Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýy óziniń kópdeńgeıligimen, jańǵyrtý baǵdarlamasyn keń aýqymdy qamtıtyndyǵymen erekshelenedi jáne ol Qazaqstannyń bolashaǵymen tyǵyz baılanysty. Munda asa joǵary basymdyq el halqynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa berilip otyr. Qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn arttyrýǵa basa nazar aýdarylýy – asa quptarlyq ári ıgilikti maqsat.
Syrttan baıqaýshy retinde myna máselelerdi erekshe bólip kórseter edim:
- ınnovasııalardy maqsatty ilgeriletý (mysaly, balamaly qýat kózderi, jasandy ıntellekt, qolma-qol aqshasyz ekonomıka);
- bilim berýdi balabaqshadan bastap, akademııalyq bilim berýge deıingi keshendi ilgeriletý. Osyndaı strategııany jasaý barysynda kásibı daıyndyqtyń mańyzdyǵyna ekpin túsirý jaǵyn da oılastyrýǵa bolar edi. О́ıtkeni bul arada Shveısarııamen yntymaqtastyqty keńeıte túsý eki jaqqa da tıimdilik ákeletini kúmánsiz;
- quqyqtyq reformany nyǵaıtý, tutastaı alǵanda zań ústemdigin yntalandyrý, shyn máninde, josparlanǵan reformalardy tabysqa jetkizýde sheshýshi qadam bolyp esepteledi;
- Joldaýdy júzege asyrýǵa jurtshylyqty qatystyrýǵa úndeý jáne shaqyrý. Shveısarııa tájirıbesi turǵysynan qaraǵanda, azamattyq, barlyq deńgeıdegi úkimettik emes ınstıtýttardy memleket pen qoǵam arasyndaǵy baılanystyrýshy retinde qatysýlaryn júıeli túrde yntalandyryp otyrý yqtımaldylyǵy zor jáne tıimdilik ákeletindigi anyq.
Osynyń barlyǵy, túptep kelgende, mańyzy zor baǵdarlamalyq qujattyń aıryqsha qýattandyrýshy elementteri.
Taǵy da bir atap kórsetetin jaıt, Qazaqstan Prezıdentiniń Joldaýynda Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń basymdyqtary oryn-ornyna ret-retimen ábden elep-ekshelip qoıylǵan. Eldiń geostrategııalyq jaǵdaıy men jahandyq ekonomıkanyń aǵymdaǵy qozǵalystary men silkinisterin eskere kelgende, osy saladaǵy problemalar erekshe nazar aýdarýdy qajetsinetini de sózsiz.
Syrttan baıqaýshy retinde taǵy bir aıtarym, alǵa qoıylǵan maqsat-mindetterdi óz deńgeıinde oryndap shyǵý úshin keń kólemdi halyqaralyq qoldaýdy paıdalanýǵa, ásirese Eýropadaǵy múddeles áriptestermen qazirgiden de tyǵyz yntymaqtastyq ornatýǵa shaqyrar edim. Bul arada plıýralızm rýhyndaǵy yntymaqtastyq barlyq salada jáne barlyq deńgeıde jalǵasyp jatsa, munyń aldaǵy maqsat-mindetterge qol jetkizýde alǵyshart bolatyny jáne birlesip úlken ister atqarýǵa degen umtylysqa esh qarama-qaıshy kelmeıtini kúmánsiz.
Rýdolf VIDER,
qoǵam qaıratkeri, fılosofııa jáne polıtologııa doktory
Bern, Shveısarııa
