Qol jetkenge toqmeıilsimeımiz

Oblystyń shetkeri óńirinde ornalasqan aýdannyń negizgi sa­lasy – aýyl sharýashylyǵy, onyń ishinde eginshilik  jaqsy qarqynmen damyp keledi. Soń­ǵy 10 jyl ishinde tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý esebinen egistik kólemi 2 eseden astam ósip, 327 myń gektar alqap­ty qurady. Táýelsizdik merekesi jyly Otan qambasyna buryn-sońdy bolmaǵan mol astyq quıyl­dy. Gektar ónimdiligi 17,3 sentnerden aınalyp, 600 myń tonnaǵa jýyq astyq jınaldy. Úkimettiń agrarlyq salany qar­jylyq qoldaýy, jańa ǵylymı jetistikter men tehnologııalar­dy engizý, tuqym sapasyn jaq­sartý, mamandardy qaıta daıarlaý sharalary óz jemisin berdi. Ásirese, tehnıkalyq qaıta ja­raqtandyrý jumystary qar­qyn­dy júrgizilip, mashına-trak­tor parkiniń 85 paıyzy jańar­tyldy. Sońǵy jyldary 6 mlrd. 447 mln. teńgege 400-den astam zamanaýı aýylsharýashylyq teh­nıkalary satyp alyndy. Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń bıylǵy Joldaýyndaǵy etti mal sharýashylyǵyn damy­tý tapsyrmalaryn oryndaýdyń joldary da jan-jaqty qaras­ty­rylǵan. 1997 jyly barlyq tú­liktiń sany 40 myńnan sál ǵa­na asatyn. Sodan bergi ýaqytta jeke sektordaǵy jáne agroqu­ry­lym­dardaǵy mal basynyń sa­ny 19 myń basqa kóbeıdi. Bıyl mal ósirýge arnaıy baǵyttalǵan “Sybaǵa” baǵdarlamasy arqyly 16 joba iske asyrylyp, 1500-den astam iri qara mal satyp alyndy. Aýdannyń ónerkásip sala­syn órkendetýge basa nazar aýda­rylyp, birqatar baǵdarla­malar iske qosyldy. “Dıorıt LTD” JShS-inde qıyrshyq tas óndiretin kásiporyn paıda­lanýǵa berilgeli fızıkalyq kó­lem ındeksi artty. Baǵdarlama aıasynda saǵatyna 140 tonna qıyrshyq tas óndiretin quny 874,8 mıllıon teńgeniń sheteldik qural-jabdyqtary orna­tyl­dy  Byltyr ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamaǵa sáı­kes 3 iri joba júzege asy­ryl­dy. Olarǵa quıylǵan ınves­tısııalardyń jalpy kólemi 2,5 mıllıard teńgeni qurady. 140 jumys orny ashyldy.  Qýatty jobalardyń biri Lenıngrad aýylynda ornalasqan qıyrshyq tas óndiretin “Shýngıt” JShS tolyq qýatynda jumys isteýge kóshti. “Aqtóbe Glass” JShS 1 mıllrıard 200 mıllon teńge ınvestısııany kvars qumyn ón­dirýge arnalǵan ken baıytý fab­rıkasyn salyp, tehnologııalyq jeli paıdalanýǵa berildi. Jergilikti jerdiń tabıǵat jaǵdaıy eskerilip, kásiporynnyń jobalaý-smetalyq qujaty qaıta jasaldy.  Sóıtip, qumdy keptirýge ar­nal­ǵan sehtyń jumysy dızel oty­nynan gazǵa aýystyryldy. Fabrıka ekologııalyq taza baıytyl­ǵan kvars qumyn óndiredi.  50-den astam adam jumyspen qam­tyl­dy. “Eńbek nan” JShS-nyń qarjylyq qoldaýymen syıym­dy­lyǵy 60 myń tonnalyq ele­vator boı kóterdi. Munda  astyq ónimderin qaıta óńdeıtin kanada­lyq qural-jabdyqtar ornatyl­ǵan. Jobanyń jalpy quny – 745 mln. teńge. Alda atqarylatyn mańyzdy sharýalardyń biri– mal ónimderin uqsatý ónerkásibi sala­syn jandandyrý.  3 iri joba boıynsha ázirlengen smetalyq qu­jattar qarjylandyrý ınstı­týt­taryna saraptama jasaýǵa tap­syryldy. Prezıdent jyl saıynǵy dás­túrli Joldaýynda áleýmettik salany damytýǵa erekshe qoldaý kórsetip keledi. Aýdandaǵy bar­lyq eldi mekender bilim berý já­ne densaýlyq saqtaý mekemelerimen qamtamasyz etilgen. Jylyna 4-5 mektepke kúrdeli jóndeý ju­mystary júrgiziledi. Mektepter men medısınalyq qosyndardyń materıaldyq-tehnıkalyq baza­syn nyǵaıtýǵa bólinetin qarajat kólemi  artyp, kórsetiletin qyz­met sapasy anaǵurlym jaqsardy. Kompıýter synyptary “Internet” jáne “Oký.Net” júıesine qosylǵan. Talshyq, Lenıngrad aýyldarynda balabaqshalar esigin aıqara ashty. “100 mektep, 100 aýrýhana” baǵdarlamasy aıasynda aýdan ortalyǵy – Talshyq aýylynda 100 tósektik 200 adamdy qabyldaıtyn emhana paıdalanýǵa berildi. 400 oryn­dyq jańa stadıon salamatty ómir saltyn serik etken turǵyn­dardyń jıi baratyn oryndary­nyń biri deýge bolady. “Aýyz sý” baǵdarlamasy sheńberinde jergilikti bıýdjetten qarastyrylǵan 213,6 mln. teńge qarajatqa Tal­shyq, Lenıngrad jáne Sovhoz aýyldaryna toraptyq sý qubyr­lary, Gorkıı, Uıaly, Maı, Alqaterek, Voshod aýyldaryna jergilikti sýmen qamtamasyz etý júıeleri tartyldy. Respýblıka­lyq bıýdjetten bólingen 500 mln. teńgege Bostandyq, Kıev aýyl­daryna sý munarasy qury­lysymen birge sý qubyrlary jetkizildi. Qurylys jumystarynyń negizgi bóligi jeke adamdardyń qara­jatyna da, jergilikti bıýd­jet esebinen de  salyndy. Burynǵy bilim bóliminiń eki qabatty bos turǵan ǵımaraty qaıta jóndeýden ótkizilip, jas otbasylar úshin shaǵyn jataqha­naǵa laıyqtaldy. Bir kommýnal­dyq úı paıdalanýǵa berildi. “Jumyspen qamtý-2020” baǵdar­la­masy aıasynda taǵy 8 turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Sońǵy bes jyl ishinde máde­nıet nysandarynyń sany 4 esege ósip, 18 klýbty, 13 memlekettik kitaphanany qurap otyr. «Jol kartasy» sheńberinde aýdandyq mádenıet úıi, Keńashy  aýyldyq klýby qalpyna keltirildi. Olar­dyń jóndeý jumystaryna 27 mıllıon teńge jumsaldy. Elbasynyń salıqaly saıasaty men jarqyn bastamalarynyń ná­tı­jesinde jıyrma jyldyń ishinde álem moıyndaǵan Qazaqstan memleketi quryldy, eldiń jaǵ­daıy, ekonomıkasy túzeldi. Biz Prezıdent belgilep bergen mindetterdi oryndaý maqsatynda já­ne aýdannyń áleýmettik-ekonomı­kalyq damýy jolynda qol jetken tabysymyzdy nyǵaıtýǵa bar­lyq kúsh-qýatymyz ben tájirı­bemizdi jumsaı beretin bolamyz.

Aǵzam TASTEMIROV, Aqjar aýdanynyń ákimi.

Soltústik Qazaqstan oblysy.