Búgingi tańda basy aýyryp, baltyry syzdaǵan jannyń barlyǵy derlik medısınanyń kómegine júginedi. Al qaltasy kótergen keıbir azamattar arnaıy emdeý-saýyqtyrý keshenine baryp em alyp jatady. Degenmen ár adamǵa óziniń densaýlyǵy qymbat. Sondyqtan da dertine em izdegen jandar dúnıeniń qaı túkpirine bolsa da barýǵa ázir. Biraq búgingideı otandyq medısına damyǵan kezeńde shıpany shalǵaı jerden izdemeı-aq ózimiz turyp jatqan óńirden de tabýǵa bolady. Máselen, Jambyl oblysynda elimizge belgili «Merki» shıpajaıy, T.Rysqulov sanatorııi sııaqty birqatar emdeý keshenderi jumys isteıdi. Jyl saıyn munda kelip dertinen qulan-taza aıyqqan azamattar da jeterlik. Sonymen qatar Jambyl aýdanynda ornalasqan «Aısha bıbi» shıpajaıyna da kelýshilerdiń kózqarasy túzý. Taý baýraıynda ornalasqan keshenniń emdelýshilerge tıgizip otyrǵan paıdasy kóp. Bul jerdegi kishi Aqkól kólindegi qara batpaqtyń emdik qasıeti talaı janǵa shıpa bolǵan. Balshyqpen emdeý tásili elimizdiń kóptegen óńirinde kezdese bermeıdi.
Málimet boıynsha, atalǵan keshen 1958 jyly armıandyq Asepıan esimdi dárigerdiń bastamasymen ashylǵan eken. Áýeli balshyqpen emdeý emhanasy bolǵan nysan 50 adamǵa qyzmet kórsetken. Keıin, ıaǵnı 1961 jyldan bastap atalǵan ortalyq óziniń kelýshilerine tolyqtaı em kórsete bastaǵan. Alaıda keıingi kezeńderdegi túrli jaǵdaılarǵa baılanysty bul nysannyń 1997 jyly jabylyp qalyp, qural-jabdyqtarynyń talan-tarajǵa túskenin jurt jaqsy biledi. Al byltyr bul ortalyq «Aısha bıbi» emdeý-saýyqtyrý kesheni bolyp qaıta ashylǵanda, halyqtyń qýanyshynda shek bolǵan joq. Endi dertine em bolarlyq ortalyq qaıtadan iske qosylǵanda, halyq qýanbaı qaıtsin...
Alaıda kóptiń qýanyshy búginde sý sepkendeı basylǵaly tur. Sebebi bul nysan aǵymdaǵy jyly jekeshelendirý baǵdarlamasyna enipti. Iаǵnı, emdeý emhanasy 10 jyl merzimge senimdi basqarýǵa ótip ketýi múmkin. Senimgerlik basqarýdyń ózi jekeshelendirýdiń alǵashqy satysy ekeni belgili. Endi atalǵan nysannyń «taǵdyry» qyl ústinde turǵandaı. Osy ýaqytqa deıin quıań, sal, bedeýlik, býyn, júıke aýrýlaryna em bolyp kelgen emhananyń endigi jaǵdaıynyń ne bolatyny kópshilikke beımálim. Máselen jyl basynda atalǵan mekeme úshin 248 mıllıon teńge qarjy qarastyrylǵan bolsa, onyń 62 mıllıon teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten bólinbeı qalǵan. Tipti bul qarajattyń ishinen 48 mıllıon teńge qysqartylyp ta ketken kórinedi. Jambyl oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasyna qarasty mekemeniń búgingi jaıy osy. Endi qarajattyń áńgimesi bitkende, kadr máselesinde de birqatar qysqartýlar oryn alypty. 2015 jyly munda 151 qyzmetker bolsa, ótken jyly 117 qyzmetker qalǵan. Bıylǵy mamyr aıyna deıin osy quram birigip jumys istegenimen, qarjylyq qıyndyqtardyń saldarynan taǵy 15 azamat jumystan bosatylypty. Al qalǵan azamattarǵa búginde aılyq jalaqysyn, eńbek demalysyn tóleýdiń ózi muń bolyp otyr eken.
Jalpy jurttyń aıtýynsha, kezinde shıpajaı aýmaǵynda jylan kóp bolǵan desedi. Sodan da kishi Aqkól balshyǵynyń, baldyrlarynyń emdelýshiler úshin emdik qasıeti joǵary. Mamandar munyń bári, ásirese býyn aýrýlaryna em ekenin aıtady. Qazirgi kezeńde atalǵan shıpajaıda emdelýshilerdiń 80 prosenti súıek jáne býyn aýrýlaryna shaldyqqandar eken. Sonymen qatar munda erler arasyndaǵy bedeýlik pen belsizdikti jáne jol apatynan jaraqat alǵandardy emdeýge de múmkindik mol. Budan bólek, «Aısha bıbi» shıpajaıy ortopedııalyq jáne júıke júıesi aýrýlaryna shaldyqqandarǵa da kómek kórsetip keledi. Bir aıta keterligi, aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda osynda kelip em qabyldaǵan 121 emdelýshi negizinen memlekettiń kómegin kórgen. Olardyń bir kúndik emdelý quny 9984 teńge bolǵan. Keıin mekemeniń jaǵdaıyna baılanysty 6 teńgege joǵarylapty. Qazir emhanada bir mezgilde 15 adamnyń 10 kún boıyna em qabyldaýǵa múmkindigi bar. Eger osyndaı múmkindigi bar «Aısha bıbi» shıpajaıy jekeshelenip ketse, onyń bul múmkindigi saqtala ma, joq pa, ol jaǵy da beımálim.
Qylyshyn súıretip qys ta kelip qaldy. Alaıda jylytý maýsymyna tóleıtin mekemeniń qarajaty joq. Jaz mezgiliniń ózinde kommýnaldyq tólem 1 mıllıon teńge kóleminde bolsa, qystygúni bul baǵa 5 mıllıon teńgege deıin jetedi eken. Qazirgi kezde atalǵan ortalyqta 12 adam em alyp jatqan bolsa, mekeme shyǵynyn olardyń esebinen jabýǵa eshqandaı da múmkindik bolmaı tur. «Aısha bıbi» shıpajaıy bas dárigeriniń mindetin atqarýshy Hamıdı Shaýharov osy másele ońynan sheshilse, barlyǵynyń da durys bolatyndyǵyn aıtady. Eń bastysy, shartarapqa aty jaıylǵan shıpajaıdy saqtap qalýǵa múmkindik bar. Tek áńgimeniń bári de qarajat máselesine kelip tirelip tur eken.
Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov jumys saparymen Jambyl aýdanyna barǵanda, arnaıy «Aısha bıbi» shıpajaıyna atbasyn buryp, bul ǵımaratty satýǵa múlde bolmaıtynyn, reti kelse memleket menshiginde qaldyrý kerektigin aıtqan bolatyn. Bul kelýshiler úshin ıgilikti bolary sózsiz. Degenmen munda tıisti qarajattyń bólinbeı jatýy, onyń ústine qys mezgiliniń kelip qalǵany kóńilge alań uıalatady. Osy ýaqytqa deıin myńdaǵan jannyń dertine shıpa bolǵan shıpajaı shyrǵalańynyń qansha ýaqytqa sozylatyny belgisiz. Eger oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy tıisti qarajatty bólip berse, keshen óziniń jumysyn ári qaraı jalǵastyryp, talaı janǵa shıpa syılaıtyny sózsiz edi...
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
