Alqaly jıynǵa qatysqan Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Leonıd Prokopenko, Qazaqstandaǵy Konrad Adenaýer atyndaǵy qor ókildiginiń dırektory Tomas Helm jáne Parlament Májilisiniń depýtattary men sheteldik sarapshylar Qazaqstan men Germanııanyń ıntegrasııalyq saıasatyn sóz etip, álemdik tájirıbeni talqylady. QHA tóraǵasynyń orynbasary óz sózinde Qazaqstan qoǵamdy biriktirýdiń ózindik ıntegrasııalyq ádisin tańdaǵanyn jetkizdi. «Álemde ıntegrasııanyń ártúrli modelderi bar. Kóptegen elderde etnostyq toptardyń quqyqtyq jaǵdaıy ulttyq azshylyq ınstıtýty arqyly rettelip otyrady. Al bizde Memleket basshysynyń saıası erik-jigeriniń arqasynda áleýmettik úılesim men ulttyq birliktiń biregeı qazaqstandyq modeli júzege asyryldy. Elbasy el saıasatynyń basymdyǵy retinde birlikti tańdady. Ata Zańymyz da «Biz Qazaqstan halqy» dep bastalady. Bul eldegi yntymaqtyń irgetasy bola bildi. Etnomádenı birlestikterdiń Qazaqstan halqy Assambleıasyna birigýi qýatty qoǵamdyq resýrs retinde barlyq ulttyq toptar múddeleriniń akkýmýlıasııasy bola bildi. Sondyqtan Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń modeli Qazaqstan halqy Assambleıasy etnostyq toptardyń quqyqtary turǵysynda demokratııalyq standarttardy qamtıdy. Búgingi tańda Qazaqstanda 180 myńǵa tarta nemis bar. Nemis etnomádenı birlestikteri belsendi túrde jumys júrgizýde. Prezıdenttiń tapsyrmasymen akademııalyq degen joǵary mártebe berilgen nemis drama teatry da bar. Nemis gazeti shyǵyp tur. Memleket nemis mádenıeti, dástúri men tiliniń damýyna barynsha qoldaý bildirip keledi», dedi L.Prokopenko.
Leonıd Prokopenkonyń aıtýynsha, Amerıka Qurama Shtattarynda ıntegrasııanyń «balqytý qazany» modeli qoldanylyp, bir ultqa aınalǵan kóptegen etnostyq toptar amerıkalyq ıdeıa men ortaq qundylyqqa birigedi. Al Japonııa memlekettiń «organızmi» retinde «kokýtaı» tujyrymdamasyn júzege asyryp keledi. Kóptegen elderde jáne Eýropada etnostyq toptardyń quqyqtyq mártebesi ulttyq azshylyq ınstıtýttary men jeke adam quqyqtaryn absolıýttandyrý arqyly retteledi.
Qazaqstandaǵy Konrad Adenaýer atyndaǵy qor ókildiginiń dırektory Tomas Helm bolashaqta jahandaný álemdik úrdiske aınalatynyn, ol kóshi-qonsyz múmkin emes ekenin atap ótti. «Keleshekte álemdegi kóshi-qon men ıntegrasııalyq úrdis arta túsedi. Sondyqtan búgingi tańda bul taqyryptar belsendi túrde talqylanyp, jańa jaǵdaılarda qoǵam damýynda ońtaıly sheshimin tabýy tıis», degen ol 26 jyl senimdi seriktestik qarym-qatynasta bolǵan Qazaqstan men Germanııanyń kózqarastary ortaq ekenin aıtty.
Konferensııa kezinde Qazaqstan halqy Assambleıasy men Nazarbaev Ýnıversıtet arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. «Shıgeo Katsý myrzaǵa baılanys ornatýǵa nıet tanytqany úshin alǵysymdy bildiremin. Biraq biz memorandýmǵa deıin de uzaq ýaqyt boıy birge tyǵyz jumys istedik. Nazarbaev Ýnıversıtet – Qazaqstannyń ıntellektýaldyq saladaǵy kóshbasshysy. Bilim men ǵylymdy damytý – Qazaqstan halqy Assambleıasy basymdyq beretin mańyzdy salalardyń biri. Ǵylym alańynda ıntellektýaldy baılanys ornatý ulttyq birliktiń qazaqstandyq modelin damytýǵa jáne aramyzdaǵy ózara árekettestikti odan ári nyǵaıtýǵa septigin tıgizedi degen oıdamyn», dedi QHA tóraǵasynyń orynbasary.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»
