Soǵan oraı qajetti qujattardy da aldyrttyq. Al aryzdanýshy hatynda bylaı deıdi: «Men, 2015 jyldyń aqpan aıynda atalǵan áskerı bólimge kelisimshart arqyly 3 jylǵa áskerı qyzmetke alyndym. Áskerı qyzmet atqarý kezinde basshylyq tarapynan birneshe ret marapattarǵa ıe boldym. Tártip buzǵan, ne teris qylyq jasaǵan kezderim bolǵan joq. Birde-bir ret tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan joqpyn.
2017 jyldyń qyrkúıek aıynda Túrkistan (burynǵy OQO) oblysynyń Tólebı aýdanyna qarasty Áskerı bólim bastyǵy R.Djapparov jazbasha túrde «Eskertý habarlama» berip, onda kelisimshart merzimi 2018 jyly aqpan aıynda bitetini jóninde eskerte otyryp, kelisimshartty uzartý, álde uzartpaý jónindegi baıanatymdy usynýymdy surady. «Eskertý-habarlamada» eger, basshylyq baıanatymdy qabyl alyp, kelisimshartty uzartýǵa kelisim bergen jaǵdaıda, medısınalyq komıssııadan ótýim qajettigi týraly kórsetilipti. Men habarlamany alǵan mezette, kelisimshartty uzartýǵa kelisetinim jóninde ótinish bildirip, baıanatymdy áskerı bólim basshysyna joldadym. Sonymen 2018 jyldyń qańtar aıynda meni kadr bólimi shaqyryp, qolyma joldamamdy ustatyp, áskerı medısınalyq komıssııadan ótýge jiberdi. Demek, basshylyq maǵan qyzmetti ári qaraı jalǵastyrýǵa ruqsat bergen. Sodan áskerı komıssııadan ótip, sońǵy satysy terapevt qalǵanda, kadr bóliminiń basshysy meni ózine shaqyryp: «Basshylyq, áıel adamdardyń kelisimshartyn uzartpaımyz dep jatyr, qaıtalap baıanat jazyńyz, – degen soń sol aqpan aıynda, kelisimshart merzimin uzartýyn surap qaıtalap baıanat jazyp berdim. Sóıtsem, meniń medısınalyq komıssııadan ótkenime, jumys isteýge yntaly ekenime qaramastan, jańadan kelgen áskerı bólim basshysy 2018 jyldyń aqpan aıynyń 20 juldyzynda kelisimsharttyń uzartylmaıtyny jóninde buıryq shyǵaryp, qyzmetten bosatty. О́zim jalǵyz basty anamyn. Mektep jasynda bir balam bar. Eshqandaı da tártip buzyp jaýapkershilikke tartylǵanym joq. Densaýlyǵym jaqsy. Birneshe maqtaý qaǵazdarym bar. Eki ortada ne sebepti dalada qalyp qoıǵanymdy túsinbeımin. Meni jumystan shyǵarý úshin bir sebep bolý kerek edi ǵoı?».
Biz, bul hatty oqı otyryp, «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» Zań men odan týyndaıtyn tıisti Erejelerge súıenip, qolda bar qujattardy saralaýdy jón dep sheshtik.
Sonymen, G.Qaldykózova 2017 jyldyń qyrkúıek aıynda basshylyq tarapynan habarlama alǵan soń, óz tarapynan kelisimshartty uzartý týraly baıanat jazyp, kadr bólimine tapsyrady. Áskerı bólim basshysynyń kelisimin alǵannan soń, kadr bólimi 2018 jyldyń 29 qańtar kúni G.Qaldykózovaǵa joldama berip, ol 2018 jyldyń qańtar aıynda áskerı dárigerlik komıssııasynan óte bastaıdy. Sodan kenetten aqpan aıynyń basynda kadr bóliminiń bastyǵy G.Qaldykózovany shaqyryp alyp, «basshylyq áıel azamatshalardyń kelisimshartyn sozbaıtynyn málimdedi» dep aýyzsha aıtyp, qaıta baıanat jazýǵa úgitteıdi. G.Qaldykózova aqpan aıynyń 10 kúni qaıtalap baıanat jazyp kelisimshartty sozýǵa qaıtadan qoldaý bildirýin suraıdy. Oǵan shekara zastavasynyń bastyǵy kelisimin bildirgenimen, áskerı bólim basshysynyń ornyna kelgen jańa basshy D.Absamatov kelispeıtinin málimdep 2018 jyly 20 aqpanda kelisimshartty uzartpaý týraly buıryq shyǵaryp, G.Qaldykózovany qyzmetten bosatady.
Kórdińiz be, jaǵdaı qalaı ózgergenin. Eger Qaldykózova kadr bólimi bastyǵynyń úgitine ermeı ekinshi qaıtara baıanat jazbaǵanda she? Onda ol dárigerlik komıssııadan tolyqqandy ótip shyǵyp, qyzmetin jalǵastyrýǵa kiriser edi. Nege ony kadr bastyǵy shaqyryp alyp, qaıta baıanat jaz deıdi? Ne sebep boldy? Naqty sebep joq. Tek shekara zastavasynyń bastyǵy qarsylyq bildirmegenimen, áskerı bólim basshysynyń ornyna jańadan kelgen basshy qarsy eken. Nelikten? Jańadan kelgen basshy bólimdegi barlyq qyzmetkerlerdi jaqsy bile qoımaıtyny sekildi, G.Qaldykózovany da jete bile qoımaıdy. Al sóıte tura onyń burynǵy ozyq istep júrgen qyzmetin jalǵastyrýyna qarsy bolypty. Bul G.Qaldykózovany jumystan shyǵarýǵa sebep bolyp tabyla ma? Biraq soǵan qaramastan bul isti talqylaǵan Shymkent garnızony áskerı soty bylaı dep uıǵarypty.
«Sot májilisinde anyqtalǵandaı, 26 qyrkúıek 2017 jyly talapker, Erejeniń 16-tarmaǵyna saı, kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetin odan ári ótkerýge nıet bildirip baıanat keltirgen. «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» Zańnyń 2-tarmaǵy 1-tarmaqshasyna saı, kelisimshart erikti túrde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes eki tarap arasynda jazbasha jasalady jáne óz qoldanysyn merziminiń ótýi boıynsha toqtatady. Sonymen qatar, joǵaryda kórsetilgen Zańnyń 26-baby 1-tarmaǵy 3-tarmaqshasyna saı, kelisimshart merziminiń aıaqtalýy áskerı qyzmetten shyǵarýǵa negiz bolyp tabylady» dep jazypty sot.
Al 2017 jyldyń 14 qarasha aıynda berilgen «Habarlamaǵa» kóz júgirtsek, onda kelisimsharttyń ýaqyty 2018 jyly 20 aqpanda bitetinin eskertip, jańa kelisimshartty jasaý nemese buzý jóninde baıanat jazý kerek ekenin, eger 2018 jyldyń 20 aqpanyna deıin jańa kelisimshartqa otyrǵan jaǵdaıda, áskerı dárigerlik komıssııasynan ótý kerektigi anyq aıtylady. Sóıtip alǵashqy baıanat maquldanady. 2017 jyly 14 qarashada habarlandyrý beriledi. Kadr bólimimen 2018 jyldyń 29 qańtar kúni áskerı qyzmetshi G.Qaldykózova áskerı dárigerlik komıssııaǵa joldama arqyly jiberiledi. Sońynda másele aıaq astynan kúrt ózgerip, 2018 jyly 10 aqpanda qaıta úgittep jazylǵan baıanat ótinishi maquldanbaı, 20 aqpanda G.Qaldykózova jumystan bosap qalady.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2006 jylǵy 25 mamyrdaǵy №124 sandy Jarlyǵymen bekitilgen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshterinde, basqa da áskerleri men áskerı qurylymdarynda áskerı qyzmet ótkerý erejesiniń» 4-taraýynyń 16-tarmaqshasyna sáıkes, kelisimshart boıynsha áskerı qyzmet merzimin uzartýdan bas tartylǵan jaǵdaıda áskerı qyzmetshiniń nazaryna bas tartý sebepteri kórsetile otyryp, jazbasha habarlamaǵa qolyn qoıǵyzyp jetkiziledi dep kórsetilgen. Endeshe G.Qaldykózova tártibi jaǵynan jaqsy minezdelse, tártiptik jaýapkershilikke tartylmasa, basshylyq tarapynan birneshe marapattarǵa ıe bolsa, densaýlyǵy syr bermese, áskerı bólim basshysy ony nelikten shyǵarady degen suraqqa jaýap berilýi kerek emes pe edi? Sondyqtan sot G.Qaldykózovanyń osy konstıtýsııalyq quqyǵynyń taptalǵanyna nazar aýdarǵanda, joǵaryda atalǵan Erejeniń 4-taraýynyń 16-tarmaqshasynyń talabyna sáıkes, Áskerı bólim basshysy tarapynan, áskerı qyzmetshi G.Qaldykózovaǵa kelisimshartty uzartýdan bas tartýyna naqty qandaı sebepter bolǵanyn anyqtaýǵa da múmkindik bolar ma edi dep oılaımyz.
Sonymen qatar sot, osy atalǵan Erejeniń 37-baby 2-bólimi 1-tarmaǵyna sáıkes, kelisimsharttyń merzimi ótýi boıynsha toqtatylatynyn eskerip, osy baptyń 3-bóliminde kózdelgen, kelisimshart talaptarynda Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen jeńildikter, kepildikter men ótemaqylar alýdy qosa alǵanda, adamnyń óz quqyqtary men onyń otbasy músheleri quqyqtarynyń saqtalý quqyǵy kózdeledi degen talabyn qaperge alǵanda jalǵyz basty ana G.Qaldykózovany jumyssyz qaldyrmaı, onyń zańdy quqyǵynyń buzylǵanyna da nazar aýdarýy múmkin be edi deımiz. Sol kezde osy Erejeniń 38-babynda kózdelgen, ıaǵnı kelisimshart boıynsha áskerı qyzmetke kiretin adamdarǵa qoıylatyn talaptardyń bir de bireýi G.Qaldykózova tarapynan buzylmaǵanyn, onyń tek jaqsy jaǵynan minezdeletinin, birneshe marapattarǵa ıe ekenin, eshqandaı tártiptik jaýapkershilikterge tartylmaǵandyǵy da eskerilýi de múmkin be deımiz. G.Qaldykózovanyń bar úmiti endi joǵary turǵan sot satysyna artylyp tur. Demek, bul maqalanyń jalǵasy bolatyny da anyq.
Aleksandr TASBOLAT,
Abdýlmahmýt POShATAEV,
«Egemen Qazaqstan»
