Qazaqstan • 28 Tamyz, 2018

Baýyrdyń sozylmaly aýrýlaryn zerttedi

320 retkórsetildi

Jýyrda Almatyda Dú­nıe­júzilik gepa­tıtpen kúres kú­niniń aıasynda baýyrdyń alko­goldi emes maılanýy aýrýyn (BAEMA), metabolızmdik sın­dromdy (kómirsýtek-maı almasýy­nyń buzylýyn) dıagnostıkalaý jáne aýrýdyń damý qaýpiniń faktorlaryn anyqtaý maqsatynda Almaty qala­sy tur­ǵyndarynyń arasynda ótken zert­teýdiń nátıjeleri jarııa­landy. Zertteý jumystary «Sanofı Qazaq­stan» kompa­nııasynyń demeýimen, Kar­dıo­logııa jáne ishki aýrýlar ǵy­lymı-zertteý ınstıtýty jáne Qazaq baýyrdy zertteý boıyn­sha qaýym­dastyǵynyń bas­ta­masymen júrgizil­gen. Zertteý eki kezeńnen turdy. Alǵash­­qy kezeńde BAEMA jáne meta­bolızm­dik sındrom qaýpiniń faktor­laryn anyqtaý maqsatynda saýalnama uıymdastyryldy. Ekinshi kezeńde táýekel aıma­ǵyndaǵy pasıentter qosymsha zerthanalyq-qural-saımandyq tekserýge jiberildi.

Zertteý nátıjelerin joǵary dáre­jeli dáriger, «Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI» gastroenterologııa jáne gepatologııa kafedrasynyń meńgerýshisi Aleksandr Nersesov usyndy. «Zertteýge 450-ge jýyq adam qatysty. Nátıjelerge sáıkes tekserýden ótken adamdardyń 25,3%-de artyq salmaq, semizdik, kúre­tamyrly qysymnyń kóte­rilýi jáne osy sekildi 2 nemese odan kóp qaýip faktory anyq­taldy. Olardyń ishinde kóbinese er adamdarda kezdesetin (55%) artyq salmaq nemese semizdik (43%-ke deıin) anaǵurlym ma­ńyzdyraq boldy. Oǵan qosa, zerthanalyq zertteýler barysynda maı almasýdyń buzylýy (dıslıpıdemııa 84%-ke deıin), baýyr jasýshalarynda maı qyrtystarynyń paıda bolýy (81%-de steatoz) jáne baýyr tinderiniń qalyńdap qataıýy (64%-de fıbroz) jıi kezdesti», deıdi ol.

Sondaı-aq professor Nerse­sov táýe­kel tobynda enjar tynyǵatyn adam­dar (30%) kóp bolǵanyn, al qaýip fak­­torlary anyqtalmaǵan topta orta­sha júk­­temesi bar adamdar (júrý – 46%) bol­ǵanyn atap ótti. Osy nátı­­jeler Almaty qalasy turǵyn­­da­rynyń arasynda baýyrdyń sozyl­maly aýrý­larynyń taralýy boıynsha aǵym­daǵy jaǵdaıdy baǵalaýǵa múmkindik berip, skrınıngtiń ońtaıly algorıtmin qurýǵa jáne aýrýdy azaıtý boıynsha tıimdi sharalar qoldanýǵa yqpal etti.

BAEMA baýyr aýrýlarynyń ishin­degi eń keń taralǵany bolyp esepteledi. Sebebi bul álem halqynyń – 20%-inen bastap 46%-ine deıin, al Qazaqstandaǵy halyqtyń 40%-ten artyǵyn qamtıdy. BAEMA aýrýynyń negizinde durys ta­maq­tanbaý jáne dene qozǵalysynyń az­dyǵy nátıjesindegi zat almasýdyń buzylýy jatyr. Osyǵan baılanysty salamatty ómir salty regressııaǵa yqpal etip, aýrýdyń bastapqy kezeńderinde saýy­ǵyp ketýge ákeletin emdelýdiń negizi bolmaq.

«Metabolızmdik sındrom men baýyr qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar etedi. Sebebi artyq salmaq pen semizdik – BAEMA damýynyń eń negizgi faktorlarynyń biri. 1975 jyldan bastap 2016 jylǵa deıin álem boıynsha semizdikten zardap shegetin adamdardyń sany úsh eseden artyq ósti. 2016 jyly jasy 18-den asqan 1,9 mıllıard eresekte artyq salmaq boldy, al olardyń 650 mıllıon­nan astamy semizdikten zardap shekken. Dene salmaǵyn tómendetý úshin ómir saltyn ózgertý qajet. Fızıkalyq bel­sendilikti kóbeıtip, tamaqta­nýdy túzetý  jáne psıho­logııalyq demeý jasaý qajet», deıdi joǵary dárejeli dáriger, «Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI» Terapııa bóliminiń meńgerýshisi Aıgúl Raısova.

Al Qazaqstan arterııa­lyq gıper­tonııa jáne kardıo­vaskýlıarlyq profılaktıka boıynsha qaýymdasty­­ǵynyń vıse-prezıdenti Meıramgúl Tun­dy­baeva baýyr men júrek saýlyǵy arasyn­da­ǵy baıla­nysqa basa nazar aýdardy. «Jú­rek pen baýyr arasyn­daǵy baıla­nys BAEMA kezinde tamyrdyń erte tozýy­na ákeledi: bul arterııalyq qysym­nyń joǵarylaýy, júrek kúreta­­­myrla­ryndaǵy qysymnyń tómen­deýi mıokard ıshemııasyna (júrek bulshyqetin qanmen qamtamasyz etý­diń tómendeýine), sonymen birge gemo­dınamıkanyń (qannyń tamyrlar boıymen qozǵalysynyń) ózgerýine ákeledi. Budan basqa, júrek pen baýyr arasyndaǵy baılanys aterosklerozdyń jáne trombozdyń damýynan bilinýi múmkin. Sondyqtan salamatty ómir saltyn ustanyp, salmaqty qadaǵalap, dárigerge ýaqytynda barý óte mańyz­dy», deıdi M.Tundybaeva.

Sondaı-aq sharaǵa belgili qazaq­standyq sportshy, paýerlıftıng bo­ıynsha Álem, Azııa jáne Eýropanyń eki dúrkin chempıony, bodıbıldıng boıynsha el chempıony Valıhan Ten de qatysty. Sport jáne tamaqtaný týraly «Drýgoı ty!» kitabynyń avtory durys tamaqtanýdyń mańyzdylyǵy men erejeleri týraly áńgimelep, óziniń sporttaǵy jetistikterimen bólisti.

Shara aıasynda barlyq qatysý­shy­larǵa InBody 770 sońǵy býyndaǵy kásibı medısınalyq dene taldaǵyshynyń kómegimen óz aǵzasynyń jaı-kúıin tegin tekserýden ótkizý usynyldy. Bir prosedýradan ótkende-aq aspap aǵzadaǵy maı men suıyqtyq mólsheri, bulshyqet jáne súıek salmaǵy, jasýshaishilik jáne jasýshadan tys sýdyń mólsheri týra­ly dál kórsetkishter jáne odan bas­qa kóptegen mańyzdy aqparat beredi.

 

Dýman ANASh,

«Egemen Qazaqstan»

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Eli qoldaǵan qundy qujat

Qazaqstan • Búgin, 09:02

Damýdyń sapaly kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 09:01

Halyq únine qulaq asatyn memleket

Qazaqstan • Búgin, 08:57

«Qazaqmys» jospardy asyra oryndamaq

Ekonomıka • Búgin, 08:55

Turar týraly tolǵady

Rýhanııat • Búgin, 08:53

Ataýlar men esimder – eldiktiń belgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:51

Altyn Orda tarıhy tarazylandy

Rýhanııat • Búgin, 08:48

Temir jol tasymaly jetildirile túsedi

Qazaqstan • Búgin, 08:43

Bir ótinishpen – birneshe qyzmet

Qazaqstan • Búgin, 08:42

Bolgarııada ótken basqosýǵa qatysty

Parlament • Búgin, 08:37

Qaterli isiktiń aldyn alýǵa bolady

Medısına • Búgin, 08:30

EAEO: endigi daý kómirge qatysty

Álem • Búgin, 08:26

Masyl bolma, asyl bol!

Qazaqstan • Búgin, 08:25

Benzın qymbattaı ma?

Qazaqstan • Keshe

«Syryńdy aıtshy, dúnıe...»

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Yrysbek Dábeı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Amangeldi Seıithan

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Serjan Zákeruly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Janat Jańqashuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kitap oqyp, rýhanı baı bol

Qazaqstan • Keshe

Juldyzdaı aǵyp ótken

Aımaqtar • Keshe

«Kóktem aýylynyń» aqsaqaly edi

Rýhanııat • Keshe

Abaı ulaǵaty – urpaqqa amanat

Rýhanııat • Keshe

Qyrǵyz eli Abaıdy ardaqtady

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar