Sońǵy úsh-tórt jyldan beri Qazaqstan halqy assambleıasynyń «Myń bala» mádenı-aǵartýshylyq jobasynyń aıasynda memlekettik tilde jalpyqazaqstandyq dıktant jazý dástúri qalyptasyp keledi. Bul memlekettik tilge qurmeti bar qazaqstandyqtardyń barlyǵyn da eleń etkizgen, utymdy tabylǵan bastama boldy. Bıyl oǵan elimizde 300 myńnan astam adam qatysypty. Qostanaıda da aldyn ala habarlandyrý berilip, dıktant jazýǵa tilek bildirgen kisiniń barlyǵyna qazaq tilin óziniń qanshalyqty meńgergenin, ana tilinen saýat qarymyn baıqap kórýge múmkindik jasaldy. Stýdentter, memlekettik qyzmetkerler, jalpy jurtshylyq ókilderi partaǵa otyrdy. Oblys óńiriniń barlyq shalǵaıynda elimizdegi sekildi «Astana – beıbitshilik besigi» atty taqyrypta dıktant báıgeniń sóresindeı bir mezgilde bastaldy. Oblys ortalyǵyndaǵy Dostyq úıine dıktant jazýǵa jınalǵandardyń arasynda Qostanaıdaǵy №7 orys orta mektebiniń 4-synyp oqýshysy Talǵat Latypov ta otyrdy. Habarlandyrýdy áleýmettik jeliden oqyp, dıktant jazýǵa ózi tilek bildiripti. Shynashaqtaı balanyń kózinen osyndaı sharaǵa qatysqanyna qýanǵan bir jarqyl, maqtanysh baıqalady.
– Habarlandyrýdy áleýmettik jeliden kóre sala ulym osyǵan qatysamyn dedi. Men de ulymdy tolyq qoldap, ertip keldim. Álinshe jazyp kórsin, áńgime onyń qatysýynda dep bilemin. Qudandaly tatar men qazaq bir-birin erkin túsinedi, eger ynta bolsa tildi nege meńgermeske, túbimiz bir emes pe? Talǵat mektepte qazaq tilin jaqsy oqıdy, – degen anasy Gúlnar Latypovanyń sózinen de memlekettik tilge degen qurmetti baıqaǵandaı bolamyz.
Kelgender dıktantty bir saǵattyń aınalasynda jazyp shyqty. Alaıda osy syn saǵatyna qatysýshylardyń barlyǵy birdeı til mamany nemese qalam ustap júrgen adamdar emes ǵoı, tipti birazy ózge ulttyń ókilderi, orys tilinde bilim alǵan jandar. Dıktantty oqyǵanda «ń» áripi durys aıtylmady. Onyń ón boıynda osy árippen aıaqtalatyn sózder «Astananyn, Aqmolanyn, jyldyn» dep oqyldy. Sonymen qatar sózderdiń anyq dybystalmaýy da jıiledi. Uıymdastyrýshylar mamanǵa mátindi shara bastalar aldynda ǵana bergen. Daıyndalýy úshin ony senim bildirip, bir kesh buryn berip qoıýǵa bolmas pa edi? «Astana – beıbitshilik besigi» dıktanty mátininiń ózi qateden kinaratsyz emes edi. Ony baıqaǵan komıssııa músheleri dıktant jazylyp jatqanda kúbirlesip aıtyp otyrdy da, keıin jýrnalıstiń suraǵyna maman retinde jaýap berýden qashqaqtap, «qaıtesiń, keregi joq, menen aýlaq» dep shyǵa keldi.
Memlekettik til qoldanys aıasynyń keńeıa almaı kele jatqany da osyndaı jaýyrdy jaba toqıtyn, tabandylyq tanytýǵa erinetin minezimizden emes pe eken? Bizdegi tamasha bastamalarǵa degen jurttyń yqylasy nege alǵashqy ásireqyzyl kóńilden aspaıdy? Bastalmaı jatyp, adamdardyń oǵan degen yqylasy bilte shamnyń jaryǵyndaı nasharlaı beredi, sońy sıyrquıymshaqtalyp ta ketedi. Eldiń eren tutar adamdary jyl saıyn dıktant jazýshylardyń aldyna shyǵyp, jyly sózin arnasa, merekelik, patrıottyq rýhty atoılatyp, dıktantty qatesiz jazǵandardyń mereıin ústem etse, jurttyq eldikke úıirilýi sýdyń ıirimindeı tereńdeı túspese, keler kedergi bolmas edi. Aldaǵy ýaqytta latyn harpine kóshken álipbıimizdiń adymdaýyna da «Myń bala» sekildi ıgi isterdiń yqpaly az bolmasy anyq. Kishkentaı Talǵattyń memlekettik tildi bilýge yntasy men dıktantqa qatysýǵa yqylasy, perishte kóńili myńdarǵa juǵysty, úlgi bolsa, qanekeı...
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
