Ben KÝINTON, «Nıý-Iork Taıms»
Emı SAN, «Nıý-Iork Taıms» – London
Bul – 2005 jyl edi. London basshylyǵy qalanyń shyǵysyndaǵy ónerkásiptik aımaq, turmysy tómen aýdan Stratfordty qaıta jańǵyrtýy kerek-tuǵyn. Biraq shahar basshylyǵy Londonnyń shyǵysyndaǵy kedeı aýdandy damytý úshin 9 mıllıard fýnt-sterlıngti (11,5 mıllıard dollar) Olımpıada keshenine ǵana jumsaýǵa quqyǵy joq edi.
Qarjylyq daǵdarys burq ete túskende, Olımpıadaǵa arnalǵan keshenderdi oıyndardan keıin de paıdalanýdyń mańyzy arta tústi.
Qazirgi tańda, Olımpııa oıyndarynan keıin 6 jyl ótkende Elızabet patshaıym atyndaǵy Olımpıadalyq saıabaqqa qatysty maqsat oryndaldy deýge bolady. Bos jatqan jerler kógaldandyryldy. О́zender men kanaldarda serýendeýge arnalǵan qaıyqtar qoıyldy.
«Olımpıada stadıony» «Vest Hem Iýnaıted» fýtbol klýbynyń negizgi alańyna aınaldy. Sonymen qatar munda túrli jeńil atletıka jarystary, Foo Fighters jáne Beıonse sekildi ánshilerdiń konserti ótti.
Ser Anısh Kapýrdyń arhıtektýrasymen salynǵan The ArcelorMittal Orbit sholý munarasy boı kóterdi. Meımandar alyp eskertkishtiń tóbesine aınalmaly, kúmis tústes qural arqyly shyǵady.
Ulybrıtanııa Qarjylyq baqylaý jónindegi basqarmasy men IýNISEF saıabaqtyń bızneske arnalǵan bóliginde dúkenderin ashty. Osy arada alyp oıyn-saýyq ortalyǵy bar. Buryn baspasóz ortalyǵy bolǵan jer qazirgi tańda tehnologııalyq habqa aınalǵan.
Saıabaqtyń ishinde sportpen aınalysyp júrgenderdiń qarasy qalyń. Beıjińde ótken 2008 jylǵy jazǵy Olımpıadadan keıin 10 jyl ótken soń keshenderdiń tıimsiz paıdalanylǵany anyqtaldy. Rıo Olımpıadasyna arnalǵan keshender alty aı ótpeı-aq qańyrap bos qaldy. Orystar men brazılııalyqtar fýtboldan Álem chempıonatyn ótkizýdiń paıdasyna kúmánmen qarady.
Basqa qalalar da máselege basqa qyrynan mán bere bastady. Tokıo bıligi 2020 jylǵy jazǵy Olımpıadaǵa arnap salynatyn, Zaha Hadıd arhıtektýrasyn syzǵan stadıonnyń baǵasyn kórgennen keıin ony salýdan bas tartty.
Games for Populous arhıtektýralyq fırmasynyń burynǵy qyzmetkeri Djeff Keastyń aıtýynsha, London tarapy az ǵımarat salý jóninde sheshim qabyldaǵan eken.
«Únemi qajettiligi joq sport keshenderin ýaqytsha ǵana paıdalanatyndaı etip saldyq», deıdi ol. Basketbol arenasy London Olımpıadasy aıaqtalǵannan keıin satylyp ketti. Jaǵalaý voleıboly «Atty gvardııalar alańyndaǵy» ýaqytsha keshende ótti.
2024 jylǵy Olımpıadany ótkizý quqyǵyna ıe bolǵan Parıj tarapy Londonnyń tájirıbesine súıenip, turaqty úsh keshen salýdy josparlap otyr. Júzý basseıni ýaqytsha ǵana salynady. Al únemdelgen qarjy shahardyń sport ǵımarattary az bóliginde turǵyndarǵa arnalǵan basseınder salýǵa jumsalmaq.
Londondaǵy Olımpıada saıabaǵy basshylyǵy sýyq jáne qonaqtar qatary sıreıtin aılarda kelýshilerdiń sanyn arttyrýǵa kúsh salýy kerek.
Qazirgi tańda aýdandaǵy turǵyndardyń basym bóligi aınaladaǵy bıik ǵımarattardan qandaı paıda túsetinin bilgisi keledi. Olımpıada saıabaǵynyń janyndaǵy turǵyn úıler quny oıyndar aıaqtalǵannan keıingi 5 jylda 64 paıyzǵa ósti. Osyǵan baılanysty London assambleıasy aımaqty damytýǵa jaýapty kompanııanyń jumys jyldamdyǵyn synǵa aldy.
Qoljetimdi baspana jóninde bastama kóterip júrgen Saskıa O’Haranyń aıtýynsha, kópshilik damý týraly berilgen ýádelerdiń oryndalmaǵanyna qynjylady.
«Qazirgi tańda Londonnyń basqa bólikterine qaraǵanda, osy aýdanda úısizder sany kóp. Olımpıada – aımaqty jedel damytýdyń tıimdi joly. Biraq orta tap úshin munyń esh maǵynasy joq», deıdi O’Hara.
© 2018 The New York Times News Service
Maqalany aýdarǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
