О́ner • 22 Qyrkúıek, 2018

Londonda qazaqstandyq óner kórmesi ashyldy

716 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Londonda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen QR Ulttyq mýzeıiniń «Fokýs Qazaqstan» aýqymdy jobasynyń birinshi kórmesi ashyldy.

Londonda qazaqstandyq óner kórmesi ashyldy

Kamıla Ǵabdýllına

«Kóshpeliden keıingi kókjıek» kórmesine 33 sýretshi qatysady, olar postmodernızmniń zamanaýı tilinde kórkem sýret, fotosýret, músin, ınstallıasııa jáne vıdeo sekildi ártúrli shyǵarmashylyq medıada jumys isteıdi.

Kórme shyǵarmashylyq tájirıbeler arqyly «kóshpeliden keıingi» tujyrymdamasyn kórsetetin qazirgi zamannyń sýretshileri men keńestik izasharlary arasyndaǵy dıalog túrinde Qazaqstannyń zamanaýı ónerin usynady.

Kórme kýratorlary Indıra Dúısebaeva men Alııa de Tızengaýzen álemdik aǵymdar negizinde Qazaqstannyń óner tarıhyndaǵy jaǵdaıdy, sondaı-aq, jahandaný turǵysynan qazaqstandyq áleýmet sıpatyn qarastyrýdy usynady.

Alııa de Tızengaýzen atap ótkendeı, keńestik kezeń kóshpeli ósir saltynyń túbegeıli joıylýyna ákeldi, al qazirgi jahandaný dáýiri áli de saqtalyp qalǵan kóshpendilik nyshandaryna – dástúrleri men mádenıetine yqpalyn tıgizýde.

«Postnomadızm» uǵymy Qazaqstanmen baılanystyrylatyn, keńes dáýirindegi sýretshiler de, qazirgi zamandastary da belsene qoldanatyn kóshpendiler dáýirin bildiredi, "Kóshpeliden keıingi sana" kórmeniń aǵylshyn tilindegi ataýynyń sózbe-sóz aýdarmasy. Bul maǵynasynda "sana" sózi bizdiń elmen baılanystyrylatyn vızýaldy taptaýryndyqtan arylyp, sýretshilerdiń eńbekterin ótken men bolashaqty sanada da, sanadan tys ta qaıta pysyqtaý retinde taldaýǵa degen qushtarlyqty aıqyndaıdy», — dedi A. de Tızengaýzen.

Kórme jetekshileriniń aıtýynsha, usynylǵan jumystar sýretshilerdiń kórermenniń aldyna qoıyp otyrǵan, kórermen nasıonalızm, tradısıonalızm, konsıýmerızm, femınızm, postkolonıalızm jáne postnomadızm sýbektisi nemese obektisi retinde atqaratyn túrli rólderi týraly saýaldary ispetti.

«Kóshpeliden keıingi kókjıek» kórmesine kelesi avtorlardyń jumystary qoıyldy: Salıhıtdın Aıtbaev, Ashat Ahmedııarov, Saıd Atabekov, Syrlybek Bekbotaev, Aleksandr Bıbın, Baqyt Búbiqanova, Aǵymsaly Dúzelhanov, Sáýle Dúısenbına, Vladımır Eıfert, Kamıla Ǵabdýllına, Ásel Qadyrhanova, Ábilhan Qasteev, Dáýren Qasteev, Moldahmet Keńbaev, Rýstam Halfın, Makým Kısamedınov, Ǵalym Madanov jáne Záýresh Terekbaı, Ǵaısha Madanova, Erbosyn Meldibekov, Almagúl Meńlibaeva, Erkin Mergenov, Gúlnur Muqajanova, Aza Shadenova, Sáýle Súleımenova, Zıtta Sultanbaeva, Ábdirashıt Sadyhanov, Baqtııar Tabıev, Qanafııa Teljanov, Aleksandr Ýgaı, Pavel Zalsman, Vladımır Tverdohlebov, Sholpan Sharbaqova.

Kórme kýratorlary: Indıra Dúısebaeva–Zııabek, Alııa de Tızengaýzen, kýrator-assıstent Alıma Boranbaeva jáne konsýltant Olga Sova.

Kórme 16 qazanǵa deıin ashyq bolady. О́tetin orny: The Wapping Project: 37 Wapping Wall, St Katharine's & Wapping.

Máselen, kórmede Almagúl Meńlibaevanyń «Aısha Bıbi kóbelekteri» beıneınstallıasııasy usynylǵan, onda sýretshi óziniń kóshpeli tamyryn, Orta Azııa halyqtarynyń shamandyq dástúrlerin tereńinen tarta otyryp, mıfologııalyq júıeliligin asha túsedi. Erbosyn Meldibekovtiń «Kommýnızm shyńy» týyndysy sońǵy 130 jyldyń ishinde ataýy alty ret ózgertilgen Pamır shyńdarynyń biriniń aýysý prosesi arqyly óńirdegi ıdeologııalyq ózgeristerdi zerdeleýdi bildiredi.

Ǵalym Madanov jáne Záýresh Terekbaı dýeti kórmede «Transgressııa» ınstallıasııasyn pash etti, bul shyǵarma 54-shi Venesııa bıennalesiniń Ortalyq Azııa pavılonynda kórsetilgen bolatyn. «Transgressııa» — bul qazaqstandyq qoǵamda oryn alǵan kúrt jáne irgeli ózgeristerdi oı eleginen ótkizý.

Ásel Qadyrhanova óziniń «Mashına» atty ınstallıasııasymen tanystyrdy. «Mashına» — bul 1930 jyldardaǵy stalındik repressııanyń aty-jóni belgisiz bolyp qalǵan mıllıondaǵan qurbandaryn eske alý, sondaı-aq, qamaýǵa alý týral"y buıryqtarǵa qol qoıǵandardyń jaýapkershilik máselesi, jeke adamnyń ujymdyq zorlyq-zombylyqtaǵy róli men orny týraly estelik.

Sýretti túsirgen: Kamıla Ǵabdýllına

Sońǵy jańalyqtar