Bıylǵy jyldyń qańtar-maýsym aılarynda Qazaqstannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderimen aradaǵy ózara saýda kólemi 8,868 mıllıard dollardy qurap, ótken jyldyń osy kezeńdegi kórsetkishinen asyp tústi. Bir aıta keterligi, osy saýda kóleminiń 92 prosenti Reseımen aradaǵy baılanystarǵa tıesili eken.
Kaspıı tóńiregindegi eldermen ekonomıkalyq baılanys qanshalyqty kúsheıdi degenniń ózinde, taǵy da Reseıdiń úlesi 95 prosentke jetip, 16 mıllıard dollardy qurady. Syrtqy saýda qarqyndy damyp kele jatyr degen Iranmen aradaǵy kórsetkish 0,5 mıllıard dollardan sál-aq asady. Munyń barlyǵy Qazaqstan úshin antıreseılik sanksııalardan soǵatyn daýyldy kúsheıte túsetini túsinikti.
Sarapshy Janat Momynqulovtyń pikirinshe, qazirgi ekonomıkalyq sanksııanyń maqsaty nysanaǵa alynǵan memlekettiń saıasatyna yqpal etip, elıtasynyń minez-qulqyna qysym jasaý, sóıtip alǵan baǵytynan bas tartqyzý ekeni málim. 2014 jyly Reseı Qyrymdy ózine qosyp alǵanda AQSh pen Eýropa odaǵy alǵashqy sanksııalardy jarııalady. Bul sektoraldy sanksııalar Reseı ekonomıkasyn quldyratýdan góri, atalǵan memlekettiń aımaqtaǵy áskerı is-qımylyn tejep, Mınsk shartyn oryndatqyzýǵa baǵyttaldy.
– Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe Qazaqstannyń valıýta baǵamyna syrtqy naryqtan belgili áserler bolǵanyn jasyrmaý kerek. Aımaq úshin eń ózekti másele atalǵan kólemdi sanksııalarǵa qarsy ujymdyq sharalarǵa qatysty bolýy yqtımal. Sondyqtan bul sanksııalar paketi kúrdeli bolǵandyqtan Reseımen tyǵyz ekonomıkalyq baılanystaǵy Qazaqstan óz múddelerin birinshi orynǵa qoıýy tıis, – deıdi sarapshy.
Bıyl AQSh Reseıge qarsy birneshe dıplomatııalyq, ekonomıkalyq qysym jasaý sharalar keshenin oılastyryp, onyń birazyn júzege asyra bastaǵany belgili.
– Aldaǵy qarasha aıynda engiziletin qosymsha sanksııalar aýyr bolatyn sııaqty. Birinshiden, bul sanksııa mańyzdy óndiris salalaryna baǵyttalady. Onyń ekinshi bir bóligi jekelegen iri saıasatkerlerge qarsy bolmaq. Sanksııalar ásirese, Ulybrıtanııadaǵy Skrıpal oqıǵasynan keıin qatty órship barady. Mundaı qadamdar Reseı ekonomıkasyn álemdik ekonomıkadan oqshaýlaýǵa baǵyttalýy múmkin. Sanksııalardy esh nátıje bergen joq dep aıtýǵa bolmaıdy. Rýbl baǵamy quldyrap, ulttyq ekonomıkaǵa qysym kúsheıdi. Munyń barlyǵy kórshiles elderge de áser ete bastady, – deıdi sarapshy.
Aldaǵy ýaqytta Reseıdiń energetıka, tehnologııa, qorǵanys, qarjy salalary belgili deńgeıde zııan shegedi. Eń sezimtal salalar retinde banktik jáne tehnologııalyq operasııalarǵa kóbirek zalal kelýi múmkin.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
