Memleket basshysynyń Atyraýǵa sapary «Karat» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qarasty «Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aımaǵynyń jumysymen tanysýdan bastaldy. Elbasyna bul jerde nan jáne makaron ónimderin shyǵaratyn sehpen qatar, daıyn ónim úlgileri kórsetildi.
Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdentine Atyraý oblysyndaǵy ınvestısııalyq jobalar tanystyryldy. Atap aıtqanda, qýaty 52 megavatt bolatyn jel elektr stansasy, ystyq kúıinde myrysh jalatý sehy, robot arqyly dánekerleý ádisin qoldana otyryp, metall qurylǵylaryn, karbon negizindegi qýatty kabel, krekıng katalızatorlaryn óndirý jónindegi kásiporyndar, farmasevtıka zaýyty, qysymdy ólsheýge arnalǵan qurylǵylar shyǵaratyn zaýyt, qus fabrıkasy, aýmaǵy 20 gektar bolatyn jylyjaı jáne basqa da jobalar bar.
Jalpy, «Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aımaǵy – kóp salaly zamanaýı kásiporyn. Onyń quramynda nan jáne kondıterlik ónimder óndiretin «Dáýlet nan» zaýyty, aýyz sý daıyndaıtyn seh, «Raıhan» sharýa qojalyǵy, makaron ónimderin óndiretin seh, dıirmen, et kombınaty, tigin sehy, sondaı-aq asfalt-beton zaýyty jumys isteıdi.
«Dáýlet» jeke ındýstrııalyq aımaǵynda 244 jumys orny ashylǵan. Jobanyń quny – 1,51 mlrd teńge. Kásiporyn sońǵy tórt jylda kemeldene túsken.
Memleket basshysy munan soń «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamyna baryp, óndiristik úderisterdi qadaǵalaý ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Onda Elbasyna sıfrly zııatkerlik ken ornynyń júıesi kórsetildi. Bul naqty ýaqyt rejiminde ónerkásip nysandarynan túsetin aýqymdy málimetterdi óńdeýge, shuǵyl sheshim qabyldaý maqsatymen oǵan ári qaraı taldaý jasaýǵa, sondaı-aq ken oryndaryndaǵy óndirý úderisin jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Nursultan Nazarbaev ken oryndaryna sıfrlandyrý elementterin engizýdiń arqasynda eńbek ónimdiligi artyp, qurylǵylardy jóndeý merziminiń jáne birin biri qaıtalaıtyn qurylymdardyń qysqarǵanyn aıtyp, túpki nátıjeniń paıdasy bastapqy shyǵynnan eki ese jáne odan da kóbirek bolatynyn atap ótti.
– Munaı óndirýdiń qazirgi ádisterimen ǵana shektelmeı, zamanaýı tásilderdi de qoldaný qajet. Eń aldymen, qyzmetkerlerdi ozyq tehnologııalarmen jumys isteı bilýge úıretý kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
«Samuryq-Qazyna» aksıonerlik qoǵamy basqarmasynyń tóraǵasy Ahmetjan Esimov Memleket basshysyna «Ulttyq ındýstrııalyq munaı hımııasy tehnoparki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy qyzmetiniń negizgi nátıjeleri týraly baıandady.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdentine Atyraý qalasy ınjenerlik jelisiniń elektrondy syzbalaryna, aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jerlerge, keń taralǵan paıdaly qazbalar oryndaryna jáne óńirdegi jerlerdi paıdalaný sharttaryna jáne memlekettik qyzmetke elektrondy formatta tapsyrys berýge nemese memlekettik organǵa ótinish joldaýǵa onlaın-monıtorıng jasaý úshin múmkindik týǵyzatyn Atyraý oblysynyń geoaqparattyq portalynyń jumysy tanystyryldy.
Atyraý oblysy ákiminiń apparat basshysy atalǵan elektrondy resýrstyń engizilýi óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa, bıznes-prosesti avtomattandyrýǵa, memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartýǵa, sondaı-aq sybaılas jemqorlyq qaterin jáne jerdi paıdalaný sharttarynyń buzylýyn azaıtýǵa múmkindik beretinin aıtty.
Jalpy, «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamyna qarasty kásiporyndar jylyna 2800 myń tonna munaı, 170 mln tekshe metr ilespe gaz óndiredi. О́ndirilgen ónim negizinen Polsha, Germanııa jáne Eýropanyń ózge de memleketterine eksporttalady.
Kásiporyn basshylarynyń málimdeýinshe, ken oryndaryn sıfrlandyrý jedel sheshim qabyldaý men shyǵyndardy ońtaılandyrýǵa múmkindik bergen. Máselen, osy úderispen qamtylǵan «ÝAZ» ken ornynda buryn asta-tók jumsalyp kelgen janar-jaǵarmaı 45 prosentke deıin únemdele bastaǵan. О́ndiristi sıfrlandyrý nátıjesinde munaı-gaz uńǵymalarynyń jaı-kúıi tolyq baqylaýǵa alynyp, avtomattandyrylǵan júıe qalypty munaı shyǵyndaryn 2 prosentke deıin qysqartýǵa, elektr energııasyn 37 prosentke deıin únemdeýge jol ashqan.
Sońǵy jyldary kásiporynda burynǵy operator mamandyqtaryna suranys tómendep, kerisinshe IT salasy mamandaryna suranys artqan. Bul – óndiriske jańa tehnologııalardyń engizilgendiginiń birden-bir dáleli.
О́ndiristegi ıgilikti ister týraly Elbasyna baıandalyp, oń baǵasyn alǵandyǵyn da atap ótý kerek. Memleket basshysy osy baǵyttaǵy jumystardy jetildirý týraly tapsyrmalar berdi.
Al óńirdegi zamanaýı tehnologııalardy keńinen qoldanyp otyrǵan «Jigermunaıservıs» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde Elbasy ónim óndirý kólemin, eńbek ónimdiligin, metall óńdeý dáldigin arttyrýǵa, sondaı-aq adam faktoryna baılanysty qatelikterdi boldyrmaýǵa múmkindik beretin, robottyń kómegimen dánekerleý ádisi qoldanylatyn metall qurylǵylaryn óndirýdiń tehnologııalyq úderisimen tanysty.
Nursultan Nazarbaevqa zaýytta ishki naryqqa jáne eksportqa shyǵarýǵa arnalǵan daıyn ónim úlgileri kórsetildi.
Qazaqstan Prezıdenti kásiporyn eńbekkerlerimen kezdesýi barysynda ónerkásiptiń túrli salasynda zamanaýı sıfrly tehnologııalardy engizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótip, «Jigermunaıservıs» kompanııasynyń óndirisin ártaraptandyrýdyń artyqshylyqtaryn aıtty.
«Jigermunaıservıs» JShS-nyń jobalyq qýaty – jylyna 4000 tonna. Jobanyń quny – 2 650 mln teńge. Búginde kásiporynda 49 adam eńbek etedi eken. Kásiporyn 2017 jyly paıdalanýǵa berilgen. Qazirgi ýaqytta burǵylaý, munaı kásipshiligi jáne qalyptan tys qural-jabdyqtardy jalǵa berý men jóndeý, munaı jáne gaz ken oryndaryn jaıǵastyrý, metall buıymdary men burǵylaý jabdyqtaryn ázirleý qyzmetin kórsetedi. Oǵan qosa naryqqa qorshaýlar, baspaldaqtar, tireýler, úrlikter, túrli kólemdegi konteınerler men astaýlar, burǵylaý munaralaryn jáne basqa da metall buıymdaryn shyǵarady.
Elbasy kásiporynnyń jas qyzmetkerlerimen de pikirlesip, olarǵa búginginiń talaby boıynsha jastardyń birneshe mamandyqty qatar meńgerý qajettigin, zamanaýı tehnologııa jáne sapaly bilimmen qarýlanǵan adamnyń aty ozatyndyǵyn mysal etti.
Memleket basshysy Atyraý saparynyń aıasynda H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý gýmanıtarlyq ýnıversıtetine «QazTransOıl» kompanııasy syıǵa tartqan jańa Stýdentter úıiniń ǵımaratymen tanysty.
Bıyldan bastap stýdentter qonystandyryla bastaǵan úı zamanaýı talaptarǵa saı keledi. Jaıyqtyń jaǵasyna jaqyn ornalasqan ǵımaratta stýdentterdiń alańsyz bilim alýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Sáni men sáýleti kelisken, 450 adamǵa laıyqtalǵan ǵımarattyń birinshi qabatynda zamanaýı oqý zaly, basseın, ashana jáne ákimshilik bólmeler bolsa, ekinshi qabatynda kovorkıng alańy, sport jáne jattyǵý zaldary qonys tepken. Al joǵarǵy qabattary 17 sharshy metrlik jatyn bólmelerden turady. Oǵan qosa, árbir ǵımaratta jýynatyn jáne turmystyq bólmeler qarastyrylǵan. Stýdentter úıi zamanaýı jıhazdarmen jabdyqtalyp, qaýipsizdik sharalary da barynsha eskerilipti.
Stýdentter úıinde Memleket basshysyna óńirde «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy men «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynyń» oryndalý jaıy baıandaldy. Oblys ákimi Nurlan Noǵaevtyń málimdeýinshe, Atyraý halqy atalǵan baǵdarlamalardy ystyq yqylaspen qabyldap, tolyq qoldaý kórsetýde.
Elbasyna osyndaı jetistikterdi baıandaı kele, N.Noǵaev byltyr jáne bıyl ejelgi Saraıshyq qalasyn shaıyp kelgen Jaıyq ózeniniń 1,5 kılometrlik jaǵalaýy shegendelgendigine, basqa da mádenı-tarıhı muralardy saqtap qalýǵa baǵyttalǵan jumystarǵa toqtaldy.
Atyraý oblysynda «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» boıynsha 1792 páterlik 26 turǵyn úı salynyp,
«7 – 20 – 25» baǵdarlamasy arqyly berilmek. Memleket basshysy, osy oraıda oblys ákimine árbir turǵyn úıdiń sapaly ári sáýletti bolýyn muqııat qadaǵalaýdy tapsyrdy.
О́ńirde ótken jyly «Bıznes-Bastaý» jobasy arqyly 750 adam oqytylsa, bıyl bul jobamen 1325 adam qamtylǵan.
Sondaı-aq kiris kólemi 25 aılyq eseptik kórsetkishten aspaıtyn 65 myń adamnyń jalaqysy 1,1 mlrd teńgege ósken.
Al qazir munaıly óńirdegi eldi mekenderdiń 98,3 prosenti gazdandyrylǵan, qazir turba tartylyp jatqan Azǵyr óńirine kógildir otyn jetken boıda bul kórsetkish 99 prosentke jetpekshi.
Sonymen qatar 2020 jylǵa qaraı óńirdegi jataqhana tapshylyǵy máselesi túbegeıli sheshilmek. Atap aıtqanda, osy mezgil ishinde 1960 oryndyq 13 jataqhana salynbaq.
Jataqhanada turatyn stýdenttermen áńgimelesý barysynda Elbasy olardy úlkendi qurmetteýge, kishige qamqor bolýǵa shaqyryp, óz Otanyn súıýge negizdelgen qazaq halqynyń salt-dástúrin ustanýdyń mańyzdylyǵyn aıtty. Ýnıversıtet stýdentteri Bes áleýmettik bastama aıasyndaǵy jobalardyń júzege asyrylǵany jáne stýdent jastarǵa árdaıym qoldaý kórsetip kele jatqany úshin Nursultan Nazarbaevqa alǵystaryn jetkizdi.
Memleket basshysy jumys saparynyń qorytyndysy boıynsha Atyraý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri jóninde keńes ótkizdi.
Jıynda ashqan Elbasy táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń zor jetistikke jetkenine toqtalyp, oǵan Atyraý halqy da aıtarlyqtaı úles qosqanyn erekshe atap ótti.
– Biz 2025 jylǵa deıingi Strategııalyq damý josparyn qabyldadyq. «Nurly jol», «Nurly jer», «Sıfrly Qazaqstan», ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamalary jáne Bes áleýmettik bastama júzege asyrylyp jatyr. Munyń bári árbir qazaqstandyqtyń ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy nysandardy aralap kórip, memlekettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy jónindegi esepti tyńdaǵan soń, jalpy aımaqtyń ekonomıkasy qarqyndy damyp kele jatqanyn jáne áleýmettik turaqtylyq qamtamasyz etilgenin aıtty.
Atyraý oblysynyń ákimi bıylǵy birinshi jartyjyldyqtaǵy óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary jóninde baıandady.
– Oblystyń óńirlik jalpy ónimi 2018 jylǵy birinshi toqsanda 1 646,2 mıllıard teńgege, ındeks kólemi 112,1 prosentke jetti. Respýblıkanyń ishki jalpy ónimindegi óńirdiń úlesi 14 prosent boldy. О́nerkásip óndirisiniń kólemi 3 653,1 mıllıard teńgege artty. Is júzindegi ındeks kólemi – 112,6 prosent. Elimiz boıynsha óńirdiń úlesi 27,7 prosentti quraıdy. Jyl basynan beri 333,9 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bıyl Kásipkerlikti qoldaý kartasy aıasynda quny 21,8 mıllıard teńge bolatyn ári 331 jumys ornyn ashatyn 8 jobany iske qosý josparlanyp otyr, – dedi Nurlan Noǵaev.
Nursultan Nazarbaev oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń birqatar baǵytyna qatysty oń nátıjelerge toqtalyp, óńir ekonomıkasy ósiminiń negizgi kórsetkishteri óndirýshi sektorǵa tıesili ekenin atap ótti.
– Men baǵasy qubylmaly shıkizat resýrstaryna úmit artpaı, balamaly óndiris qurýǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn usyndym. Úlken kásiporyndar qurý mindetti emes, eksportqa jumys isteıtin ıkemdi jobalardy júzege asyrý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Elbasy memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysyna qatysty qanatqaqty jobany júzege asyrýdyń tıimdiligin aıtyp, jergilikti atqarýshy organdarǵa osy tájirıbeni qoldanýdy, sondaı-aq sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtýdi tapsyrdy.
Jıyn sońynda Qazaqstan Prezıdenti oblys ákimdigine jáne ortalyq memlekettik organdarǵa óńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý, «Aqtóbe – Atyraý
– Astrahan» avtomobıl jolynyń qurylysyn tezirek aıaqtaý, agrarlyq jáne qaıta óńdeý salasyn damytý, jańa jumys oryndaryn ashý, Bes áleýmettik bastama aıasyndaǵy jobalardy sapaly iske asyrý, sondaı-aq júktelgen mindetter úshin basshylardyń derbes jaýapkershiligin bekitý jóninde birqatar tapsyrma berdi.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
Atyraý oblysy
