«Iá, bul – shynaıy aqparat. Endi Elbasy bastamasymen qolǵa alynǵan baǵdarlama negizinde alǵashqy jarna esebindegi 20 prosenttiń 10 prosentin ǵana tólep, baspanaly bolýǵa múmkindik bar. Biraq baǵdarlama túbegeıli ózgeriske ushyrap otyrǵan joq. Iаǵnı bul barlyq azamattar úshin emes, tek belgili bir áleýmettik topqa arnalǵan jáne jergilikti ákimdikter arqyly júzege asyrylady», dedi «Baspana» ıpotekalyq uıymy» AQ Syrtqy kommýnıkasııalar qyzmetiniń ókili bizge bergen jaýabynda.
Jýyrda gazetimizde jarııalanǵan maqalada («Jalǵan baǵdarlama jarǵa jyqpasyn», «EQ», 23 tamyz 2018 j.) sońǵy kezde «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyna uqsas ataýdy jamylyp, jarnamasyn jasap jatqan túrli baǵdarlamalardyń kóbeıip ketkeni týraly másele kóterilgen edi. Iаǵnı jarnamalardy taratyp otyrǵan qurylys kompanııalary men turǵyn úı kooperatıvteri ǵalamtor men áleýmettik jelilerde «0-20-25», «5-19-25», «5-10-25» syndy túrli aksııalar uıymdastyryp jatqanymen olardyń baspanaly bolýdy armandaǵan halyqqa usynyp otyrǵan talaptary múlde basqasha. Mysaly, ataýy aıqaılap turǵanymen, nesıeni 25 jylǵa emes, 25 aıǵa ǵana berýi múmkin. Nemese «20» sany alǵashqy jarna emes, nesıe boıynsha ústeme mólsherleme bolýy ábden yqtımal. Sondyqtan joǵaryda atalǵan jańalyqqa da sál kúmánmen qaraǵanymyz ras. Alaıda bul jergilikti ákimdiktermen birlesip jasalatyn tıimdi joba ekeni belgili boldy. Málim bolǵandaı, «Baspana» ıpotekalyq uıymy» AQ «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda jas otbasylar men bıýdjettik sala qyzmetkerlerine qarjylyq júktemeni azaıtý maqsatynda «Jas arman» jáne «Qamqor baspana» ónimderin ázirlepti. О́nimder «Baspana» ıpotekalyq uıymy jáne jergilikti atqarýshy organdar arasyndaǵy yntymaqtastyqqa negizdelip, atalǵan sanattaǵy azamattarǵa
«7 – 20 – 25» ıpotekasynyń alǵashqy jarnasyn eki esege azaıtýdy qarastyrady.
«Biz «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyna jas otbasylar men bıýdjettik sala qyzmetkerleriniń qatysýyna erekshe zor mán beremiz. Olarǵa alǵashqy jarnany jınaý qıyn ekeni jóninde kóptegen usynys-pikir kelip tústi. Sol sebepti, barynsha qoldaý múmkindikterin qarastyrdyq. Mundaı áleýmettik sheshimderdi iske asyrý úshin ákimdikter tarapynan qoldaý kútemiz», deıdi «Baspana» ıpotekalyq uıymynyń basqarma tóraǵasy Qaırat Altynbekov «Jas arman» jáne «Qamqor baspana» ónimderi jaıynda bergen túsindirmesinde.
Shyndyǵynda áleýmettik mańyzy zor baǵdarlamanyń tıimdiligi, artyqshylyǵy qanshama aıtylǵanymen, osy bir alǵashqy jarnanyń 20 prosent bolýy jas otbasylar úshin aýyrlaý bolyp otyrǵany ózekti másele edi. Bul talaı jıynda qaralyp, talqylanǵan-dy. Endi mine, bul tyǵyryqtan shyǵýdyń da bir joly tabylǵandaı.
Búginde «Jas arman» jáne «Qamqor baspana» ónimderi birinshi bolyp Shymkent qalasynda qanatqaqty rejimde jumys isteı bastaǵan eken. Taraptar tıisti memorandýmǵa 2018 jyldyń 3 qyrkúıeginde qol qoıdy. Memorandýmǵa sáıkes Shymkent qalasynyń ákimdigi qaıtarymdy negizde bastapqy jarnany sýbsıdııalaý úshin aǵymdaǵy jyly 500 mıllıon teńge jáne 2019 jyly 1,5 mıllıard teńge bólmek. Ákimdiktiń qoldaýy 2 myńǵa jýyq jas otbasy men bıýdjettik sala qyzmetkerlerin qamtıdy dep josparlanýda.
Aıtqandaı, «Baspana» ıpotekalyq uıymy ókilderi búginde jalpy «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy boıynsha eń joǵary suranysta aýmaǵy 62 sharshy metr eki bólmeli páterler ekeni anyqtalǵanyn aıtyp otyr. Sonymen birge «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy arqyly satyp alynatyn baspananyń ortasha quny da eseptelgen. «Qazirgi tańda bul kórsetkish 14 mıllıon 68 myń teńgeni quraıdy. Qaryz alýshynyń ortaq sıpaty da belgili bolǵan. Ol – Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty, jas shamasy 24 pen 40 jas aralyǵynda, otbasynyń aı saıynǵy tabysy 200 myń teńge kóleminde», deıdi «Baspana» ıpotekalyq uıymy» AQ Syrtqy baılanys qyzmeti bastyǵynyń orynbasary Aıbar Oljaev.
Sondaı-aq búginde «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy boıynsha baspanaly bolǵysy keletinder qatary kún sanap artyp kele jatqanyn aıta ketý kerek. Máselen, osydan bir aı buryn, ıaǵnı 13 tamyz kúngi jaǵdaı boıynsha, Qazaqstan halqynan baǵdarlamaǵa qatysýǵa 15,4 mıllıard teńge somasyna 1323 ótinish kelip túsken eken. Onyń jalpy somasy 9,7 mıllıard teńgeni quraıtyn 843 ótinishi bankter tarapynan maquldanǵan.
Al Ulttyq banktiń keshe, 10 qyrkúıek kúni jarııalanǵan aqparattyq habarlamasynda «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde qaryz alýǵa 26,7 mlrd teńge somasyna 2 255 ótinish qabyldanǵany aıtyldy. Onyń ishinde 18 mlrd teńge somasyna qaryz berýge 1 514 ótinish maquldanǵan. Iаǵnı ótinishter sany eki eselengen. Al «7 – 20 – 25» baǵdarlamasynyń «Jas arman» jáne «Qamqor baspana» baǵyttary boıynsha ázirge eshqandaı ótinish qabyldana qoıǵan joq. Onyń naqty talaptary qazirgi kúni ákimdiktermen kelisilip, naqtylanyp jatyr.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
