Qazirgi kúni Almaty oblysy boıynsha 13,8 myń bas sıyr saýylatyn 68 taýarly-sút fermasy qalypty jumys isteýde. Mal sharýashylyǵyn damytýdaǵy jumystar munymen shektelmeıdi. Ásirese, taýarly-sút fermalarynyń qataryn kóbeıtý myqtap qolǵa alynǵan. «Agrarlyq nesıe korporasııasynyń» qarjylandyrýymen 50-200 bas saýyn sıyr ustaýǵa arnalǵan fermalar ashý jumysy qyzý júrip jatyr. 2021 jylǵa deıin oblystaǵy taýarly-sút fermalarynyń sany 100 birlikten asyp, saýylatyn sıyrdyń basy 23 myńǵa jetedi.
О́ńirdegi taýarly-sút fermalarynyń tabysty jumysy Talǵar, Eńbekshiqazaq, Kóksý, Qaratal aýdandarynda jemis berip otyr. Mysalǵa, Kóksý aýdanyndaǵy «Karımov» jeke sharýa qojalyǵy aýdanda birinshi bolyp jańa tehnologııamen sút óndirýdi bastapty. Memleket –jekeshelik áriptestigi negizinde ashylǵan taýarly-sút fermasynda 400 bas saýyn sıyr bar. Maldyń barlyǵy asyl tuqymdy, shetelden ákelingen. Fermadaǵy jumys ta tolyqtaı sıfrly júıede basqarylady. Saýyn sıyrlardyń jem-shóbin ýaqtyly berý men astyn tazalap, sýarýǵa deıingi áreket arnaıy júıede baqylanady. Al sıyrdy 4 robot saýyp, sútiniń quramyn anyqtap, tutynýǵa jiberýge daıyndaıdy. Qazir saýylyp turǵan 309 sıyrdan táýligine 10 myń tonnaǵa deıin sút jınalady eken.
Qaratal aýdanyndaǵy «Tastóbe Agrofýd» seriktestiginiń taýarly-sút fermasyndaǵy jumys ta jańasha uıymdastyrylýymen erekshelenedi. Fermadaǵy jumystyń deni avtomattandyrylǵan, bir júıede atqarylady. Sıyrlar nemis tehnologııasymen, bir mezette arnaıy qurylǵymen saýylady. Qoradaǵy 24 sıyrdyń sútin tókpeı-shashpaı saýatyn apparat pen maldy kútip-baptaý prosesi «Dairy plan» júıesinde jumys isteıdi. О́ndiristi tutastaı avtomattandyrý ónimdilikke jol ashqan.
Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy «Adal» kompanııasynyń sút zaýytynda da táýligine 150 tonna sút óńdeıtin 2 seh bar. Zaýytta pasterlengen jáne ýltrapasterlengen sút, qaımaq, aıran, súzbe, sary maı sııaqty sút ónimderiniń 56 túri shyǵarylady. Tórt baǵytta jumys isteıtin kompanııa taýarly-sút fermalaryn damytýǵa barynsha múddeli.
Al Talǵar aýdanyndaǵy «Baıserke-Agro» seriktestigi týraly keńinen aıtýǵa bolady. Belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Temirhan Dosmuhambetov basqaratyn sharýashylyqta ǵylym men eńbek ushtastyryla órbip, óndiristiń damýy jańasha baǵytta jolǵa qoıylǵan. Bir ǵana mal basyn kóbeıtý men sút óndirýge qatysty aıtar bolsaq, bıyl oblys boıynsha iri qara sanyn arttyrý boıynsha top bastady. Bul sharýashylyqta múıizdi iri qaranyń qazaqstandyq «Aqbas» jáne «Áýlıekól» tuqymy ósirildi. Osy eki tuqymnan tól alýda rekord jasaldy deýge bolady. Al bir saýǵanda 70 lıtrge deıin sút beretin asyl tuqymdy «Angýs» jáne «Gereford» sıyrlary Kanadadan ákelingen bolatyn. Sút fermasyndaǵy jumys tolyq sıfrly tehnologııada atqarylady.
Bul mysaldardyń barlyǵynan aımaqtaǵy sút ónimderiniń óndirisi artyp, azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa jasalǵan naqty qadamdy baıqaýǵa bolady. Al ónimniń paıdasy ekonomıkaǵa qosylǵan úles. Bul jóninen de jetisýlyq malsaq aǵaıyn maqtana alady. Mysalǵa, óńirde byltyrǵy jyly sút daıyndaý men sút ónimderin shyǵarý 103,8 prosentke jetip, 719 myń tonna ónim daıyndalǵan eken. Bıylǵy tirshilik odan qyzý. Demek, el ishi aǵarǵansyz qalmaıtyny anyq.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
