Úsh kólikpen Býrabaıdaǵy Abylaı han alańynan jolsaparǵa shyqqan 10 azamat XVIII ǵasyrdaǵy «Kókshetaý-Aqmola-Ulytaý-Túrkistan» kerýen jolymen myńdaǵan shaqyrym jol júrip, qazaq dalasynyń tarıhyn zerttepti. Ekspedısııa Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalınniń tikeleı qoldaýymen jáne qoǵam qaıratkeri Murat qajy Ydyrysulynyń bastamasymen uıymdastyrylǵan. Quramynda belgili ǵalymdar men tarıhshylar, ólketanýshylar, qoǵam qaıratkerleri jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi kirgen ekspedısııa tarıhı málimetter jınap, Abylaı men onyń zamany týraly ǵylymı maqalalar men zertteýlerdi jınaq retinde jaryqqa shyǵarmaq. «Abylaı hannyń qara joly» atty kórkem fılm túsirý de izgi maqsattarynyń biri. Abylaı hannyń urpaǵy Sansyzbaı Muhıtanov aq batasyn berip, aqjoltaı sátsapar tilegen ekspedısııa músheleri jol jol boıyndaǵy aýyldarǵa soǵyp, ańyz-áńgimeler jınap, sapar barysynda kezdesken tarıhı oryndardy belgilep, qaǵazǵa túsirgen.
Túrkistan oblysynyń ákimdiginde ótken jıynda ekspedısııa qatysýshylary tarıh, ólketaný jóninde óz oılaryn ortaǵa saldy. Al Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-niń oqytýshysy Gaýhar Pirimbetova Abylaı hannyń qara joly soltústik pen ońtústikti baılanystyrǵan eń tóte jol bolǵandyǵyn jetkizdi. «Han ony saıası jáne ekonomıkalyq múddede paıdalanǵan. Jalpy Abylaıǵa qatysty «Abylaıdyń qara joly», «Abylaıdyń qara qosy» degen uǵymdar kúni búginge deıin urpaqtar sanasynda jańǵyra otyryp jetken. «Qara» degen sózdiń ózi qazaq tilinde «qasıetti», «kóne», «úlken», taǵy basqa maǵynalardy beretinin eskersek, «Abylaıdyń qara joly» tirkesiniń maǵynasyn – jalpyǵa málim dańǵyl kerýen joly dep túsinýge bolady» - dedi G.Pirimbetova. Ekspedısııa aıasynda topografııalyq karta daıyndalmaq. Sondaı-aq, ekspedısııa jetekshisi Murat qajy Ydyrysulynyń aıtýynsha, sapardan soń Kókshetaýda respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizý josparlanyp otyr.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
