Negizgi másele – «Altyn alqamen» nagradtalǵan nemese buryn «Batyr ana» ataǵyn alǵan kóp balaly analardyń memlekettik turǵyn úı qorynan birinshi kezekti tártipte turǵyn úı alý quqyǵyn iske asyrýǵa qatysty bolyp otyr.
Qoldanystaǵy zańnamamen joǵaryda kórsetilgen sanattaǵy analar úshin naqty áleýmettik kepildikter kózdelgen. Atap aıtqanda, «Memlekettik nagradalar týraly» 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy zańnyń 36-babyna sáıkes, analar belgilengen normalar boıynsha turǵyn úı alańymen birinshi kezekte qamtamasyz etiledi.
«Turǵyn úı qatynastary týraly» 1997 jylǵy 16 sáýirdegi zań boıynsha atalǵan analar «kóp balaly otbasy» sanatyna qosylǵan, osyǵan baılanysty turǵyn úıge muqtaj esebine turý týraly ótinishin atalǵan zań qabyldanǵan kúnnen keıin bergender, birinshi kezekte turǵyn úı alý quqyǵynan aıyrylǵan.
Úkimettiń usynǵan jaýabynda Ombýdsmenniń tıisti suraý salý haty boıynsha Astana qalalyq prokýratýrasy rastaǵan quqyqtyq qaıshylyqtar týdyrǵan máseleni sheshý boıynsha negizdelgen ustanym joq. «Altyn alqamen» nagradtalǵan kóp balaly analardyń quqyqtyq qaıshylyqtarǵa baılanysty shaǵymdary olardyń paıdasyna oń sheshilip jatqan sot sheshimderine ıe ekeni nazar aýdartady. Osyndaı sheshimdi Astana qalalyq sotynyń azamattyq isteri jónindegi sot alqasy qabyldap, Joǵarǵy sottyń uqsas ınstansııasynda qoldaý tapty.
Ombýdsmen óz úndeý hatynda «Altyn alqamen» nagradtalǵan kóp balaly analar ýákiletti memlekettik organdarda máseleniń sheshimin taba almaı, zańnamalyq túrde bekitilgen turǵyn úıge quqyǵyn qorǵaý úshin sotqa júginýge májbúr ekenine alańdatýshylyǵyn bildirip otyr. Bul Memleket basshysynyń halyqqa memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn arttyrý men sot organdaryndaǵy júktemeni azaıtý týraly tapsyrmalaryna qarama-qaıshy bolyp tur.
Baıandalǵannyń mán-mátininde, ulttyq quqyq qorǵaý mekemesi memlekettik turǵyn úı qorynan halyqtyń áleýmettik osal toptaryna turǵyn úıdi birinshi kezekte berý kezinde birkelki amalyn zańnamalyq deńgeıde belgileýdi usynady. Bul jerde áńgime turyp jatqan jaıy belgilengen sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jáne tehnıkalyq talaptarǵa saı kelmeıtin azamattardy esepke turǵyzý týraly bolyp otyr.
Buryn habarlanǵandaı, atalǵan másele boıynsha naqty zańnamalyq norma bola tursa da, uzaq ýaqyt boıy turǵyn úıdiń joǵaryda kórsetilgen talaptarǵa sáıkes kelmeýin sáıkes kelýin rastaıtyn qujatty berý boıynsha ýákiletti organnyń bolmaýyna baılanysty ony iske asyrýdyń tetigi jumys istemedi. Ombýdsmen mekemesiniń beıindi vedomstvomen jasaǵan jumysy nátıjesinde 2017 jylǵy 17 aqpanda ýákiletti organdardyń qajetti qorytyndylaryn berýdiń naqty tártibin belgileıtin qaǵıdalarǵa tıisti ózgerister engizildi.
Úkimettiń bergen jaýabyna sáıkes, jergilikti atqarýshy organdarǵa atalǵan ózgeristerdi qoldaný týraly nusqaýlar 2018 jyldyń sáýirinde ǵana joldandy.
Azamattardan túsip jatqan aryzdar atalǵan salada joǵaryda kórsetilgen organdardyń quqyq qoldanýshy praktıkasynda naqty nusqaýlardyń joqtyǵyn rastaıdy.
Astana qalasy Jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń aqparatyna sáıkes, «qazirgi ýaqytta sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qorytyndyny berý boıynsha ýákiletti organ esh normatıvtik aktimen belgilenbegen». Bul jaǵdaı basqa aýmaqtyq ýákiletti organdardan surastyrý kezinde rastaldy jáne azamattardyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretindikten, ol shuǵyl sheshimdi qajet etip otyr.
Qaralyp otyrǵan máselelerdiń mańyzdylyǵyn eskere otyryp, Adam quqyqtary jónindegi ýákil Premer-Mınıstrge olardy qosymsha qaraýdy tıisti oryndarǵa tapsyrý jónindegi ótinishpen júgindi.
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
