Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý komıteti sońǵy 7 aıdyń ishinde azyq-túlik ónimderiniń qaýipsizdigin tekserý maqsatynda arnaıy monıtorıng júrgizgen bolatyn. Nátıjesinde el súısinip tutynatyn shujyq ónimderiniń sapasyz daıyndalǵany anyqtaldy. Máselen, jaqynda ǵana atalǵan komıtet «Sarısyno» AAQ, «Kýrnıkov» AО́K, «Mıkoıanovskıı mıasokombınat» JAQ, «Omskıı bekon» AQ syndy kompanııalardyń óndirý talaptaryn júıeli túrde buzǵanyn, tańbalaý tehnıkalarynyń reglamentterin saqtamaǵanyn anyqtady.
– «Mıkoıanovskıı mıasokombınat» JAQ óndirisiniń «Iýjnye» jáne «Sytnye» shaǵyn shujyqtarynda natrıı nıtrıtteriniń úles salmaǵy artqany, patogendi mıkroflora jáne ishek taıaqshalary tobynyń bakterııasy bar ekeni belgili boldy, – dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti. Iаǵnı bul shujyqtar adamnyń ishek aýrýlaryn qozdyryp, ımmýnıtetin tómendetedi. Atalǵan reseılik kompanııa óz elinde shujyq shyǵarýshy kásiporyndar kóshbasshylarynyń qatarynda ekenin de aıta keteıik.
Qazaqstanǵa shujyqtyń ondaǵan túrin eksporttaıtyn reseılik taǵy bir kásiporyn «Omskıı bekonnyń» ónimderi de komıtet jasaǵan qara tizimdi tolyqtyrdy. Sebebi «Popýlıarnaıa», «Býterbrodnaıa», «Iýjnaıa», «Selskaıa», «Zarechnaıa», «Pohodnaıa» atty ónimderinde natrıı nıtrıtteriniń úlesi 2-3 esege kóp ekeni, levomısetındi 2 esege jýyq artyq qosqany, mıkrobıologııalyq kórsetkishterdi buzýǵa jol bergeni belgili boldy. Aıta keteıik, natrıı nıtraty aǵzaǵa tym kóp túsken jaǵdaıda túrli qaterli aýrýlardy týdyndatýy múmkin.
Joǵaryda aıtylǵan kompanııalardyń «Ýtrennıe», «Rýsskaıa», «Bıstro», «Natýralnyı», «Krestıanskıı» syndy tartylǵan etteri, jartylaı fabrıkattarynyń da sapasynda kinárat bar.
Saýda sórelerinde az kún tursa da tez buzylatyn, quramynda túrli qozdyrǵysh bakterııalar jyldam kóbeıetin taǵamdardyń biri qus eti. Sol sebepti onyń sanıtarlyq-hımııalyq kórsetkishteri basqa ónimderge qaraǵanda qatań tekseriledi. О́kinishke qaraı, tekserý saıyn teris faktiler jıi tirkeledi. Aıtalyq, salmonellez, stafıloktoz qozdyrǵyshtary bar, ylǵaly shekten tys mol ondaǵan tonna ónimdi tıisti mekemeler taýyp, satylymnan alastap, aıyppul tóletip, ımportyn shektegen faktiler az emes. Qus jumyrtqasyn jaramdylyq merzimi ótip ketkenine qaramastan sórelerden almaıtyn saýda oryndary kóp.
Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý komıteti bıyl dúkender men bazarlarda tolyp turǵan «Brıanskıı broıler», «Chebarkýlskaıa ptısa», «Nagaıbaksıı ptısevodcheskıı kompleks» syndy kásiporyndardyń muzdatylǵan qus etiniń tıisti talaptardy óreskel buzǵanyn anyqtady. Anyqtamaǵan jaǵdaıda salmonella jáne ishek taıaqshalarymen búlingen et turǵyndardyń dastarqanynan oryn alýy ábden múmkin edi. Qus eti únemi qatyrylǵan kúıde satylady. Al taǵamtanýshylardyń aıtýynsha, muzdatylǵan ónim shıki azyqtardyń ishindegi eń qaýipti túri eken. «Býshtyń sıraǵynan» bas tartqanymyzǵa biraz bolsa da, áli kúnge sóreniń bárin otandyq ónimder jaýlap úlgergen joq. Al shetelden ákelingen qus etiniń quramynda fosfottar túrindegi qospalar jıi kezdesedi. Sheteldik kompanııalar ónimderiniń uzaǵyraq saqtalýy úshin osyndaı qadamǵa barady, bizdiń eldiń zańnamasynda qus etine ony qosýǵa tyıym salynǵanyn eskere bermeıdi. Bul týraly Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý komıtetiniń tóraǵasy Jandarbek Bekshın:
– Qus etine qosylǵan eritindiler aǵyp ketpeıdi. Etti qatyrǵanda sý qossa, muzǵa aınalady. Muzdyń kólemi sýǵa qaraǵanda úlkeıetindikten etti jyrtyp jiberedi de, fosfattar búkil ónimniń boıyna tarap ketedi, – deıdi.
О́nimniń durys tańbalanbaýyna beıjaı qaraýǵa bolmaıdy, bul halyqtyń densaýlyǵyna tikeleı baılanysty faktor.
– О́ndirýshi tańbada kórsetpegen komponentterdiń tamaq quramynda bolýy adam densaýlyǵyna keri áser etýi múmkin. Mundaı ónimder, ásirese júrek-qan tamyrlary men endokrındi aýrýlardyń, allergııalyq reaksııalardyń ýshyǵýyna yqpal etýi ábden múmkin, – deıdi J.Bekshın.
Bul oraıda «FınInvest», «Prıoskole», «Vıtebskaıa broılernaıa ptısefabrıka», «Kýrınoe sartsvo Brıansk» syndy sheteldik kásiporyndardyń qus etinen ázirlengen jartylaı fabrıkattary tańbalaý talaptaryna qaıshy keledi.
Mal men qus etinen bólek, halyq jıi tutynatyn, áleýmettik mańyzy bar taǵy bir azyq-túlik túri – sút ónimderin aıtpaı kete almaımyz. Taǵy da Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý komıteti anyqtaǵan derekterge toqtalaıyq. Jýyrda komıtet 79 túrli sút ónimin teksere kelip, onyń 18-inen alynǵan synama tıisti talaptarǵa qaıshy ekenine kóz jetkizdi. Jarnamasy jer jaratyn «Prezıdent» sary maıy, «Valıo», «Omıra Oberland», «Shadrınskoe» brendindegi sútterden kinárat tabyldy. «Sapa» tutynýshylar quqyn qorǵaý ulttyq uıymy» qoǵamdyq birlestiginiń keńesshisi Álıaqpar Mátishevtiń aıtýynsha, qyrǵyzstandyq, reseılik ónimder ǵana emes, otandyq «Adal» men «Odarıdiń» sútteri de onshalyqty adal emes kórinedi.
Búginde qoǵamnyń kózi ashyq, tutynatyn azyq-túlikteriniń sapasyna mán berýge tyrysady. «Aýrý – astan...» ekenin biletin jurt dúken sórelerinen azyq-túlikti almas buryn tańbalanýyn tekserip jatatynyn jıi baıqaımyz. Tıisti mekemeler de halyq densaýlyǵyn qolynan kelgenshe qorǵaýǵa tyrysyp jatyr degen úmittemiz. Alaıda, tirkelip jatqan teris faktilerdiń kóbeıip bara jatqanyn eskersek, isher as pen sýdyń sapasyn áli de bolsa qatańyraq tekserý artyq etpeıtin syńaıly.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
