Elbasy óz sózinde Qazaqstan men Astananyń jahandyq deńgeıde bitimgerlik, áriptestik, toleranttylyq pen jasampazdyq ıdeıalaryn ilgeriletýge qosqan úlesin atap ótti.
- Ǵylymı-tehnologııalyq progrestiń damýy barysynda órkenıetaralyq qaqtyǵystardyń jónsizdigi aıqyn kórinedi. Dál qazir bolashaq adamzattyń bet-beınesi qalyptasýda. Keler urpaqqa ortaq planetamyzdy qandaı kúıde tapsyra alamyz – órkenıetimizdiń ózekti máselesi osy. Bizdiń úshinshi myńjyldyqta ómir súrip jatqanymyzǵa 18 jyl boldy, alaıda beıbitshilik, baq-bereke men molshylyq adamzat damýynyń negizgi úrdisine aınala almady. Álemdik qoǵamdastyq ózara senimsizdiktiń, jek kórýshilik pen qaqtyǵystyń ıiriminen shyǵa almaı keledi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti senimniń jahandyq daǵdarysyn eńserý úshin kúsh biriktirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótip, sezge qatysýshylardyń birlesken jumysynyń jekelegen baǵyttaryna toqtaldy. Elbasy álemdik dinder kóshbasshylaryn aqparattyq qoǵam dáýirinde beıbitshilik pen kelisim ıdeıasyn jahandyq deńgeıde ilgeriletý úshin jańa tehnologııalardyń barlyq artyqshylyǵyn paıdalanýǵa shaqyrdy. Bul úshin Prezıdent Sezd bazasynda aqparattyq portal qurýdy usyndy. Elbasy sondaı-aq din basylaryna álemdik qaýymdastyqty beıbitshilik pen qaýipsizdikke shaqyrý týraly usynys aıtty.
Plenarlyq otyrys barysynda Prezıdent N.Nazarbaev dinaralyq dıalogqa qosqan úlesi úshin Astana halyqaralyq birinshi syılyǵyn Dinaralyq únqatysý jónindegi Papa keńesine tabystady.
Birqatar dinı kóshbasshylar Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary Seziniń Qurmet medalimen marapattaldy.
Sezdiń qurmetti qonaǵy – Serbııa Prezıdenti Aleksandr Výchıch forýmǵa qatysýshylardyń aldynda sóz sóıledi.
Sondaı-aq, plenarlyq otyrysta Ál-Azhar Joǵarǵy ımamy Muhammad Ahmad at-Taıeb, Ierýsalım patrıarhy Feofıl III, Máskeý patrıarhaty syrtqy shirkeý baılanystary bóliminiń tóraǵasy Volokolamsk mıtropolıti Ilarıon, Papa keńesiniń zańnamalyq mátinderdi túsindirý jónindegi tóraǵasy kardınal Fransısko Kokkopalmerıo, BUU О́rkenıetter alıansynyń joǵarǵy ókili Nasır Abd al-Azız An-Naser, Dúnıejúzilik ıslam mazhabtaryn jaqyndastyrý assambleıasynyń Bas hatshysy aıatolla Mohsen Mohammadı Arakı, Izraıldiń sefard jáne ashkenazıı ravvınderi Ishak Iosıf pen Davıd Laý, Dúnıejúzilik býddıster qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti lama Choıjıljavyn Dambajav, Qytaı daosısteri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Lı Gýanfý, EQYU bas hatshysy Tomas Gremınger, «Dinder beıbitshilikti jaqtaıdy» Halyqaralyq uıymnyń bas hatshysy Ýılıam Vendlı men Sezdiń mártebeli meımandary sóz sóıledi.
11 qazan kúni Sezge qatysýshylarynyń jumys kúni Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynyń janyndaǵy «Beıbitshilik qabyrǵasy» mańynda ortaq duǵa jasaý rásimimen bastaldy. Ártúrli din ókilderi jer betindegi beıbitshilik pen amandyq úshin duǵa jasady. «Beıbitshilik qabyrǵasy» monýmenti Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. XXI vek» manıfestiniń ıdeıalaryn beıneleıdi. Prezıdenttiń osy tarıhı qujatynyń ıdeıalyq mazmuny Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Seziniń alǵashqy seksııalyq otyrysynyń negizgi taqyryby boldy.
Qalǵan seksııalyq otyrystar «Qubylmaly geosaıasat jaǵdaıyndaǵy dinder: adamzatty toptastyrý úshin jańa múmkindikter», «Din men jahandaný: syn-tegeýrinder men jaýaptar» jáne «Dinı kóshbasshylar men saıası qaıratkerler ekstremızm men terrorızmdi jeńý jolynda» taqyryptaryna arnaldy.
Forýmǵa qatysýshylar talqylaýlar barysynda halyqtar men órkenıetterdi jaqyndastyrý, jahandyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti saqtaý máselelerin birlesip sheshýge bar kúsh-jigerin arnaıdy.
Sezdiń jabylý saltanatynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev sóz sóıledi. Q.Toqaev forým jumysyna belsendi atsalysqandary úshin delegasııa basshylary men qonaqtarǵa, halyqaralyq uıym ókilderine alǵys bildirdi.
Senat Tóraǵasynyń pikirinshe, forým aıasynda aıtylǵan ıdeıalar men usynystardy tereń zerdelep, oı eleginen ótkizý qajet. Forým dinı kóshbasshylar arasynda álemniń jańa beınesi boıynsha ortaq paıymdaýlar bar ekenin kórsetti. «Búkil álemde áralýan dindi ustanatyn adamdar Qazaqstannyń elordasyndaǵy kezdesýge zor úmitpen kóz tigýde. Urys-janjal men úreıden qajyǵan mıllıondaǵan adamdar beıbitshilikti, tynyshtyqty, turaqtylyqty qalaıdy», - dedi Q.Toqaev.
Q.Toqaev dinaralyq forým qatysýshylary óz elderiniń úkimetteri men halyqtary arasynda VI Sezd qorytyndysyn nasıhattaıdy dep senim bildirdi.
Sezd qorytyndysy boıynsha qabyldanǵan Deklarasııada forým qatysýshylary uzaq merzimdi turaqtylyqqa qol jetkizý jáne óshpendilik pen tózimsizdikten týyndaǵan kúshtep jasalatyn áreketterdiń aldyn alý jóninde kúsh-jiger qosýǵa álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylaryn barynsha tartýǵa ázir ekendikterin jetkizdi.
Forým qatysýshylary ekstremıster men terrorıster tarapynan qysym men kúsh kórsetýge tap bolǵan barlyq dinı toptar men etnos birlestikterine nıettes ekendikterin, sondaı-aq, bosqyndar men olardyń quqyqtary men abyroıyn qorǵaýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerdi qoldaıtyndaryn bildirdi.
Qorytyndy qujat álemdik BAQ ókilderin terrorızm men dindi teńdestirýden bas tartýǵa úndeıdi. Deklarasııada beıbitshiliktiń qundylyǵyn, buqaralyq aqparat quraldarynda, áleýmettik jeliler men qoǵamdyq jıyndarda ózara túsinistik pen syılastyqty ilgeriletý, sondaı-aq barlyq dinderdiń qulshylyq jasaý oryndary men kıeli jerlerinde arandatýshylyq pen zorlyqty boldyrmaýǵa kúsh salýǵa úndeýi qamtylady.,
Sezd delegattary Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń beıbitshilik pen kelisim jolyndaǵy jahandyq ózara árekettesý úderisine qosqan qomaqty úlesin moıyndaý retinde «N.Nazarbaev atyndaǵy konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalog ortalyǵyn» qurý bastamasyn qoldady.
Deklarasııada kelesi forýmnyń ótetin merzimi belgilendi. Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń VII Sezin 2021 jyly Astanada ótkizý týraly sheshim qabyldandy.
Forým aıasynda ótkizilgen shara barysynda Beıbitshilik pen kelisim murajaıy ashylyp, Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Seziniń 15 jyldyǵyna oraı arnaıy shyǵarylǵan markanyń tanystyrylymy ótti.
