Qazaqstan • 17 Qyrkúıek, 2018

Tabysty taýarly-sút fermalary kóbeıdi

1843 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Jetisý óńirinde sońǵy 3 jyl­da iri qara maly 86 myń basqa kóbeıgen. Bul – «Sybaǵa», «Qulan», «Al­tyn asyq» memleket­tik baǵ­dar­lamalarynyń tııa­naqty júzege asýynyń arqa­synda qol jetken kórset­kish. Iri qaranyń kóbeıýi oblys boıynsha taýarly-sút ferma­lary­nyń da kóptep ashylýyna múmkindik berip otyr. 

Tabysty taýarly-sút fermalary kóbeıdi

Qazirgi kúni Almaty oblysy boıynsha 13,8 myń bas sıyr saýylatyn 68 taýarly-sút fermasy qalypty jumys is­teý­­de. Mal sharýashylyǵyn damy­týdaǵy jumystar muny­men shek­telmeıdi. Ásirese, ta­ýar­ly-sút fermalarynyń qataryn kóbeıtý myqtap qol­ǵa alynǵan. «Agrarlyq nesıe kor­po­ra­sııasynyń» qarjylan­dyrýy­men 50-200 bas saýyn sıyr us­taýǵa arnalǵan fermalar ashý ju­mysy qyzý júrip jatyr. 2021 jylǵa deıin oblystaǵy taýar­ly-sút fermalarynyń sany 100 birlikten asyp, saýylatyn sıyr­dyń basy 23 myńǵa jetedi.

О́ńirdegi taýarly-sút fer­ma­larynyń tabysty jumysy Talǵar, Eńbekshiqazaq, Kóksý, Qaratal aýdandarynda jemis berip otyr. Mysalǵa, Kóksý aýdanyndaǵy «Karımov» jeke sharýa qojalyǵy aýdanda birinshi bolyp jańa tehnologııamen sút óndirýdi bastapty. Memleket –jekeshelik áriptestigi negizinde ashylǵan taýarly-sút fermasynda 400 bas saýyn sıyr bar. Maldyń barlyǵy asyl tuqymdy, shetelden ákelingen. Fermadaǵy jumys ta tolyqtaı sıfrly júıede basqarylady. Saýyn sıyrlardyń jem-shóbin ýaqtyly berý men astyn tazalap, sýarýǵa deıingi áreket arnaıy júıede baqylanady. Al sıyrdy 4 robot saýyp, sútiniń quramyn anyqtap, tutynýǵa jiberýge daıyndaıdy. Qazir saýylyp turǵan 309 sıyrdan táýligine 10 myń tonnaǵa deıin sút jınalady eken.

Qaratal aýdanyndaǵy «Tas­tóbe Agrofýd» seriktes­ti­gi­niń taýarly-sút ferma­syn­daǵy jumys ta jańasha uıym­das­tyrylýymen erekshelenedi. Fermadaǵy jumystyń deni avto­mattandyrylǵan, bir júıede at­qarylady. Sıyrlar nemis teh­nologııasymen, bir mezette arnaıy qurylǵymen saýylady. Qoradaǵy 24 sıyrdyń sútin tók­peı-shashpaı saýatyn apparat pen maldy kútip-baptaý prosesi «Dairy plan» júıesinde jumys is­teıdi. О́ndiristi tutastaı avtomattandyrý ónimdilikke jol ashqan.

Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy «Adal» kompanııasynyń sút zaýytynda da táýligine 150 tonna sút óńdeıtin 2 seh bar. Zaýytta pasterlengen jáne ýltrapaster­lengen sút, qaımaq, aıran, súzbe, sary maı sııaqty sút ónimderiniń 56 túri shyǵarylady. Tórt ba­ǵytta jumys isteıtin kompanııa taýarly-sút fermalaryn da­mytýǵa barynsha múddeli.

Al Talǵar aýdanyndaǵy «Baı­­serke-Agro» seriktestigi týraly keńinen aıtýǵa bolady. Bel­gili memleket jáne qoǵam qaı­ratkeri Temirhan Dosmu­ham­betov bas­qaratyn sharýa­shy­lyqta ǵylym men eńbek ushtastyryla órbip, óndiristiń damýy jańasha baǵytta jolǵa qoıyl­ǵan. Bir ǵana mal basyn kó­beıtý men sút óndirýge qatys­ty aıtar bolsaq, bıyl oblys boıynsha iri qara sanyn arttyrý boıynsha top bastady. Bul sharýashylyqta múıizdi iri qara­nyń qazaqstandyq «Aqbas» jáne «Áýlıekól» tuqymy ósirildi. Osy eki tuqymnan tól alýda rekord jasaldy deýge bolady. Al bir saýǵanda 70 lıtrge deıin sút beretin asyl tuqymdy «An­gýs» jáne «Gereford» sıyrlary Kanadadan ákelingen bolatyn. Sút fermasyndaǵy jumys tolyq sıfrly tehnologııada atqa­rylady.

Bul mysaldardyń barly­ǵy­nan aımaqtaǵy sút ónimderiniń óndirisi artyp, azyq-túlik qaýip­sizdigin nyǵaıtýǵa jasalǵan naqty qadamdy baıqaýǵa bolady. Al ónimniń paıdasy ekonomıkaǵa qosylǵan úles. Bul jóninen de jetisýlyq malsaq aǵaıyn maqtana alady. Mysalǵa, óńirde byltyrǵy jyly sút daıyndaý men sút ónimderin shyǵarý 103,8 prosentke jetip, 719 myń tonna ónim daıyndalǵan eken. Bıylǵy tirshilik odan qyzý. Demek, el ishi aǵarǵansyz qalmaıtyny anyq.

Qalmahanbet MUQAMETQALI,

«Egemen Qazaqstan»

Almaty oblysy

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Syr óńirinde shıbóri nege kóbeıdi?

Aımaqtar • Búgin, 16:38