Sýretti túsirgen Áıgerim BEGIMBET
Baǵdarlamanyń negizgi ázirleýshisi Mádenıet jáne sport mınıstrligi ekenin aıta keteıik. Tanystyrý sharasyna da atalǵan mınıstrlik basshysynyń orynbasary Erlan Qojaǵapanov pen «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Oljas Ordabaev, basqa da laýazymdy tulǵalar qatysty. Sonymen kóshpeli jáne ishki týrızmdi damytýdyń 2019-2023 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy 10 negizgi baǵyttan turady. Birinshi baǵyt – týrızmge arnalǵan áleýetti terrıtorııany anyqtaý. Tıisti mınıstrlik zertteý júrgizip, týrıster aǵynyn qamtamasyz ete alatyn 10 jerdi anyqtapty. Endi jańa memlekettik baǵdarlama aıasynda 600 mlrd teńge osy jerlerdi damytýǵa jumsalmaq.
– Qazaqstan – týrıstik jerleri kóp úlken memleket. Barlyq jerlerdi birdeı damytýǵa qarajat kózi jetpeıdi, sondyqtan biz anaǵurlym tartymdy terrıtorııany belgiledik. Máselen, týrızmdi damytý kartasyna Alakól men Balqashtyń jaǵalaýy, Almaty men Almaty oblysyndaǵy taý klasteri kirdi, – deıdi Mádenıet jáne sport vıse-mınıstriniń keńesshisi Erkebulan Hasenov.
Tańdalǵan 10 óńirge jasalatyn jeńildikter qarastyrylǵan. Baǵdarlamada aıtylǵandaı, birinshi kezekte salyqtyq jeńildikter jasalady. Sonymen qatar bul terrıtorııalarda basqarýshy kompanııalar qurylyp, olarǵa arnap jer ýchaskeleri beriledi. Ýchaskelerge qajetti ınfraqurylym tartylady.
Týrızm salasyndaǵy bızneske jeńildikpen nesıe berý sharasy da bar. Máselen, bıznesmenderge 20 jylǵa deıin 14% mólsherlememen nesıe beriledi, mólsherlemeniń jartysyn memleket sýbsıdııalaıdy.
Sondaı-aq marketıng jumystaryna da basymdyq berilip otyr. Erkebulan Hasenov aıtyp ótkendeı, Grýzııa, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan syndy memleketterdiń týrıstik aımaqtaryn dúnıejúzi biledi. Bul qomaqty bıýdjet pen naqty jumystyń arqasy.
Birneshe aı buryn týrısterge salynatyn Bed Tax calyǵy týraly usynys aıtylǵan bolatyn. Jańa baǵdarlama aıasynda sheteldikterge salynatyn osy salyq kólemin 2 dollarǵa ulǵaıtý kózdelip otyr. Degenmen, hostelderge jáne meımandardy qabyldaıtyn úılerge túsken sheteldikter bul salyqtan bosatylatynyn aıta keteıik. Bul qanatqaqty jobany Astanada synaqtan ótkizip kórý josparlanyp otyr.
Baǵdarlamany ázirleýshiler avıakerosınniń baǵasyn memlekettik retteý tetigin qalpyna keltirý, avıakompanııalardyń janarmaı satyp alý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý, «Kids go Free» qaǵıdasy boıynsha oqý demalysy kezinde balalardyń ushýyn sýbsıdııalaý syndy sharalardy da usynyp otyr. Bul el ishinde saıahattaýshylardyń qataryn kóbeıtip, jolaýshylar aǵynyn ulǵaıtýǵa tıis.
«Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Oljas Ordabaevtyń pikirinshe, baǵdarlama shyn máninde strategııalyq mindetterdi qamtyp otyr. Alaıda, onda shaǵyn bıznesti qoldaýǵa arnalǵan yntalandyrý sharalary joq. Spıker mysal retinde О́zbekstandaǵy osyǵan uqsas baǵdarlamany keltirdi.
– Ol jaqta bıznesmender ınfraqurylym nysandaryn salýǵa memleketten sýbsıdııa ala alady. Taǵy bir qarapaıym mysal, О́zbekstanda memleket qonaqúıler men otelderdi «juldyzdardy» alýǵa yntalandyrady. Al bizde mundaı aýdıt shamamen 300 myń teńge turady, sonyń nátıjesinde eldegi otelderdiń nebári 8,5%-ynda ǵana «juldyzy» bar. Osyndaı motıvasııa jasaıyq, shyǵynnyń jartysyn bolsa da ótep bereıik. Sol kezde bıznesmender bul júıeni engizýge, qonaqtarǵa jasalatyn jaǵdaıdy jaqsartýǵa daıyn bolady. О́kinishke qaraı, baǵdarlamada osy tektes sharalar qarastyrylmaǵan, – dedi Oljas Ordabaev.
Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Erlan Qojaǵapanov baǵdarlama jobasynyń qazirgi nusqasyn memlekettik organdar aldynda qorǵaý kerek ekenin aıtty.
– Kóptegen sharalarymyzǵa qaýip tónip tur, birazyn «kesip» tastap, keltirgen dáıekterimizben kelispeı otyr. Sórede shań basyp jatatyn, jumysqa jaramaıtyn qujat bolyp shyǵa ma degen kúdigimiz bar. Sebebi ár memlekettik organnyń óziniń fýnksııasy bar, olar sony oryndaýǵa tyrysady. Qarjy mınıstrligi barynsha az qarajat bólýge, tipti bólmeýge tyrysady. Ekonomıka mınıstrligi de únemdeıdi. Al barlyq múddeli taraptardyń qoldaýynsyz biz maqsatqa jete almaımyz. Bizge barlyq alańdarda belsendi qoldaý kerek, – dedi Erlan Qojaǵapanov.
Baǵdarlamany ázirleýshi taraptyń aıtýynsha, onda qamtylǵan sharalar 2023 jylǵa qaraı IJО́-degi týrızmniń úlesin 8%-ǵa ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Týrıstik salada jumys istep jatqan adamdardyń sanyn 650 myń adamǵa jetkizýge, syrtqy týrıstik aǵyndy 6,5 mıllıonnan 9 mln kelýshige deıin, al ishki týrısterdiń sanyn 4,6 mıllıonnan 8 mln adamǵa deıin kóbeıtýge jol ashady.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
