Teatr maýsymy jazýshy, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri Marhabat Baıǵuttyń «Asqarovtyń aqqaıyńdary» atty dramasynyń premerasymen ashyldy. Dramanyń qoıýshy-rejısseri – Halyqaralyq Sh.Aıtmatov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty Qýandyq Qasymov jáne qoıýshy-sýretshi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet salasynyń úzdigi Rahat Saparalıeva.
Premerany tamashalaýǵa Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary Erqanat Manjýov bastaǵan oblys, qala ákimdiginiń basshylary, eńbek ardagerleri men kópshilik kórermender keldi. Sonymen qatar, kórshi Túrkistan oblysynan drama avtory Marhabat Baıǵut bastaǵan birqatar óner qaıratkerleri men eńbek ardagerleri qatysty. Al Almaty, Túrkistan oblystarynan, oblystyń Merki aýdanynan Asanbaı Asqarovpen qyzmettes bolǵan azamattar men týystarynyń kelýi de ǵajap oqıǵa boldy. Áýeli teatr dırektory Bolat Bekjanov sóz alyp, Asqarov sııaqty alyp tulǵanyń tarıhı ornyna toqtaldy. Sonymen qatar, kópshilikti teatrdyń maýsymasharymen quttyqtady.
«Asqarovtyń aqqaıyńdary» dramasy kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri Asanbaı Asqarovtyń taǵdyryna negizdelgen. Kezinde Almaty, Ońtústik Qazaqstan, Jambyl óńirlerin basqaryp, el ıgiligi úshin eren ister tyndyrǵan qaıratkerge Keńes Odaǵynyń sońǵy kezeńinde jalǵan aıyp taǵylǵany tarıhtan belgili. Dramada Asanbaı Asqarov ómiriniń taǵdyrly kezeńi baıandalady.
Sahnadaǵy temir tor, sol tar qapastyń ishinde arystan júrekti alyptyń jalǵan aıyp úshin qorlanǵan beınesi kórermendi beı-jaı qaldyrǵan joq. Bastapqyda ózi otyrǵyzǵan aqqaıyńdardyń arasynda jary Fatımamen birge otyrǵanda jendetterdiń «Asqarov, siz tutqyndaldyńyz» degen sýyq sózben alyp ketýi de sol zamannyń kórinisinen eles berdi. Asanbaı rólin QR Mádenıet qaıratkeri Júnis Álimbekov pen Fatıma rólin aktrısa Indıra Mustafaeva sonshalyqty tereń tebirenispen alyp shyqty. Týmysynan namysshyl, tekti azamattyń tas túrmede de alǵan betinen qaıtpaı, qasarysyp turǵan kelbeti de nanymdy beınelendi. Al túrme bastyǵy, polkovnık (QR Eńbek sińirgen artısi Asqarbek Seıilhan), tergeýshi (akter Jandar Qyryqbaev) Kalınıchenko, KGB polkovnıgi (akter Mámbet Qojalıev) Zolın sııaqtylardyń boıynan «shash al dese, bas alatyn» keńestik qasań qaǵıdanyń kórinisin kórýge bolatyn edi. Ásirese tergeý kezinde Kalınıchenkonyń «Men seni atqyzamyn. Atqyzýǵa deıin jetkizemin» degen zárli sózi men kórsetken zábiri keshegi kúnniń shyndyǵy bolatyn. Al Asqarovty túrmege izdep kelgen KPSS Ortalyq Komıtetiniń Saıası bıýrosynyń múshesi Solomensev (Respýblıkalyq teatr festıvaliniń laýreaty Málik Aqúrpekov) aıtarǵa sóz taba almaǵandyqtan, amalsyz bolmashy nárseni aıyp qylyp taǵa beredi. Asanbaı sııaqty zańǵar tulǵa túrmede bolsa da qaımyqpaı, bir kezde Solomensev Jambyl oblysyna issaparmen kelip, birge sol kezdegi Sverdlov aýdanyn aralaǵanyn, sonda aýdannyń birinshi hatshysy Ánýarbek Sandybaev úıine qonaqqa shaqyrǵanda onyń bul peıilin eskilikke balaǵanyn aıtyp, aıybyn betine basady. Asqarovtyń «aıybyn» aıtpaq bolyp oqtalǵanymen Solomensevtiń munysynan túk shyqpaıdy. Sonda sasqan ol «Men Jambylǵa barǵanda meni nege sýyq qarsy alasyń» dep aıdalaǵa ketedi. Qaltyrap turyp «Men saǵan kórsetemin» deı beredi. Sodan bári de jantalasyp Asqarovty Jeltoqsan oqıǵasyn uıymdastyrýshy, ult arazdyǵyn týdyrýshy, alashordashyl, odan qalsa paraqor retinde kórsetkisi keledi.
Adaldyq árqashanda jaqsy adamnyń jan serigi. Asanbaıdaı alypty dúnıege ákelgen Ana da (Qazaqstannyń halyq artısi Máken Rahymjanova) eles túrinde túrmedegi ulyna jiger beredi. Al Aqqus beıneleri (Rızat Qylyshbaeva jáne Perızat Ryspanbetova) de oqıǵanyń mazmunyn arttyryp, sahnanyń kórkin keltirdi deýge bolady.
«Asqarovtyń aqqaıyńdary» dramasy adaldyq pen aramdyqtyń tartysy. Mansap úshin týǵanyn da aıamaıtyn satqyndar men jaǵympazdardyń minezin áshkereleıtin dúnıe. Al KGB polkovnıgi Zolınniń Asqarovtyń ústinen túsken aryzdaryn oqý kezinde de báriniń qısynsyz jala ekenin kórýge bolady. Biraq ótirik órge baspaıdy. Al aqıqat qashanda almas qylysh. Qazaq topyraǵynda azattyqtyń aq tańy atyp kele jatqan tusta Asanbaı Asqarov tar qapastan bosatylady. Aqtalady. Túrmede otyrǵanda men seni tozaqqa salamyn degen Kalınıchenkoǵa Asqarovtyń aıtqan «Bul dúnıeniń tozaǵy eshteńe emes. O dúnıeniń tozaǵynan qoryq» degen sózi de qazaqtyń obal men saýapty joǵary dárejege kótere biletin degdarlyǵyn kórsetetin dúnıe edi. Qoıylym Asanbaı Asqarov týraly bolǵanymen, munda bir ǵana adamnyń taǵdyry emes, búkil qazaqtyń qaıratkerleriniń qasiretti taǵdyry arqaý bolǵan. Alaıda aqıqat umytylmaıdy. Búginde qaraorman halyq Asanbaı sııaqty asqartaýdaı ulynyń rýhyn qasterleıdi.
Premera sońynda jazýshy, drama avtory Marhabat Baıǵut sahnaǵa shyǵyp, kópshilikke alǵys aıtty. Asanbaı Asqarov sııaqty nar tulǵa esiminiń eshqashan umytylmaıtynyn jetkizdi.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
