Akademııanyń ekinshi maýsymyndaǵy ekinshi dárisin «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli ashyp berdi. Qaınar Oljaıdy «Jýrnalıstıkanyń qalamy júırik jampozy» dep tanystyryp, Sherhan Murtaza men Ábish Kekilbaevtyń kitabyn tartý etti.
Dáris barysynda Qaınar Oljaı qatysýshylarǵa suraq qoıyp, durys jaýap bergen eki talapkerge «Qoı baqqan qıyn» atty derekti-romanyn syılady. Qaǵytpa qaljyńymen, dáıek-deregimen aýdıtorııany aýzyna qaratqan dáriskerge stýdentterdiń yqylasy erek.
«Bolmasań da uqsap baq» dep Abaı aıtqandaı, búgingi dáris tilshilik tirshilikte úzdik bolsam deıtin talapkerge shabyt syılaǵany anyq. Aǵa tilshiden bata alǵan bala tilshilerdiń bolashaqta qalamy qarymdy jýrnalıst bolýyna tilektespiz!
Qaınar Oljaıdyń dárisinen úzindini qaz-qalpynda berýdi jón kórdik.
Jas jýrnalıst jaıyn sııaqty bolýy kerek
Sóz báriniń anasy. Zeınollla Qabdolov aǵamyz «Sóz óneri» degen. Sýret bir óner bolsa, teatr bir óner bolsa, teatr men mýzyka bir óner bolsa, jazý da sondaı óner. Músin jasaýshylar plastık, saz, qola deıik, aınalyp kelgende bir materıaldy qoldanady. Sol sııaqty bizdiń sala da tek sózden turady. Al, endi bul ónerge kirý úshin jaqsylap oqý kerek. Jýrnalısterdiń óz stıli bolýy kerek. 5 jyl ne 10 jyl, meıli úsh aı bolsyn, jýrnalıstiń stıli bolýy kerek. Eki-úsh sóılemin oqyǵanda qaı jýrnalıst jazǵanyn biletindeı bolý kerek. Jazǵan úsh sóılemińdi oqyp, seni tanymasa, sen áli naǵyz jýrnalıst emessiń. Buǵan qalaı jetýge bolady? Ol úshin bárin oqý kerek. Jaıyn degen balyq bolady. Sý túbindegisiniń bárin juta beredi. Jas jýrnalıst jaıyn sııaqty bolý kerek. Otyzǵa deıin oqyǵandaryń eshqashan mıdan shyqpaıdy. Otyzdan keıin mıǵa qonýy ekitalaı. Otyzǵa deıin oqyǵanyń seni júz jasyńa deıin asyraıdy. Sondyqtan, jazylǵannyń bárin, kóshede jybyrlaǵan jazýdan bastap, kórinbeı jatqan qoljazbaǵa deıin oqý kerek. Sol arqyly sen qalyptasasyń. Bir ǵajaby, bárin oqyǵan adamnyń saýsaǵy pernetaqtada zýyldap, ózdiginen quıyla beredi.
Maqala jazǵanda bes ret oqımyn
Eń alǵash shyqqan «Bes ǵasyr jyrlaıdy» kitabynyń eki tomyn, Baýyrjan Momyshulynyń shyǵarmalaryn oqý kerek. Gazet oqymaıtyndar bar. Eshteńe oqymaı, jýrnalıst bolý múmkin emes. Keıin ózińdi-óziń oqýyń kerek.
Mysaly, maqala jazǵanda jeke tájirıbemde bes ret oqımyn. Aldymen jazamyn. Jazý degen – álem. Oǵan kirip, shyǵý kerek. Bizde kóbi kire almaıdy, kirgender shyǵa almaıdy. Eki qate. Eń aldymen basqany umytyp, kimmen sóılessem de jazatyn álemdemin. Dál qazir men kezekti maqalany jazyp júrmin, sonyń ishinde turmyn. Qashan jazyp bitirgenshe sol álemnen shyqpaý kerek. Núktesin qoıǵannan keıin sol jazǵanyńdy redaktor retinde oqýyń kerek. Bizde jýrnalıster ózin-ózi redaksııalaı almaıdy. Tynys belgini qoıyp, árip qatesi, artyq sóılemderden qutylý kerek. Oı bolmasa sóılem beker qurylǵan. Qazir kóbi shet tilderin jaqsy meńgergen. Jazǵanyńdy basqa tilge aýdaryp kórseń, jazǵan sóılemiń aýdarylsa ol – sóılem. Aýdarylmasa – sóılem emes. Ár sóılemniń ishinde artyq sózdi alyp tastaý kerek. О́zińdi-óziń redaksııalap, ekinshi oqyǵan kezde ǵana maqala bolady. Neǵurlym sheber bolam deseńder, soǵurlym aıaýsyz qysqartýdy úırenińder. Kúni keshe dúnıeden ótken Sheraǵań «Bir kem dúnıe» jáne « Aı men Aıshasynyń» ishindegi taraýlar da qysqa. Jumataı Sabyrjanuly degen eń myqty jýrnalıstiń bir maqalasy 5-6 sóılemnen aspaıtyn. Biraq, ǵajap jazatyn. Osy «Egemen Qazaqstanda» Temirhan Medetbektiń «Bir aýyz sózi» boldy. Osyndaı deńgeıge jetý kerek. Endi oqyrmannyń kózimen úshinshi ret oqısyń. Bul maqala saǵan ne berdi? Redaktorǵa tapsyrǵanyńnan keıin maqalanyń qaı jerin túzetti dep qaıtadan oqısyń. Kompıýterde bettegen soń taǵy qaı jeri túsip qaldy eken dep taǵy oqımyz. Eń sońynda gazetti rahattanyp otyryp, oqyrman retinde oqımyz. Sonyń ózinde maqalaǵa kóńilimiz tolmaıtyn.
Aqmaral AǴZAMQYZY,
Janbolat KENJEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
