq sanatyndaǵy ónimder óte kóp, básekelestik te joǵary. Sondyqtan bizdiń kompanııanyń aldynda naryq talaptaryna saı ári erekshe taýar mindeti turdy. Osyndaı ónimderdiń qataryna Bahroma balmuzdaǵyn, sondaı-aq tanymal «Bomba» brendi men kilegeı negizinde jasalǵan «Mıshka na polıýse» shynaıy plombırin jatqyzýǵa bolady. Bul bastapqy kezeń ǵana, kompanııanyń kóshbasshylyq sıpaty ónimderimizdiń budan ári sheteldik naryqtarǵa shyǵýy men satylý deńgeıiniń keńeıýine jol ashty. Osylaısha, ónimdi Ýkraına men Kavkazǵa eksportqa shyǵarý josparlanyp, bul másele boıynsha kelissózder júrgizilýde. Al Belarýs naryǵynda ázirshe synaqtan ótýdemiz, – dedi Andreı Shın.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
