Kerisinshe, lısenzııadan aıyrý týraly túbegeıli sheshimnen keıin ǵana saǵyzsha sozylyp kelgen másele – klıentterdiń qarajatyn qaıtarý jumysy bir izge túsetin syńaıly.
Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń sarapshysy Aıjan Muqyshbaevanyń aıtýynsha, endigi ýaqytta «Astana Bankin» májbúrlep taratý týraly sot sheshimi zańdy kúshine enýge tıis. Sot sheshimi kúshine engennen keıin 14 kún ishinde Ulttyq bank osy iske baılanysty tıisti Agent-bankti anyqtaıtyn bolady. Salymshylardyń salǵan depozıtterin qaıtarý jumystaryn osy Agent-bank júrgizbek. Agent-bankke turaqty jumys isteýge tıis, Qazaqstannyń barlyq óńirinde fılıaldary bolýǵa tıis degen syndy talaptar qoıylady.
– Depozıtti teńgemen ashqan salymshylardyń qarajaty 10 mıllıon teńgege deıin, sheteldik valıýtamen saqtaǵan jaǵdaıda 5 mıllıon teńgege deıingi ekvıvalentte qaıtarylatyny belgili. Jeke tulǵalar, dara kásipkerler, jeke sot oryndaýshylary, notarıýstar, advokattar ótemaqy alýǵa quqyly. Astana Bankinde shoǵyrlanǵan depozıtterdiń jalpy somasy 41 mıllıard teńgeden asady. Onyń ishinde qaıtarylýǵa tıis depozıtterdiń mólsheri – 37 mıllıard teńge. Jalpy, depozıtterdiń basym bóligi qaıtarylady, oǵan Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory kepildik berip otyr, bul másele zańmen qorǵalǵan. Al qalǵan qarajat, ıaǵnı klıentterdiń 0,1 prosentke de jetpeıtin bóliginiń qarajaty kepildik berilgen somadan, ıaǵnı 10 mıllıon teńgeden nemese shetel valıýtasymen eseptegende 5 mıllıon teńgeden asyp ketip otyrǵany belgili. Ol azamattardyń depozıti birinshiden, kepildik berilgen somaǵa deıingi qarajaty Agent-bank arqyly beriledi. Ol somadan asyp ketken qarajatty taratý komıssııasy qaıtarýǵa tıis,– deıdi Aıjan Muqyshbaeva.
Sarapshy aıtyp ótkendeı, bankti taratý týraly sot sheshimi shyǵyp, zańdy kúshine engennen keıin taratý komıssııasy qurylyp, qarjy ınstıtýtynyń qalǵan qarajatynyń esebinen depozıtter qaıtarylady. Degenmen, Ulttyq bank belgilegen somadan asyp ketken qarajattyń qaıtarymyna kepildik berilmeıdi, ol taratý komıssııasynyń sheshimi arqyly júrgiziletin jumys.
Jalpy, sońǵy jyldary elimizde ekinshi deńgeıli bankterdiń jumysyn toqtatý jıilep ketkeni belgili. Máselen, birer aı buryn ǵana Qazaq Banki men Eksımbank baǵaly qaǵazdar naryǵynda qandaı da bir operasııa júrgizýine múmkindik beretin lısenzııadan aıyryldy. Lısenzııasynan aıyrylǵan Delta Bank-tiń klıentterine aǵymdaǵy esepshottaǵy jáne tólem kartochkalaryndaǵy qarajattaryn qaıtarý prosesi áli aıaqtalǵan joq. Qazınvestbanktiń taǵdyry da solaı támamdalǵan-dy. Bul otandyq qarjy júıesine qalaı áser etýi múmkin? Oǵan qatysty Aıjan Muqyshbaeva:
– Lısenzııasynan aıyrylyp jatqan bankterdiń aktıvteriniń somasy sonshalyqty kóp emes. Olardyń eshqaısysy júıe quraýshy bankke jatpaıdy. Sol sebepti, Qazaqstannyń qarjy sektoryna asa qatty yqpaly tıe qoımaıdy. Siz aıtyp otyrǵan bankterdiń aktıvteri kóp emes, jalpy bank júıesindegi úlesi 2 prosentten aspaıdy,– deıdi.
Qazaqstanda bank kóp, olardyń qatary azaıǵany durys degen pikirge qatysty da sarapshynyń paıymyn bildik. Aıjan Muqyshbaeva aıtqandaı, elimizde bank kóp emes, toqsanynshy jyldarmen salystyrǵanda tipti de az deýge bolady. Qazaqstan naryqtyq ekonomıkaǵa jańa kóshken tusta elimizde bank pen bankırlerdiń qatary kóbeıip, ekinshi deńgeıli qarjy uıymdarynyń sany 200-ge jýyqtaǵan edi. Qazirgi kórsetkish odan áldeqaıda tómen.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
