Jýyrda Almatyda Dúnıejúzilik gepatıtpen kúres kúniniń aıasynda baýyrdyń alkogoldi emes maılanýy aýrýyn (BAEMA), metabolızmdik sındromdy (kómirsýtek-maı almasýynyń buzylýyn) dıagnostıkalaý jáne aýrýdyń damý qaýpiniń faktorlaryn anyqtaý maqsatynda Almaty qalasy turǵyndarynyń arasynda ótken zertteýdiń nátıjeleri jarııalandy. Zertteý jumystary «Sanofı Qazaqstan» kompanııasynyń demeýimen, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty jáne Qazaq baýyrdy zertteý boıynsha qaýymdastyǵynyń bastamasymen júrgizilgen. Zertteý eki kezeńnen turdy. Alǵashqy kezeńde BAEMA jáne metabolızmdik sındrom qaýpiniń faktorlaryn anyqtaý maqsatynda saýalnama uıymdastyryldy. Ekinshi kezeńde táýekel aımaǵyndaǵy pasıentter qosymsha zerthanalyq-qural-saımandyq tekserýge jiberildi.
Zertteý nátıjelerin joǵary dárejeli dáriger, «Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI» gastroenterologııa jáne gepatologııa kafedrasynyń meńgerýshisi Aleksandr Nersesov usyndy. «Zertteýge 450-ge jýyq adam qatysty. Nátıjelerge sáıkes tekserýden ótken adamdardyń 25,3%-de artyq salmaq, semizdik, kúretamyrly qysymnyń kóterilýi jáne osy sekildi 2 nemese odan kóp qaýip faktory anyqtaldy. Olardyń ishinde kóbinese er adamdarda kezdesetin (55%) artyq salmaq nemese semizdik (43%-ke deıin) anaǵurlym mańyzdyraq boldy. Oǵan qosa, zerthanalyq zertteýler barysynda maı almasýdyń buzylýy (dıslıpıdemııa 84%-ke deıin), baýyr jasýshalarynda maı qyrtystarynyń paıda bolýy (81%-de steatoz) jáne baýyr tinderiniń qalyńdap qataıýy (64%-de fıbroz) jıi kezdesti», deıdi ol.
Sondaı-aq professor Nersesov táýekel tobynda enjar tynyǵatyn adamdar (30%) kóp bolǵanyn, al qaýip faktorlary anyqtalmaǵan topta ortasha júktemesi bar adamdar (júrý – 46%) bolǵanyn atap ótti. Osy nátıjeler Almaty qalasy turǵyndarynyń arasynda baýyrdyń sozylmaly aýrýlarynyń taralýy boıynsha aǵymdaǵy jaǵdaıdy baǵalaýǵa múmkindik berip, skrınıngtiń ońtaıly algorıtmin qurýǵa jáne aýrýdy azaıtý boıynsha tıimdi sharalar qoldanýǵa yqpal etti.
BAEMA baýyr aýrýlarynyń ishindegi eń keń taralǵany bolyp esepteledi. Sebebi bul álem halqynyń – 20%-inen bastap 46%-ine deıin, al Qazaqstandaǵy halyqtyń 40%-ten artyǵyn qamtıdy. BAEMA aýrýynyń negizinde durys tamaqtanbaý jáne dene qozǵalysynyń azdyǵy nátıjesindegi zat almasýdyń buzylýy jatyr. Osyǵan baılanysty salamatty ómir salty regressııaǵa yqpal etip, aýrýdyń bastapqy kezeńderinde saýyǵyp ketýge ákeletin emdelýdiń negizi bolmaq.
«Metabolızmdik sındrom men baýyr qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar etedi. Sebebi artyq salmaq pen semizdik – BAEMA damýynyń eń negizgi faktorlarynyń biri. 1975 jyldan bastap 2016 jylǵa deıin álem boıynsha semizdikten zardap shegetin adamdardyń sany úsh eseden artyq ósti. 2016 jyly jasy 18-den asqan 1,9 mıllıard eresekte artyq salmaq boldy, al olardyń 650 mıllıonnan astamy semizdikten zardap shekken. Dene salmaǵyn tómendetý úshin ómir saltyn ózgertý qajet. Fızıkalyq belsendilikti kóbeıtip, tamaqtanýdy túzetý jáne psıhologııalyq demeý jasaý qajet», deıdi joǵary dárejeli dáriger, «Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI» Terapııa bóliminiń meńgerýshisi Aıgúl Raısova.
Al Qazaqstan arterııalyq gıpertonııa jáne kardıovaskýlıarlyq profılaktıka boıynsha qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Meıramgúl Tundybaeva baýyr men júrek saýlyǵy arasyndaǵy baılanysqa basa nazar aýdardy. «Júrek pen baýyr arasyndaǵy baılanys BAEMA kezinde tamyrdyń erte tozýyna ákeledi: bul arterııalyq qysymnyń joǵarylaýy, júrek kúretamyrlaryndaǵy qysymnyń tómendeýi mıokard ıshemııasyna (júrek bulshyqetin qanmen qamtamasyz etýdiń tómendeýine), sonymen birge gemodınamıkanyń (qannyń tamyrlar boıymen qozǵalysynyń) ózgerýine ákeledi. Budan basqa, júrek pen baýyr arasyndaǵy baılanys aterosklerozdyń jáne trombozdyń damýynan bilinýi múmkin. Sondyqtan salamatty ómir saltyn ustanyp, salmaqty qadaǵalap, dárigerge ýaqytynda barý óte mańyzdy», deıdi M.Tundybaeva.
Sondaı-aq sharaǵa belgili qazaqstandyq sportshy, paýerlıftıng boıynsha Álem, Azııa jáne Eýropanyń eki dúrkin chempıony, bodıbıldıng boıynsha el chempıony Valıhan Ten de qatysty. Sport jáne tamaqtaný týraly «Drýgoı ty!» kitabynyń avtory durys tamaqtanýdyń mańyzdylyǵy men erejeleri týraly áńgimelep, óziniń sporttaǵy jetistikterimen bólisti.
Shara aıasynda barlyq qatysýshylarǵa InBody 770 sońǵy býyndaǵy kásibı medısınalyq dene taldaǵyshynyń kómegimen óz aǵzasynyń jaı-kúıin tegin tekserýden ótkizý usynyldy. Bir prosedýradan ótkende-aq aspap aǵzadaǵy maı men suıyqtyq mólsheri, bulshyqet jáne súıek salmaǵy, jasýshaishilik jáne jasýshadan tys sýdyń mólsheri týraly dál kórsetkishter jáne odan basqa kóptegen mańyzdy aqparat beredi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
