Memleket basshysy Fınlıandııaǵa saparynyń alǵashqy kúni Helsınkıde «Nokia» kompanııasy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Rısto Sıılasmaamen kezdesti.
Qazaqstan Prezıdenti «Nokia» brendi telekommýnıkasııalyq saladaǵy jetistikteri arqyly álemge tanylǵandyǵyn jáne kompanııa Qazaqstannyń senimdi seriktesine aınalǵandyǵyn atap ótti.
– «Nokia» kompanııasy 2007 jyldan beri bizdiń elimizben qarym-qatynas ornatty. Qazirgi kúni kompanııanyń qarjy aınalymy 20 mlrd AQSh dollaryn quraıdy, – dep atap ótti Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev kompanııa basshylyǵyna Qazaqstanda avtomattandyrý, robottandyrý jáne jasandy ıntellekt ádisterin óndiriske engizý arqyly eńbek ónimdiligin arttyrý qolǵa alynǵandyǵy týraly aıtyp, «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń engizilýine jeke toqtaldy.
О́z kezeginde Rısto Sıılasmaa atalǵan kezdesýge múmkindik jasaǵandyǵy úshin Nursultan Nazarbaevqa alǵysyn bildirip, qazaqstandyq kompanııalarmen qarym-qatynas ornatýǵa múddeli ekendigin jetkizdi.
– Siz álemde óte tanymal tulǵasyz jáne tehnologııalyq damýdyń mańyzyn túsinetin sanaýly memleket basshylarynyń birisiz. Men Sizdiń sıfrly tehnologııalarǵa asa kóńil bóletindigińizdi bilemin, – dedi R.Sıılasmaa.
Kezdesý sońynda taraptar jańa baılanys tehnologııalaryn, onyń ishinde ınnovasııalyq ekojúıeni damytý men ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý jobalaryna 5G standarttaryn engizý máselelerin talqylady.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Fınlıandııa bıznes ókilderimen kezdesýi jyly shyraı, ashyq-jarqyn áńgimege negizdeldi. Onyń da bir syry bar. Memleket basshysy Helsınkıge osydan 9 jyl buryn memlekettik saparmen kelgende Fınlıandııanyń bıznes-kapıtandarymen arada dál osyndaı joǵary nátıjeli suhbat bolǵan edi.
Bul joly Memleket basshysymen kezdesýge tek Sýomıda ǵana emes, Eýroodaqqa, tipti álemge tanymal kásipkerler qatysty.
Nursultan Nazarbaev Fınlıandııa Respýblıkasy Qazaqstannyń mańyzdy saýda-ekonomıkalyq seriktesteriniń biri ekenin atap ótip, eki el arasyndaǵy qarym-qatynastar dostyq pen ózara senimge negizdelgenin aıtty.
Táýelsizdik jyldary Fınlıandııa Qazaqstanǵa 300 mıllıon AQSh dollarynan astam ınvestısııa quıdy. Qazaqstanda fın kapıtalynyń qatysýymen túrli salalarda 100-ge jýyq kásiporyn tirkelgen, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń tıimdi bıznes júrgizý úshin jańa múmkindikterge jol ashatynyn aıtyp, búgingi kezdesýdiń maqsaty ekonomıkalyq qarym-qatynastardy jandandyrý jáne jańa áriptester izdestirý ekenin atap ótti.
– Investorlarmen jáne bıznes ókilderimen ózara tıimdi is-qımyl júrgizý maqsatymen «Qazaq Invest» jáne «Qazaq Eksport» ulttyq kompanııalary quryldy. Prezıdent janynda Shetel ınvestorlarynyń keńesi jumys isteıdi. Metallýrgııa, munaı óńdeý, mashına jasaý, hımııa, azyq-túlik óndirý sııaqty basym baǵyttaǵy ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý barysynda korporatıvtik, jer jáne múlik salyqtarynan bosatý qarastyrylǵan, jer qoınaýyn paıdalanýǵa lısenzııa alý jáne kelisimsharttar jasasý tártibi jeńildetilgen. Sondaı-aq shetelderden jumys kúshin tartý isi kvotasyz ári ruqsat alýsyz júrgiziledi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy jıynǵa qatysyp otyrǵan bıznesmenderge Qazaqstanda júrgizilip jatqan aýqymdy jekeshelendirý jóninde jáne bul iske shetelderden, sonyń ishinde fın ınvestorlarynan suranys bar ekenin aıtty.
– Biz Fınlıandııa-Qytaı baǵyty boıynsha Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótetin jańa temir jol ashqanymyzǵa qýanyshtymyz. Endi bul baǵyt boıynsha jáne keri qaraı jóneltiletin konteınerlik tasymal ýaqyty teńiz jolyna qaraǵanda 4 ese qysqarady, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge memlekettik qoldaý kórsetý máselelerine toqtalyp, fın kompanııalaryn agroóndiris keshenindegi jobalardy iske asyrý úshin belsendi atsalysýǵa shaqyrdy.
– Qazaqstan ekonomıkany jedel jańǵyrtýǵa, jańa tehnologııa men ınnovasııany engizýge bet aldy. «Sıfrly Qazaqstan» arnaıy memlekettik baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Fın kompanııalarynyń osy saladaǵy tájirıbesin eskere otyryp, bul bizdiń yntymaqtastyǵymyz úshin perspektıvti alań bola alar edi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń artyqshylyqtary jáne sonyń janynan ashylǵan joǵary tehnologııalyq bırja jóninde aıtyp, osy jobany júzege asyrýǵa Shanhaı qor bırjasy men NASDAQ amerıkalyq bırjasynyń atsalysqanyn atap ótti.
– «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń «jasyl», ıslamdyq jáne ınnovasııalyq qarjy quraldaryn damytýdyń óńirlik ortalyǵyna aınalýǵa tolyq múmkindigi bar. Fın kompanııalaryn osy ortalyqtyń jumysyna atsalysýǵa shaqyramyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Kezdesý sońynda Nursultan Nazarbaev fın kásipkerleri eki el arasyndaǵy bıznesti damytý jáne ózara tıimdi áriptestikti nyǵaıtý úshin Qazaqstanda jasalyp otyrǵan barlyq múmkindikterdi paıdalanatynyna senim bildirdi.
Atap óterligi, Qazaqstan men Fınlıandııanyń syrtqy saýda aınalymy 2017 jyly 307,9 mln AQSh dollaryn qurady. Al 2018 jyldyń qańtar-shilde aılarynda saýda aınalymy 160 mln AQSh dollaryna jetken. Sońǵy 13 jylda (2005 jyldan 2018 jyldyń 1 toqsanynda) Qazaqstanǵa Fınlıandııadan tartylǵan tikeleı ınvestısııa kólemi 334 mln AQSh dollaryn qurady. Búginde Qazaqstanda fın tarapymen birlesken kásiporyndardyń sany júzden asyp jyǵylady.
Qazaqstan-Fınlıandııa saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastarynyń negizin hımııa, jeńil ónerkásip, taý-ken-metallýrgııa kesheni, qurylys materıaldaryn shyǵarý, joǵary tehnologııalyq syr óndirisindegi baılanystar quraıdy.
Qazaqstan-Fınlıandııa qarym-qatynastary «jasyl» ekonomıka salasynda da qaryshtap damyp keledi. Naqtyraq aıtqanda, 2013 jyly Qazaqstan men Fınlıandııa arasynda «jasyl» ekonomıkany damytý jáne jańǵyrtý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly Deklarasııaǵa qol qoıylǵany belgili. Al 2014 jyly Fınlıandııa Respýblıkasy «Altyn kópir» yqpaldastyq baǵdarlamasy týraly hartııaǵa qol qoıdy. Oǵan qosa, 2017 jyly «jasyl qarjylandyrý» aıasynda Qazaqstanǵa Eýropa damý jáne qaıta qurý banki arqyly 1 mln eýro bólindi.
Elbasy saparynyń aıasynda Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy men Fınlıandııa salalyq tehnologııalar federasııasy arasynda mashına jasaý salasynda ózara is-qımyl jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul ekonomıkanyń kóptegen salasynda, atap aıtqanda ınjenerııa, startap jobalar, jańa tehnologııalar, ınnovasııa men mashına jasaý salalaryndaǵy 1600 kásiporynnyń jumysyn úılestirip otyrǵan federasııamen kelisimniń bolashaǵynan zor úmit kútilýde. Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵynyń basqarma tóraǵasy, Májilis depýtaty Meıram Pishembaevtyń aıtýynsha, jańa kelisim eki el arasyndaǵy bıznes-jobalardyń damýyna serpin berýi tıis. Sonymen qatar Fınlıandııa salalyq tehnologııalar federasııasyn «Nokia» kompanııasynyń dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Rısto Sıılasmaanyń basqarýy qazaq-fın iskerlik baılanystarynyń kókjıegin keńeıte túspek.
– Bul kelisim Qazaqstan-Fınlıandııa kásipkerlerine «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha baılanysýǵa múmkindik ashady. Sonyń nátıjesinde álemde ınnovasııalyq jańashyldyqtary, tyń oılary arqyly oıyp turyp oryn alatyn Fınlıandııa bıznes ókilderimen saýda-ekonomıkalyq baılanystar nyǵaıa túspek, – dedi kelissózder qorytyndysy boıynsha suhbat bergen M.Pishembaev.
Jalpy, Memleket basshysynyń Fınlıandııa Respýblıkasyna resmı sapary aıasynda birinshi kúni 20-dan asa kommersııalyq qujatqa qol qoıyldy. Al búgin qol qoıylýy tıis qujattar qatarynda Qazaqstannyń Energetıka mınıstrligi, sondaı-aq Fınlıandııanyń Ekonomıkalyq damý jáne qamtý mınıstrligi jáne Fınlıandııanyń qorshaǵan orta mınıstrligi arasynda energetıka jáne «jasyl» ekonomıka salasyndaǵy strategııalyq yntymaqtastyq jónindegi ózara túsinistik týraly memorandým jáne Qazaqstannyń Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Fınlıandııanyń Kólik qaýipsizdigi jónindegi agenttigi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým bar.
Elbasy sapary búgin de jalǵasady.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
Helsınkı (Fınlıandııa)
