Úsh jylda 20 kórkem fılm túsirildi
Kınematografııa salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteıtin derbes salalyq zańdy qabyldaý ulttyq fılmderdiń sapasyn jáne básekege qabilettiligin arttyrýǵa, kıno kórsetilim qyzmetiniń halyqqa qoljetimdi bolýyna, kınoındýstrııanyń ashyqtyǵy men ınvestısııalyq tartymdylyǵyna, shetelde qazaqstandyq kıno mártebesiniń ósýine jáne moıyndalýyna zańnamalyq deńgeıde jaǵdaılar jasaý úshin qajet.
Sonymen qatar jekelegen zańdy tulǵalardyń jumys isteýi arqyly ulttyq mádenı ıgiliktiń ajyramas bóligi retinde ulttyq fılmderdi jáne olardyń bastapqy materıaldaryn saqtaý jolymen ulttyq kınematografııany qoldaý da kózdeledi.
Kınematografııa salasyna túbegeıli ózgeris ákelýi tıis zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Mádenıet jəne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly bul salanyń tynysyn ashatyn alǵashqy zańnyń qabyldanýy mańyzdy oqıǵa bolatynyna senimdi ekenin aıtty.
– Árıne bul – óte kúrdeli de aýqymdy zań. Ol ulttyq kınonyń ári qaraı damýy jolynda túbegeıli ózgerister alyp keledi jáne úsh negizgi mindetti sheshýge baǵyt alady. Birinshiden – ulttyq fılmder óndirisine qoldaý, ekinshiden – ulttyq kınonyń keń taralýyn qamtamasyz etý, úshinshiden – qazaqstandyq kınonyń halyqaralyq naryqqa shyǵýy, onyń ishinde birlesken kınofılmder jáne álemniń jetekshi kınokompanııalarymen birlesken ónimder jasaý, – dedi mınıstr.
A.Muhamedıulynyń aıtýynsha, birneshe jyl ishinde prokattaǵy ulttyq kınonyń úlesi 2014 jylǵy 6%-ten 12,5%-ke eki ese ósken. Sońǵy úsh jylda mınıstrliktiń tapsyrysy boıynsha 20 kórkem, 67 derekti, 4 anımasııalyq kartına shyǵarylǵan. Olardyń barlyǵy elimizdiń tarıhy, mádenıeti, dástúri, qazirgi jetistikteri, tarıhı tulǵalary, «bizdiń zamanymyzdyń qaharmandary» sııaqty taqyryptardy qamtyǵan.
– «Elbasy joly», «Qazaq Eli» – «Almas Qylysh», «Anaǵa aparar jol», «Oralman», «Qunanbaı», «Amanat» sııaqty aýqymdy tarıhı jobalar qazaqstandyq prokattyń sózsiz kóshbasshysy boldy. «Elbasy joly» – «Astana» kınoepopeıasynyń jalǵasy, «Qazaq Eli» tarıhı kartınasynyń kelesi fılmi, «Tomırıs» tarıhı fılmi, «Balýan Sholaq», «Jeńimpaz» kórkem fılmderiniń, «Kúltegin», «Muzbalaq» anımasııalyq kartınalarynyń jáne basqa da kóptegen jobalardyń tusaýkeserleri kútilýde. Qazaqstan kınosy tarıhta alǵash ret halyqaralyq prokatqa shyqty. Jasyratyny joq, buryn biz tek halyqaralyq festıvaldar men baıqaýlardaǵy bir jolǵy kórsetkishtermen shekteletinbiz, búgingi kúni birlesken ónimniń arqasynda 2017 jyly reseılik prokattyń kóshbasshysy bolǵan qazaqstandyq-reseılik «28 panfılovshylar» kınokartınasy álemdik deńgeıde moıyndaldy, gollıvýdtyq kompanııalarmen birlesip túsirilgen «Ámire» kartınasy úlken jetistikpen ótip, 4 apta boıy prokatta jetekshi orynǵa ıe boldy, – dep atap ótti Arystanbek Muhamedıuly.
Mınıstrdiń baıandaýyna qaraǵanda, Memleketter basshylarynyń bastamasymen túsirilgen alǵashqy Qazaqstan-Qytaı birlesken «Kompozıtor» fılmi álemniń barlyq jetekshi kınokompanııalary armandaıtyn Qytaı kınoprokatynyń keń naryǵyna shyǵady. Sondaı-aq jaqynda «TokyoNewCinema» kompanııasynyń qatysýymen Almaty oblysynda Qazaqstan-Japonııa birlesken ónimi – «Konokrady» tolyq metrajdy kórkem fılminiń túsirilimi bastalyp ketken.
Ulttyq kınematografııa tarıhynda 2017 jyldyń eleýli jetistikteriniń biri retinde qalatyn Kann festıvalinde qazaqstandyq pavılonnyń ashylýyn aıtýǵa bolady. Atalǵan festıvalda «Úzdik áıel róli úshin» bas júldeni ıelengen otandasymyz Samal Eslıamovanyń jeńisine álem jurtshylyǵy qol soqty.
Al bıylǵy jyldyń basty oqıǵasy 75-shi Venesııa halyqaralyq kınofestıvaliniń «Gorızont» bólimi boıynsha «Úzdik rejıssýra» syılyǵyn mınıstrliktiń tapsyrysy boıynsha túsirgen qazaqstandyq rejısser Emır Baıǵazınniń «О́zen» fılminiń alýy bolyp otyr.
Aıta keterligi, zań jobasyn ázirleý barysynda AQSh, Fransııa, Germanııa, Qytaı, Jańa Zelandııa, Ulybrıtanııa, Kanada, Reseı, Koreıa, Rýmynııa tárizdi kıno shyǵarýdaǵy jetekshi memleketterdiń ozyq tájirıbeleri men zańnamalary zerdelengen.
– Elbasynyń AQSh-qa jasaǵan sapary barysynda amerıkalyq bıznes «kapıtandarmen» ótken kezdesýde Amerıka kıno óndirisi qaýymdastyǵy, Gollıvýd jáne taǵy da basqa amerıkalyq kompanııalardyń Qazaqstanda túsirilim jasaýǵa qyzyǵýshylyq bildirgeni ózderińizge málim. Búgingi tańda biz «Warner Bros. Entertainment», «Motion picture», «20th Century Fox», «NBC Universal», «The Walt Disney Company», «Paramount Pictures Corporation» jáne taǵy basqa kompanııalarynyń basshylyqtarymen keńesip, kelissózder júrgizýdemiz, – dedi mınıstr.
Keıbir iri qalalarda kınoteatr joq
Zań jobasy talqylanǵan jalpy otyrysta Palata Tóraǵasy kınoındýstrııany damytý úshin jaǵdaı jasap, onyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý qajettigin atap ótti.
Sondaı-aq N.Nyǵmatýlın kıno óndirisi bıznes jelilerinde bolsa, bıýdjetke aıtarlyqtaı kiris ákelýi múmkin ekendigin jetkizdi. Kınematografııa salasyndaǵy basty problemalarǵa toqtalǵan Májilis Tóraǵasy búgingi kúnniń ózinde keıbir iri qalalarda birde-bir kınoteatr joq ekendigine nazar aýdardy.
Kınematografııa týraly zań jobasyn ázirleý barysynda depýtattar tarapynan birshama usynystar engizilgen. Olardyń qatarynda balalardyń densaýlyǵy men damýyna zardabyn tıgizetin aqparattan qorǵaý týraly zańǵa sáıkestendirip, fılmderdiń jasqa qatysty klassıfıkasııasy boıynsha, sonymen qatar jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretine kınematografııa týraly zańnamany ustaný boıynsha memlekettik baqylaýdy júrgizý jóninde tolyqtyrý jáne qazaq tiliniń tazalyǵyn saqtaý, onyń damýyna yqpal etý, qoldaný aıasyn keńeıtý maqsatynda, fılmderdiń prokattaý tili jónindegi normalarǵa da tolyqtyrýlar jáne basqa da birqatar túzetýler engizilgenin aıtýǵa bolady.
Zań jobasy depýtattar tarapynan qoldaý tapty. Osy rette Májilis Tóraǵasy elimizdiń kınematografııa salasyn memlekettik qoldaý alǵash ret quqyqtyq negizge ıe bolǵanyn, bul qazaq kınosynyń damýy men sapasyn jáne básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beretinin atap aıtty.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
