Jaınagúldiń janaryndaǵy jarqyl

Jaınagúl segiz jasqa kelgende anasy, bes jyldan keıin ákesi dúnıe salady. Kórshi elden qozǵalǵan úlken kóshpen birge Qaıymhan áýleti 2005 jyly elimizge qonys aýdaryp, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zaısan aýdany, Qaljyr aýylyna taban tireıdi. Aǵa-jeńgesi Qýanbek pen Názigúl, odan keıingi aǵasy Erbolat pen sińlisi Gúlnur da sonda.

Jaınagúl ortalaý mek­tep­ti bitirip, odan ári bazarly bolashaǵyna umtylǵan sát­te kútpegen naýqasqa shal­dyǵady. Ishki qurylysy – as júrý joldary buzylǵan. Aýdan ortalyǵyndaǵy dári­ger­ler operasııa jasaıdy. Alaıda bir aıdan soń jara­qat orny irińdeı bastaıdy. Birneshe aı boıy jarasyn ózi tazartyp, tańyp júredi.

Kelesi jyly oblys or­ta­lyǵy – О́skemendegi oblys­tyq aýrýhanaǵa kelgen Jaı­na­gúlge qaıtadan ota ja­sa­la­dy. Emdeýshi dáriger oǵan: «...endi 15 kúndik ómi­riń qal­dy» degen qatal «úkim» shy­­ǵa­­ryp beredi. As júrý jol­dary buzylǵan Jaı­na­gúl­­­diń búıirinen jasandy tútik shy­ǵaryp, ydys baı­lap qoıady. Bul jaıt bu­ryn­ǵy­dan beter qınaı túsedi. Jaı­syz­dyq saldarynan kópshilik ortada júrip-tura almaıdy. 

Biraq munymen de bolmaıdy. Jaınagúl aýylda eki úıdiń otyn jaǵyp, bala baǵyp, qarjy jınaıdy. Shamasy kelgen qandaı jumystan da qaıt­paıdy. Sóıtip júrip ob­lys ortalyǵyndaǵy aýrý­hanaǵa ota jasatýǵa taǵy kele­di. Bul – altynshy operasııa. Syr­qattyń jaǵ­daıyn qara­ǵan dárigerler bul joly ota­dan keıin birjola jazylyp shyǵaryna kúmándanady. En­di­gi úmit – Astana. Oǵan arnaıy komı­s­­sııa­­nyń she­shimimen je­ńil­dik berý kerek. 

Sonymen 2014 jyly sáti túsip, astanalyq dáriger­ler­diń aldyna kelgen bolatyn. Biraq ábden asqynyp ketkendik­ten ishki qurylysty ashýǵa eshkimniń dáti bara qoı­maıdy. Germanııa, Izraıl, AQSh sııaqty elderge baryp em­delýge keńes beredi. Ba­rar edi-aý, biraq oǵan qarjy qaı­­da? Sheteldik dárigerler myń­daǵan dollar berseń ǵana em­­d­eıdi. Onda da qulan-taza aıyǵyp ketýińe kepildik bere almaıdy. Qytaıǵa barǵan, on­daǵylar 30 mln teńge sura­ǵan. Bir jaǵynan qarjy tap­shylyǵy eńseni bassa, ekinshi jaǵynan aýrý meńdep bara­dy. Sóıtip júrgende ózi sııaq­ty aýyratyn Qadısha esim­di qyzben áleýmettik jeli ar­qyly tanysyp qalmasy bar ma? Habar-oshar alysyp júr­gen sol qurbysy Jaı­nagúl­ge «Astanada Qoblan­dın degen pro­fessor bar, sol ǵana kómek­tese alady» dep keńes beredi. 

Medısına ǵylymdary­nyń dok­tory, professor, akade­­mık, jalpy hırýrgııa kafed­ra­synyń meńgerýshisi Sársen Qoblandındi bilmeı­tin jan neken-saıaq. Eń sońǵy úmitin úkilep Jaınagúl de aka­de­mık­tiń aldyna keledi. Ata­­ǵynan at úrikkendeı bol­ǵan­men, Sársen Qoblan­dın óte kishi­peıil adam eken. Kó­ńi­li pás, derti ábden maza­la­ǵan jan­dy dáriger rııasyz peıil­men qarsy alady. 

Syrqattyń jaǵdaıymen tanysqan soń Sársen Naǵym­uly kafedrasyndaǵy dári­ger-ǵalym­dardy jınap, keńes ót­kizedi. Kafedra ǵalym­dary bir­aýyzdan «táýekel» dep uı­ǵarymǵa keledi. Bu­ryn táji­rıbede mun­daı jaǵ­­­daı­lar kezdesken. Biraq myna syr­qattiki erekshe. On jyl boıy jasandy tútik­pen júr­gen. Endeshe ishki qury­lys­taǵy ishekter sonshama ýaqyt boıy jumys istemegen. Ju­mys istemegen aǵza qatyp qa­la­dy. Eń qıyny, toq ishek óz qyz­metin atqarýdan tys qal­ǵan. Demek, qaıta qalpyna keltirý kerek. Al onda qan­shama qan tamyrlary bar...

– Árıne on jyl boıy jumys istemeı turǵan as júrý joldaryn qaıtadan iske qosý ońaı emes. Endi bulaı júre bergende jaman aýrýǵa aınalyp ketýi de múmkin bolatyn. Ishki qurylysty ashyp, emdedik. Endi eshqandaı qaýip joq, – deıdi bilikti otashy Sársen Naǵymuly.

Búginde Qazaqstan Respýb­lıkasynyń densaýlyq saq­taý isiniń úzdigi, 2011 jylǵy úzdik dáriger, N.I.Pırogov atyn­daǵy Hırýrgter qaýym­das­tyǵynyń tolyq múshe­si Sársen Naǵymulynyń shetelden em-dom taba almaı kelgen talaı naýqasty aıaǵy­nan tik turǵyzyp jiber­genine jurt kýá. Astana medısına ýnıversıtetinde jalpy hırýrgııa kafedrasyn basqaryp otyrǵan S.Qoblandınniń jasa­ǵan otasy shıpaly bolǵan talaı syrqat altyn qoldy dárigerdiń esimin qurmetpen aıtady.

...О́mirge qushtar Jaına­gúldiń janarynan jaryq dúnıege degen ińkárlik sezi­mi jarq-jurq etedi. Biz tildes­kende janynda quraq ushyp Erǵazy esimdi jigit júrgen bolatyn. Surastyra kele onyń bolashaq jary ekenin bildik. Sonda ekeýi «Úılenemiz!» degen bolatyn. «On jyl múge­dek halde azap shekken meni bul kisi on kúnde ómirge qaıta ákeldi. Sársen aǵanyń jasaǵan jaq­sylyǵyn sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Ǵajap adam!» deıdi Jaınagúldiń ózi rızashylyq sezimmen. Aıt­paqshy, jaqynda Er­ǵazy men Jaınagúl telefon shaldy. Adamnyń qýanyshy daýy­sy­nan sezilip turady ǵoı. Shańyraq kótergen jastar­dyń kóńilderi shat-shady­man. Densaýlyq túzelgen. Endi bópe­li bolmaq oılary bar.

Ǵalymjan TО́REHANOV,

Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi