Osydan jıyrma jyldan astam ýaqyt buryn Prezıdent N. Nazarbaev 1997 jylǵy 1 qazandaǵy Joldaýynda halyq júregine senim uıalatyp, jol kórsetken edi. Tarıhı mańyzy erekshe osy Joldaýda Elbasy «Senim uıalatatyn strategııany usynǵym keledi» degen bolatyn jáne «Qazaqstan-2030» Strategııasy jarııalanǵan edi.
Shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqytta osy senim strategııasy Qazaqstandy turaqtandyrý kezeńinen qalyptasqan memleket deńgeıine jetkizdi. Tórt qubylasy túgel damyp, tórtkúl dúnıemen teń turýǵa týra jol bolǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasy da Prezıdent Joldaýy arqyly halyqpen qaýyshty. Arada ótken bes jyldaǵy Joldaýlar da qıyn halyqaralyq jaǵdaı men álem qursaýlaǵan ekonomıkalyq daǵdarys qamytynan qutyla almaı turǵan tusta eldi alǵa jeteler ıgi isterge bastama boldy.
Prezıdentimizdiń bıylǵy Joldaýy jurttyń janyna jaqyn bolyp, júrekterine jylylyq uıalatyp, bolashaǵynyń baıandy bolaryna nyq senim men aldaǵy icterine jiger berdi. Alysta jatqan aǵaıyndarmen kezdesý, aýyldaǵy eńbek adamdarymen pikirlesý osy jaıdy ańǵartty. Eń bastysy turǵyndar tabys pen turmystyń jaqsarýy óz qoldarynda ekenin, memleket tarapynan qoldaý men kómek kólemin naqty túsindi. Suranysqa ıe ónim shyǵarýshy men qajetti qyzmet kórsetýshiniń qarymdy bolatyny adamdardyń sanasynda bekidi, óz kásibin jete meńgerip, jeke icin ashyp júrgizýge degen talaptary oıandy. Bul Prezıdenttiń Joldaýyndaǵy ár adamnyń eńbekqor bolý, óz kásibin jaqsy meńgerý, jeke kásibin ashýǵa baılanysty aıtqan oılarymen astasyp jatyr. Osy jerde shalǵaıda ornalasqan aýylda nan pisirip, qurt qaınatyp, aýyl ǵana emes, aýdanǵa tanymal bola bastaǵan sheberdiń az ýaqytta úıin salyp, turmysyn túzep, jasy kelgen ákesi men anasynyń jaǵdaıyn jasap otyrǵany týraly qaladaǵy aǵaıynynyń tańdanysqa toly áńgimesi kóp nárseni ańǵartsa kerek. Iá, qaı ýaqytta bolsa da eńbek órge súıreıdi, tórge shyǵarady. Elbasymyz N. Nazarbaev ta osy týraly únemi aıtyp, eńbek adamyna, násibin kásibinen taýyp júrgen kásipkerlerge jan-jaqty qoldaý jasaýdy tapsyrýda.
Prezıdent Joldaýynda «bıznesti órkendetýdiń turaqty kózderin qalyptastyryp, jeke ınvestısııany yntalandyrý jáne naryq erkindigin qoldaý kerek» dep atap kórsetti. Bul óte durys ári mańyzdy. Sebebi keń baıtaq jerimizdiń kez kelgen jerinde kásiptiń turaqty kózin ashyp, ony tabysqa aınaldyrýǵa bolady. Buǵan memleket turǵysynan qaraý kerek. Eger tereńirek úńilsek, bunyń artynda úlken áleýmettik, ekonomıkalyq, tipti saıası salmaq jatyr. Sebebi turaqty bıznes – turaqty jumys oryndary, turaqty eńbekaqy, turaqty salyq bazasy, turaqty qoǵam.
Turaqtylyq – el bolashaǵynyń kepili. Sondyqtan bul jumysqa jergilikti ákimdikter belsene aralasyp, kóp jaǵdaılarda bastamashyl bolýlary qajet dep oılaımyn.
Jaqynda Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanynda icsaparda boldym. Reseımen shekaralas jatqan óńirde týrızmdi damytýǵa mol múmkindik bar. Oǵan birge barǵan «Kazakh Tourism» UK» AQ-tyń qyzmetkerleri de kýá boldy. Qıǵash ózeni men odan taraıtyn ózenderdiń tabıǵı sulýlyǵy, balyq pen sý qustarynyń san alýan túrleri, álemde óte sırek kezdesetin, al bizde tek qana osy jerde ósetin lotos gúliniń tutastaı alqaptary, sý jańǵaǵy men san júzdegen aqqýlar el turǵyndarynan buryn sheteldikterdi erekshe qyzyqtyrýda. Eýropa, onyń ishinde Fransııa, Germanııa, Baltyq elderinen, kórshiles Reseıden keletin týrıster legin aınaldyrǵan eki-úsh baza qamtı almaıdy. Al bularǵa degen suranys jyl sanap ósýde. Keıbir sheteldikter kezegin eki-úsh jyl kútetindikterin de jasyrmady. Bul salany jandandyrý úshin sý boıyndaǵy jerlerdi zerdelep, oryndaryn naqtylap, jyl saıynǵy tóleıtin jalǵa alý tólemin anyqtap, basqa da kerek aqparatty kásibin ashamyn deýshilerge, ne osy salada tájirıbesi bar kásipkerlerge usyný qajet. Osyndaı birlesken jumys nátıjesinde Prezıdent tapsyrmasyn tezirek icke asyryp, jumys oryndaryn ashyp, adamdardyń tabysy men turmysyn jaqsartýǵa bolady. Sóz etip otyrǵan bazalardyń árqaısysynda kem degende 10-15 adam jumys isteıdi, olardyń ortasha jalaqylary jetpis myń teńge shamasynda.
«Qalaýyn tapsa qar janar» degen sóz bar, ózi suranyp turǵan salaǵa salǵyrttyq tanytpaı qolǵa alsa, memleket úshin tabys kózi bolary anyq. AQSh ańshylyq jáne balyq aýlaý týrızminen 2017 jyly 156 mlrd AQSh dollary kóleminde kiric túsiripti, osy salada 700 myń jumys oryndary ashylǵan.
Salany damytyp, jaqsy kórsetkishterge jetý úshin kásipkerlerge jeńil paıyzdyq ústememen uzaq merzimdi nesıe berý, keıbir zańnamalyq aktilerge ózgericter men tolyqtyrýlar engizý qajet. Bunyń barlyǵy Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes daıyndalatyn týrızmdi damytý baǵdarlamasynda eskerilgeni jón.
Sársenbaı EŃSEGENOV,
Parlament Senatynyń depýtaty
