Oblys ortalyǵynda oń ózgerister baıqalyp, turǵyndar úshin qolaıly jaǵdaı qalyptasyp keledi. Máselen, «Jeńis» saıabaǵy qaıta kúrdeli jańǵyrýdan ótip, búginde bul jer kópshiliktiń qyzyǵa tamashalaıtyn ortalyǵyna aınaldy. Saıabaqtaǵy jańadan ornatylǵan dańqty batyr Baýyrjan Momyshulynyń eskertkishi, «Erlik» memorıaldyq kesheni halqymyzdyń batyrlyǵy men tektiligin aıǵaqtap turǵandaı.
Sonymen qatar búgingi tańda oblys ortalyǵyndaǵy Qaırat Rysqulbekov atyndaǵy saıabaq ta kúrdeli jóndeýden ótkizilýde. Keleshekte bul jer de qala turǵyndary men qonaqtary úshin tamasha demalys ornyna aınalýǵa tıis. Al Taraz qalasyndaǵy «Úshbulaq» jáne «Zerbulaq» arasy qaıyqpen serýendeıtin kól túrinde qaıta jańǵyrtylady. Jyl basynan beri tolastamaǵan mundaı jumystar áli de jalǵasyn taýyp keledi.
Bıyl Jambyl óńiri úshin tabysty jyl boldy deýge tolyq negiz bar. Jaz boıy oblys aýdandaryn aralap, jumys barysymen tanysqan Asqar Myrzahmetov aýdan basshylaryna naqty tapsyrmalar berý arqyly aýdan jáne aýyl ahýalyn jaqsartýdy basty másele etip qoıdy. Nátıjesinde óńirdiń barlyq aýdandarynda túrli salalar boıynsha oń ósim baıqalýda. Atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde aǵymdaǵy jyldyń qańtar jáne tamyz aılaryndaǵy oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishi joǵary deńgeıge kóterildi. Ekonomıkanyń barlyq salalarynda ósim baıqaldy.
Jambyl oblysy ákimdiginiń málimetinshe, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda ónerkásip salasynda 7,2 prosent ósim bar. Osylaısha kórsetkish 254,0 mıllıard teńgeni qurady. О́sim ken óndirý ónerkásibinde – 13,3 prosentke (29,6 mıllıard teńge), óńdeý ónerkásibinde 6,7 prosentke (180,5 mıllıard teńge), sýmen jabdyqtaý, káriz júıesi qaldyqtardyń jınalýyn jáne taratylýyn baqylaýda 0,2 prosentke (2,3 mıllıard teńge) artýy esebinen qamtamasyz etilip otyr.
Jambyl óńiri negizinen agrarly aımaq bolǵandyqtan, aýyl sharýashylyǵymen aınalysýǵa múmkindik mol. Sol sebepti óńirde mal basyn asyldandyrý, egin oraǵy jumystary da tıisti deńgeıde júrgizilýde. Atap aıtar bolsaq, aýyl sharýashylyǵynda naqty kólem ındeksi 103,6 prosentti qurap, 106,6 mıllıard teńgege jetti. Onyń ishinde kórsetkish ósimdik sharýashylyǵynda – 105,6 prosent, ıaǵnı 34,6 mıllıard teńge, mal sharýashylyǵynda – 102,7 prosent, ıaǵnı 71,6 mıllıard teńgeni quraǵan.
Sonymen qatar ósim ósimdik sharýashylyǵynda masaqty dándi-daqyldar túsiminiń 16,4 prosentke, mal sharýashylyǵynda et óndirý 3 prosentke, sút óndirý 2,8 prosentke, jumyrtqa óndirisi 3,8 prosentke artýy esebinen qamtamasyz etildi.
Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi tıisti kezeńmen salystyrǵanda 5,5 prosentke artyp, 141,8 mıllıard teńgege jetse, qurylys kólemi 59,7 mıllıard teńgeni qurap, 8,2 prosentke ósti. Bul rette myńdaǵan azamattyń baspanaly bolýyna múmkindik týdy. О́sim shaǵyn kásiporyndar atqarǵan qurylys-montaj jumystary kóleminiń ulǵaıýy sebepti, atap aıtsaq kóppáterli turǵyn úıler, mektepter qurylysy, turǵyn úı alqaptaryn jylýmen, sýmen jáne gazben qamtamasyz etý júıeleriniń qurylysy, magıstraldi gaz qubyry qurylysy jáne «Temir jol jóndeý» JShS júrgizgen kúrdeli jóndeý jumystaryna baılanysty bolyp otyr. Búgingi tańda turǵyn úı qurylysynda 311,2 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul 2017 jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 116,5 prosentti qurady.
Bólshek saýda aınalymynyń naqty kólem ındeksi 103,9 prosentti qurap, 170,1 mıllıard teńgege jetip otyr. Bul sektorda óńir ekonomıkasyn arttyrýda aıtarlyqtaı rólge ıe. Inflıasııa deńgeıi 102,5 deńgeıinde qalyptasyp, ortasha respýblıkalyq mánnen (Qazaqstan Respýblıkasy boıynsha 102,9 prosent) 0,4 prosenttik tarmaqqa tómen boldy. Azyq-túlik taýarlaryn tutyný baǵasy 2,2 prosentke kóterildi (Qazaqstan Respýblıkasy – 2,3 prosent), azyq-túlik emes taýarlar 3,2 prosentke (Qazaqstan Respýblıkasy – 3,6 prosent), aqyly qyzmetter 2,2 prosentke (Qazaqstan Respýblıkasy – 3,0 prosent) artty. Júk tasymaly 7,6 prosentke, jolaýshy tasymaly 2,1 prosentke ósti.
Bıýdjettiń kiris bóligi 2018 jyldyń 1 qyrkúıegine 170 mıllıard teńgege jetip, 103,1 prosentke oryndaldy. Negizgi jospar – 164,8 mıllıard teńge. Onyń ishinde, jergilikti bıýdjetke 39 mıllıard teńge kóleminde salyqtar men basqa da mindetti tólemder túsip, jospar 115,3 prosentke oryndaldy. Jospardan artyq 5,2 mıllıard teńge tústi.
О́tken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda ósim 16,3 prosentti qurady. Sonymen qatar respýblıkalyq bıýdjetten 131 mıllıard teńge transfertter tústi. Onyń ishinde nysanaly transfertter – 21,6 mıllıard teńge jáne sýbvensııa – 109,4 mıllıard teńge bolyp otyr. Bıýdjettik qarajattar 170,7 mıllıard teńgege nemese 98 prosentke ıgerilgen bolsa, ıgerilmegen qarajat kólemi 3,4 mıllıard teńge. Búginde oblys ekonomıkasynyń ósim dınamıkasyn qamtamasyz etý baǵytynda qajetti sharalar qabyldanýda.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
