Tramp jáne Mýnnyń arasyndaǵy kelissóz 25 qyrkúıekte tańerteń bolady. Kelissóz barysynda Mýn Chje In 3-shi Koreı sammıtiniń nátıjesin Trampqa ózi tikeleı túsindirip, Koreı túbegin ıadrolyq qarýdan aryltýdyń kelissóz máselesin jedeldetý úshin naqty sharalardy talqylaıdy dep kútilýde.
Buǵan deıin Mýn Chje Inniń ózi Phenıan saparynan keıin resmı túrde málimdeme jasady. Onda ol: «Kım tóraǵamen arada bolǵan áńgimeniń ishinde kelisim men qujatqa kirmegen beıresmı mazmundar da bar. Eger alda-jalda prezıdent Tramppen kelissóz júrgizýge qol jetkizsek, sol kezde AQSh tarapyna álgi mazmundardy búge-shúgesine deıin jetkizýdi josparlap otyrmyz» dep habarlady. Mýn Chje Inniń bul sózine mán berip qarasaq, Kım Chen Yn tóraǵanyń Trampqa beıresmı ótinishi men aıtary bar.
Phenıanǵa jasaǵan saparynan keıin Mýn Chje In tilshilerdiń aldynda sóılegende aıtqan bir sózinde Soltústik Koreıanyń basshysy ózi ótinish bildirgen bir sharýanyń shetin shyǵardy. Kım Chen Yn «AQSh pen Soltústik Koreıa arasynda dánekerlik jasaýymyzǵa ótinish bildirdi», dep jetkizdi. Iá, buǵan deıin de Mýn myrza dánekerlik jasap Tramp pen Kımdi jolyqtyrdy. Aldaǵy ýaqytta da AQSh pen Soltústiktiń ekinshi sammıtin ótkizýge jáne ıadrolyq qarýdan arylý prosesin jedeldetý úshin dánekerlik dıplomatııalyq mindetin atqarady. О́tken aılarda bastalǵan AQSh pen Soltústik Koreıanyń úzilip qalǵan kelissózderin qaıta jandandyryp, úzilgen dıplomatııa jelisin qaıta jalǵap, iske qospaq. Bul eger onyń qolynan kelse, onda onyń taǵy da mártebesi ósedi. Mýn úkimetiniń ustanyp otyrǵan dánekerlik dıplomatııasy týraly qoǵam ishinde túrli pikirler bar. Bir top onyń dánekerlik dıplomatııasy nátıjeli bolmaıdy dese, kelesi top AQSh pen Soltústik Koreıany bir ústel basyna otyrǵyzyp, tarıhı oqıǵa jasady, qazirdiń ózinde úlken jetistikke jetip otyr, áli de kóp jemisti jumystar isteıdi degen ýájderin alǵa tartady. Eger onyń júrgizip otyrǵan dánekerlik dıplomatııasy oıdaǵydaı júzege assa, ol qandaı nátıje beredi degen saýaldar týyndaıdy. Mýn óziniń dánekerlik dıplomatııasy arqyly AQSh pen Soltústik Koreıany kóndirip, birin ıadrolyq qarýsyz elge aınaldyrsa, birin oǵan ýáde etken ekonomıkalyq kómek pen saýda, halyqaralyq deńgeıde qaýipsizdik, halyqaralyq sahnadaǵy ımıdjin qalpyna keltirýge jáne dostyq ornatýǵa tartady.
Qazirgi tańda Mýnnyń el ishinde bedeli óse bastady. Phenıan saparyna deıin el ishinde bedeli 30 prosentke kúrt túsip, saıasattanýshylar qatty alańdaýshylyq tanytty. Qazirgi tańda Phenıan saparynan keıin bedel kórsetkishi 60 prosentke jetti. Bul kórsetkishke bılik partııasy Mınchjýdan – «Demokratııalyq partııasyn» serpiltip, saıası ortada qaıtadan belsendiligin arttyrdy degen pikirler aıtyldy.
Odan ózge bul saparda Ońtústik Koreıa prezıdenti taǵy bir máseleni talqylamaq. Ol AQSh pen Ońtústik Koreıa arasyndaǵy erkin saýda baılanysyn jasaý týraly bolmaq. О́tkendegi saýda soǵysynyń bir ushqyny osy Ońtústik Koreıa saýdasyn da sharpyp ótti. Ásirese birqatar ońtústikkoreıalyq kompanııa zııan shekti. Sondyqtan Mýn myrza Phenıan kelissóziniń oń nátıjesin jetkize otyryp, óziniń buıymtaıy retinde «eki el arasynda erkin saýda» týraly sóılesip, saýda baılanysyna birqatar ózgerister engizip jeńildikter alýǵa, AQSh-tyń Ońtústik Koreıa saýdasyna degen pozısııasyn jumsartyp, el saýdasynyń ahýalyn jaqsartyp alý týraly Tramptyń kelisimin alýǵa talpynady. Biraq Ońtústik Koreıa qoǵamynda birqatar halyqaralyq saýda sarapshylary Mýnnyń bul áreketiniń jetistikke jetkizer-jetkizbesi beımálim dep baǵalap otyr.
Sonymen qatar Mýn Chje Inniń AQSh-qa saparynyń aldynda bul sapardyń negizgi maqsatynyń biri týraly el úkimeti tarapynan taǵy bir resmı túsinikteme berildi. Ońtústik Koreıada Chonhvade – «Kók orda» dep atalatyn «Kók shatyrly úıdegi» qaýipsizdik máselesi boıynsha 2-shi dárejeli qyzmetker Nam Gýan Penniń aıtýynsha, Prezıdent Mýn Chje In aldaǵy saparda «Koreı túbegin ıadrolyq qarýdan aryltý úshin Soltústik Koreıa men Amerıka kelissóziniń belasý sátin ázirleý jáne Ońtústik Koreıa men Soltústik Koreıa, Soltústik Koreıa men AQSh baılanysynyń aıaq alysyn jedeldetýge qol jetkizý úshin naqty yntymaqtastyq jolyn tereńirek talqylap, sóılesedi».
Qazir Ońtústik Koreıada jalpyulttyq «Chýsok» merekesi. Bıyl Chýsok qyrkúıek aıynyń 23 kúninen 26 kúnine deıin atalyp ótedi. Osyǵan oraı kópshilik koreıler erterek qamdanyp, ótken aptanyń juma kúninen bastap demalysqa ketti. Koreı salt-dástúr men ulttyq tanymynda «Chýsok» merekesi – mol ónimniń merekesi. Buryn koreıler otyryqshylyq ómir súrip, kúz mezgilinde astyq men kúrish pisken mezette odan ónim jınap alǵan. О́nimdi jınaýdy aıaqtaǵan kezde mol ónimdi aýyl-aýyl bolyp atap ótý úshin mereke uıymdastyrǵan. Shyǵys elindegi osy bir mereke qaharly qys aldynda toılanatyn, jazdy shyǵaryp salyp, kúzdi qarsy alatyn bereke merekesi bolyp sanalady. Konfýsıı ilimin ustanatyn elde burynǵy zamandary patshadan bastap qarapaıym halyqqa deıin mereke kúni ata-babalarynyń basyna baryp taǵzym etken. Qazir de sol merekelik salt-dástúr qalpyn buzbaı saqtalyp keledi. Atalǵan mereke kezinde eldiń aýzynan túspeıtin áńgime «Phenıan sammıti men AQSh sapary, aldaǵy ýaqytta bolmaq AQSh pen Soltústik Koreıa kelissózderi, Kım tóraǵanyń Seýlge sapary, Kım tóraǵanyń sózderi men qylyqtary, Kım Chen Ynnyń zaıyby Lı Sol Chjý týraly» bolady dep koreı baspasózderi zertteý júrgizdi.
Qalaı desek te, «Chýsok» merekesi qarsańynda Mýn Chje In men Kım Chen Yn bıliginiń eki elge jasaǵan tamasha syı-sııapaty – sammıtti sátti ótkizýi jáne ıadrolyq qarýdan arylýǵa degen nıeti men qadamdary. Ejelgi pálsapaǵa úńilsek, el oılaǵan údeden shyǵý jáne azamattyq is jasaý – shyǵys túsiniginde úlken oryn alatyn qasıettiń biri.
Dastan AQASh,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Koreıa,
Seýl qalasy
