Bıznes • 28 Tamyz, 2018

Bızneste máseleniń úlken-kishisi joq

251 retkórsetildi

Bıznestiń qyr-syry belgili sııaqty kóringenimen, buryn-sońdy aınalyspaǵan naqty kásipti bastaǵan kezde týyndaıtyn túıtkilder tabyla bermek. Osy oraıda, Almatyda tıisti mınıstrlikter men bıznes-ókilderiniń «Básekege qabiletti bıznes – básekege qabiletti ekonomıka» taqyrybynda ótkizgen kezdesýinde orta jáne shaǵyn bıznesti damytýdyń eń ótkir saýaldary kezekti ret ortaǵa salyndy. 

Jeke kásipkerlerdi qoldaýda Úkimet atqaryp otyrǵan aýqymdy sharalar legi bar. Oǵan túrli qarjylyq tetikter men «Atameken» UKP, «Damý» kásipkerlikti damytý qoryn qosyńyz. Alaıda, qazaqstandyq bıznesti júrgizýde ilgerileýler ǵana emes, ilikter de jetkilikti. 

Qarap otyrsaq, almatylyq bıznes ókilderi de bir qaýym el. О́zara basqosýlary, talqylaýlary, baıqaý-kórmeleri men forýmdary ótip turady. Degenmen, bul jolǵy bıznes-qaýymdastyqpen ótken kezdesýdiń jóni basqa. Memlekettik organdardyń ortalyq jáne jergilikti ókilderiniń atqarylyp jatqan jumystary men aldaǵy kúnderge mejelengen josparlary tyńdalǵannan keıin, bıznes ókilderine sóz tıip, árqaısysy óz salasyna qatysty túıtkilderdi táptishtep otyryp baıandaýǵa múmkindik aldy.

Bul basqosýda basty róldi atqarǵan Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń aldynan shyqqan tosyn saýaldar jetkilikti boldy. Sol sııaqty elimizdiń qarjylyq donory bolyp tabylatyn Almatyda bıznesti júrgizýdiń áleýeti áli de tolyq paıdalanylmaı otyrǵandyǵy aıtyldy. Bankterdiń óz portfelderindegi shyrǵalańy kóp nesıelerden arylýy da az másele emes.

Sonymen kásipkerler qoıǵan saýaldar men usynystar legine Investısııalar jáne damý mınıstrligi, Qarjy mınıstrligi, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi, Energetıka mınıstrligi, Ádilet mınıstrligi men Ulttyq bank ókilderi jaýap berip otyrdy.

Kásipkerlerge bıznestik básekege qabi­let­tiligine qatysty saýaldardy Strategııalyq bastamalar ortalyǵynyń (CSI) jobalar jónindegi dırektory Baqytjan Sárkeev baıan­dady.

Sol sııaqty Ulttyq ekonomıka mınıs­tr­ligi Strategııalyq josparlaý men taldaý departamenti dırektorynyń orynbasary Baýyrjan Turlybekovtiń «Qazaqstandyq bıznestiń básekege qabilettiligin jaqsartý jónindegi sharalary» jónindegi jobasynyń tusaýkeseri mazmundy shyqty.

Ulttyq banktiń qarjylyq naryqty retteý basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Ba­qyt Smekenovtiń sózinen keıin kásipkerler kóp máseleniń tıe­gin aǵytty. О́ıtkeni Ulttyq bank te otandyq bıznesti damytýda úsh faktorǵa jaýap beredi.

– Biz bul basqosýǵa bıznestiń básekege qa­bi­lettiligine baılanysty suraqtarǵa jáne aqpan aıynda Almatydaǵy iskerlermen ótken kezdesýde kóterilgen máselelerge baılanysty daıyndalyp kelgen bolatynbyz. Sol sııaqty mamyr aıynda zańnamalyq ózgerister engennen keıin qoldanylǵan sharalar týraly aıtýǵa daıyn edik. Biraq ózderińiz kórip otyrsyzdar, búgin bıznes-qaýymdastyq jańa máselelerdi alǵa tartyp otyr. Iаǵnı shıkizat jetispeýshiligi, nesıege qol jetkizý, nesıe alý úshin qosymsha kepildik qoıý sııaqty kútpegen suraqtardy qoıdy. Shetelmen baılanysty bıznesti damytý, ıaǵnı bizdiń azamattarymyzdyń sheteldegi qarajatyn qalaı qos-qostan salyq tólemeı elge ákelgeni, Qazaqstanǵa ınvestısııa tartýǵa qatysty máseleler aldymyzdan shyǵyp otyr. Suraqtardyń kópshiligi syrtqy saýdamen de baılanysty. Máselen, ózimizde sabyn shyǵarýdaǵy palma maıyn shetelden aldyrýdyń qıyndyǵy, kedendik salyqty azaıtý sııaqty ár salanyń ózindik máseleleri aıtyldy, – dedi Ulttyq ekonomıka mınıstrligi strategııalyq josparlaý men taldaý departamenti dırektorynyń orynbasary Baýyrjan Turlybekov.

Sondaı-aq syrttan taýar, shıkizat tasıtyn nemese shetelderde bıznes-áriptesteri bar iskerler Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge memleketterdegi elshilikterinde saýda attashesin ustaý máselesin alǵa tartty. О́ıtkeni qazir Qazaqstannyń sheteldegi on shaqty elshiliginde ǵana saýda attashesi nemese keńesshisi bar.

Sol sııaqty jeńil ónerkásip ókilderi de óz salalaryndaǵy máselelermen bólisti. Osy ýaqytqa deıin shıkizat kózderiniń jetkilikti bolǵanyna qaramastan, mata, ıne, túımege deıin syrttan tasymaldanyp kelgeni belgili. Olardyń aıtýynsha, qazir elimizde túıme, syrma sııaqty jeńil ónerkásiptiń kerek-jaraǵyn shyǵaratyndar paıda bola bastaǵan. Biraq osyǵan qaramastan, ımport almastyrý áli de qıyn. Elimizde bir taýar shyǵarylatyn bolsa, nelikten mindetti túrde qymbatqa túsetinin óz mysaldarymen túsindirgen jeńil ónerkásip ıeleri ınflıasııa bul salada kapıtaldy saqtaýǵa úlken kedergi keltirip otyrǵanyn tarqatty. Sondyqtan da olardyń oıynsha, qazir aýyl sharýashylyǵy men jeńil ónerkásip salasynda aqsha  tabýǵa múmkindik azaıǵan. Tiginshilik kásipte ilgerileý paıda bolǵanymen, toqyma, mata shyǵarý isi toqyrap tur.

Almatydaǵy bıznes ókilderimen ótken kezdesý qordalanǵan máselelerdi ǵana qozǵap qoıǵan joq. Memlekettik til máselesin kezekti ret minberge shyǵardy. О́ıtkeni qazir sheteldermen baılanys jasap, óz otanynda kásibin júrgizip otyrǵan oralman qandastarymyz da jetkilikti. Olardyń kópshiligi uzyn-sonar orys tilinde baıandalatyn spıkerlerdiń sózderin túsinbeı ýaqytyn óltirip otyrady. Sondyqtan da qujat rásimdeý, nesıeleý, tabys salyǵy, kedendik salyqtar, zańnamalyq ózgeristerdi ana tilinde estimegennen keıin, túsinbegen soń Qazaqstanda bıznes júrgizýdi qııamet-qaıym kóredi.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

Banner
Sońǵy jańalyqtar

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar