Jalpy elimizdegi kásipodaq qozǵalysynyń jumysy HH ǵasyrdan bastaý alǵany eshkimge jasyryn emes. Jáne alǵashqy kásipodaq uıymy qazirgi Qaraǵandy oblysyna qarasty Ýspen mys ken óndirý ornyndaǵy jumysshylar odaǵynyń bastamasymen qurylǵan bolatyn.
Kásipodaq – qoǵamda ózgeden ozyq, bitim-bolmys jaǵynan eshkimge uqsaı bermeıtin, rýhanı jaǵynan salmaqty orny bar, úlken bedelge ıe uıym. Al kásipodaqtardyń qazirgi qoǵamdaǵy óz ornyn tabýy, zaman aǵymyna saı qyzmet kórsetýi úlken iskerlikti talap etedi. Búgingi tańda kásipodaqtar uıymy úkimettik jáne bıznes ókilderimen birlese, zamanaýı qazaqstandyq qoǵamdy qalyptastyrý jolynda jumys istep keledi. Qoǵamdyq júıeniń bóligi retinde údemeli túrde ózgerip jatqan qubylystarǵa ún qosyp, qarapaıym eńbekshi halyqtyń ıgiligine qyzmet etý atalǵan uıym múshelerine úlken jaýapkershilik júkteıdi.
«Almaty oblysynyń kásipodaqtar ortalyǵy» aýmaqtyq kásipodaqtar birlestigi de azamattyq qoǵamnyń jarqyn úlgisindeı bolyp, 2015 jyly kópshiliktiń qalaýymen qurylǵan bolatyn. Ortalyq qurylǵannan beri mekemelerdegi eńbek ujymdaryn kásipodaq qozǵalysyna tartý, jańadan bastaýysh kásipodaq uıymdaryn qurý, jumys istep jatqan kásiptik odaqtardyń qyzmetterin retke keltirý boıynsha úlken jumys atqardy.
Jalpy osy jerde zańdy suraq týady: kásipodaqtyń qajettiligi nede, ol jumysshylarǵa ne beredi, eń bastysy, eńbek daýlaryna baılanysty olardyń quqyqtaryn qorǵaı ala ma? Mine, osyndaı san túrli saýaldarǵa jaýap bere otyryp, biz birden eńbek ujymdary arasynda túsindirý jumystaryn bastap kettik. Árıne, bireýler durys qabyldasa, keıbireýler kásipodaqqa sekemmen qarady. Biz múmkindiginshe árbir ujymdaǵy eńbekke baılanysty problemalardy kóterip, onyń sheshý joldaryn qarastyrdyq.
Birde oblystyq Mádenıet basqarmasyna qaraıtyn muraǵat salasynyń qyzmetkerlerimen kezdeskende, eski qujattarmen jumys istegenderge ústemeaqy tólenbeıtini anyqtaldy. Biz osy máselege baılanysty áleýmettik seriktesimiz – jergilikti basqarý organdaryna hat joldap, úshjaqty kelisim jasadyq. Osylaısha zań turǵysynan qarastyra kele, olarǵa mindetti túrde ústemeaqy tóleý kerektigin dáleldedik. Nátıjesinde, oblystyń bıýdjetin qalyptastyrý kezinde qosymsha qarajat bólinip, muraǵat qyzmetkerlerine ústemeaqy tólene bastady.
О́tkizetin sharalarǵa múmkindiginshe máslıhat depýtattaryn, oblystyń qurmetti azamattaryn, qoǵam qaıratkerlerin, quqyq qorǵaý salasynyń qyzmetkerlerin, jastardy, jergilikti atqarýshy organdar men BAQ ókilderin qatystyra otyryp, qatardaǵy qarapaıym jumysshylardyń pikirin tyńdaımyz. Olardyń kózqarastaryn eskerip, bergen usynystaryn sheshýge barynsha tyrysamyz. О́ıtkeni mundaı jumystar kásipodaqtyń ımıdjin kóterýmen qatar, qoǵamdyq kózqarasty qalyptastyrýǵa óz septigin tıgizedi.
Memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne qyzmetkerlerdiń áleýmettik jaýapkershiligi, ózara syılastyǵy men olardyń múddelerin bildirýge arnalǵan alańdar qurylyp, birqatar máseleler óz sheshimin tabýda. Sonyń ishinde áleýmettik áriptestik jáne áleýmettik-eńbek qatynastary, ujymdyq sharttardyń daıyndalýy men oryndalýy jańa formatta júrgizile bastady. Sondaı-aq, kásipodaq uıymdarymen ujymdyq kelisimsharttardyń bekitilýi jáne onyń oryndalýy saraptamadan ótip, únemi monıtorıng júrgizilip otyrady.
Jalpy Almaty oblysynda 14 salalyq kásipodaq uıymy qyzmet atqarady. Olardyń jumysyn úılestirý, ádistemelik kómek berý, bilimderin jetildirý boıynsha arnaıy kýrstar uıymdastyrý jumystary oń jolǵa qoıylǵan. Onyń ústine, Jetisý óńiri elimizdegi ekonomıkalyq, rýhanı, saıası turǵydan ózindik orny bar aımaqtardyń biri sanalady. Aımaqta júzge jýyq etnos ókilderi turady. Búginde halyq sany statıstıkaǵa sáıkes 2 mıllıonnan asady. Atqarylyp jatqan jumysty ári qaraı ońtaılandyrý úshin jergilikti atqarýshy organdarmen, kásipodaqtar jáne ónerkásip basshylarynyń arasynda óndiristik prosesti biryńǵaı qalypqa keltirý jáne eńbek quqyǵyn saqtaý boıynsha memorandýmdarǵa qol jetkizdik.
Bıyl Almaty oblysynyń soty, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń Almaty oblystyq departamenti, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy jáne aýmaqtyq kásipodaqtar ortasynda memorandýmǵa qol qoıyldy. Qazir oblystyq sot jáne Taldyqorǵan sotynyń ǵımarattarynda sotqa deıingi daýlardyń aldyn alý úshin «Tatýlasý ortalyqtary» jumys isteýde. Osy maqsatta oblystyq sottyń ǵımaratynda ashylǵan Quqyqtyq qyzmetter ortalyǵyna joǵary dárejeli medıatordy qyzmetke aldyq. Endi, medıatordyń kómegine basshydan bastap, qatardaǵy qyzmetkerge deıin júginip, keńes alatyn bolady.
Áset QYDYRMANOV,
Almaty oblysynyń kásipodaqtar ortalyǵy aýmaqtyq kásipodaqtar birlestiginiń tóraǵasy
