Saryala kúz týa baýyr basyp qalǵan, bilim alyp jatqan oblys ortalyǵyn saǵynǵan stýdentter qaıtqan qustaı jóńkiledi. Biraq aldarynda sheshiler-sheshilmesi belgisiz soıyldaı másele tur. Bul san jyldan beri qordalanyp qalǵan jataqhana máselesi. Shynyn aıtý kerek, qazir aqyly bólimde bilim alyp jatqan stýdentter bylaı tursyn, memlekettik oqý grantyn jeńip alǵan, bolashaǵynan úlken úmit kúttiretin jastarǵa da jataqhana jetise bermeıdi. Biz osy taqyrypty álimizshe qaýzap kórip edik. Jetispeýshiliktiń syry oqý oryndary basshylarynyń ýájine qaraǵanda, stýdentter sanynyń burynǵydan áldeqaıda kóbeıýinde eken.
Sebep osy bolǵanymen, saldary jan júdeterlik. Dál qazir Kókshetaý qalasynda jatatyn jer taba almaı josyp júrgen stýdentterden kóz súrinedi.
– Páter jaldap turatyn boldyq, – deıdi Abaı Myrzahmetov atyndaǵy ýnıversıtettiń stýdenti Qanat Qaparov, – aýyldaǵy áke-sheshemizdiń ahýaly belgili. Tipti jataqhanasyz qalǵanymyzdy olarǵa aıtýdyń, jandaryn júdetýdiń reti de joq. Sondyqtan demalysta elge qatynaǵanda hal-jaıymyzdy suraǵan ata-anamyzǵa bári jaqsy deı salamyz. Qazir Kókshetaý qalasynda bir bólmeli úıdi bir aıǵa jaldaýdyń quny 50-60 myń teńge shamasynda. Eki adam qosylǵan kúnniń ózinde aýyr. Sosyn tórt-beseýimiz birigip jaldaımyz.
Oqý jyly bastalysymen qalta telefonymyz bezildep qaıta-qaıta shyryldaıdy. El jaqtan kelgen jastar ǵoı, áńgimeniń aý-jaıy baıaǵy jataqhana jaıynda.
– Tanystaryńyz kóp qoı, jataqhanadan bir oryn alyp berýge kómektesińizshi.
Jalynyp surap turǵan soń janymyz ashyp, osy máseleni sheshe alady-aý deıtindermen sóılesip kórgenbiz. Olar da jalyna qol tıgizbeıdi. Joqqa júırik jeter me?
Kúrmeýi qıyn máseleni sheshýdiń jalǵyz joly – jetkilikti jataqhana salý. Osy maqsatta oblysta 11 jataqhananyń qurylysy salynady dep josparlanyp otyr. Oblystyq bilim basqarmasynyń málimdeýinshe, Janaıdar Mýsın atyndaǵy joǵary qazaq pedagogıkalyq kolledjiniń oqýshylaryna arnalǵan 320 oryndyq jataqhana qurylysy qolǵa alynbaqshy. Joǵary tehnıkalyq kolledj 600 oryndyq toǵyz qabatty eki korpýsty jataqhana salýdy mejelep otyr. Al Birjan sal atyndaǵy mýzykalyq jáne Aqan seri atyndaǵy mádenıet kolledjderi 230 jáne 300 oryndyq 9 jáne 5 qabatty jataqhana turǵyzýdy mejelegen. Oǵan qosa, joǵary eki oqý ornynda 2870 oryndyq jataqhana salý qajettiligi týyndap otyr. Kókshetaý qalalyq ákimdigi jataqhanalardyń qurylysyna qajetti 4,6 gektar jer telimin belgilep, bólip te qoıǵan.
О́ńirde joǵary jáne orta arnaýly bilim alyp jatqan stýdentter men bilim alýshylardyń sany 25 myńnan astam. Olardyń 7500-i joǵary oqý oryndarynda oqıdy. Al olardyń ishinde kúndizgi bólimde bilim alatyn stýdentterdiń sany – 5446. Oǵan syrttaı oqıtyn 2065 jasty qosyńyz. Oblystaǵy ár alýan mamandar daıarlaıtyn kolledjderde ústimizdegi jyly 17555 bilim alýshy oqyp jatyr. Osy arada qajettiliktiń qanshalyqty ekendigin oqyrman kóz aldyna elestete alýy úshin mynadaı derekter keltire ketýge bolady. Dál qazir joǵary oqý oryndary stýdentteriniń 1500-i jataqhanaǵa zárý bolyp otyr. Kolledjderdegi jaǵdaı da osyndaı. Aıtalyq, 38 kolledjdiń 24 jataqhanasy ǵana bar.
Kókshetaýdaǵy stýdentteriniń sany kóp joǵary oqý oryndarynyń biri – Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıteti. Bul oqý ornynyń kúndizgi bóliminde tórt myńǵa jýyq stýdent bilim alýda. Olardyń eki myńǵa jýyǵy ózge óńirden kelgen jastar.
– Jataqhanaǵa qolymyz jetpegen soń týystardyń úıin saǵalaǵanbyz. Biraq myna zamanda kimdi-kim asyraǵandaı, – deıdi aty-jónin aıtpaýdy ótingen bir stýdent, – uıalǵanymyzdan ketip qaldyq. Qazir bir mekemeniń túngi kúzetine ornalastym. Ári kúzetshimin, ári jatatyn jerim bar. Biraq jurttyń bárine mundaı «maıshelpek» tabyla bere me?
Ýnıversıtet jańa oqý jylynda 1331 stýdentti jataqhanamen qamtamasyz etken eken. Áıtse de, 750 stýdent qyrkúıektiń sýyǵyna tońyp, dirdektep dalada júr. Ýnıversıtette bes birdeı kúrdeli jóndeýden ótkizilgen jataqhana bar. Oǵan qoly jetkenderdiń aıy ońynan týǵanmen birdeı. О́ıtkeni jylyna bar bolǵany 31500 teńge tóleıdi.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy jas keýdedegi úmit otyn laýlata jaǵyp tur. Ýnıversıtet janyndaǵy Smaǵul Sádýaqasov atyndaǵy aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń 2,24 gektar jer telimine 500 oryndyq jataqhana salynbaqshy. Ázirge tyǵyryqtan shyǵý úshin ortalyqtaǵy «Kókshetaý» qonaq úıinen 100 oryndy jalǵa alý máselesi boıynsha kelissóz júrgizilýde. Bul oqý ornynda «Serpin» baǵdarlamasymen 1250 stýdent oqıdy. Úlken mán berilip otyrǵan jobany júzege asyrý qajet.
– Jataqhanamen alǵashqy kezekte shalǵaıdan kelgender, jetim balalar, kóp balaly otbasylardyń túlekteri jáne múgedekter qamtamasyz etiledi, – deıdi atalǵan ýnıversıtettiń tárbıe isi jónindegi prorektory Amanaı Seıitqasymov.
Er balalar tyrbanyp tirshilik eter-aq, jataqhanaǵa qoly jetpeı muńǵa batyp júrgenderdiń ishinde qarshadaı qyzdar da az emes. Jeti qarańǵy túnde túnep shyǵatyn jer izdep júrgen boıjetkenderdiń jaıyn oılaǵanda ımanyń qasym bolady. Tezirek jataqhana salynsa eken dep tiledik. Beı ýaqytta qyz balasyn dalada qaraýsyz qaldyrmaıtyn el emes pe edik?!
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
