Túrkistannyń búgini men bolashaǵy

Bul jóninde Túrkistan obly­synyń ákimi Janseıit Túımebaev Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń Túrkistan qalasynda ótkizgen kóshpeli baspasóz konferensııasynda málimdedi. «Elbasy Joldaýy men «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jáne Túrkistan qalasyn damytý barysy» taqyrybyndaǵy baspasóz konferensııasy jańa formatta ótti. Q.A.Iаsaýı kesenesi aldynda ótken kóshpeli brıfıngte oblys ákimi J.Túımebaev osyndaı keremet bastamany qoldap, iske asyrǵan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine jáne Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetine alǵysyn bildirdi. Ob­lystyń ekonomıkalyq-áleýmettik ahýalyna keńinen toqtal­dy. Túrkistannyń erteńi boıynsha josparlanǵan is-shara­larmen bólisti. Taıaý jyldary Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine jaqyn tusta amfıteatr, sý burqaqtary, mádenı demalys oryndary, vızıt ortalyǵy jáne ashyq aspan astyn­daǵy murajaı ǵımarattary boı kóteretin bolady. Olar Q.A.Iаsaýı kesenesinen bıik bolmaýy tıis. Qurylys jumystaryn retteý aımaǵyna «Qazaq handary, bıleri» ortalyǵy, Shyǵys mon­shasy, «Uly Dala eli» or­taly­ǵy, Túrki áleminiń orta­ly­ǵy, Q.A.Iаsaýı ortalyǵy, As­­­ta­na saıabaǵy, beıneleý-óner mu­­­rajaıy qurylysy jáne ta­rı­­­hı-mádenı oryndar orta­­ly­­ǵy ǵımarattary salynady. Qazirgi tańda ın­jenerlik-ınfra­qu­rylymyn júr­gizý ju­mys­taryna jobalyq-sme­ta­lyq qujattar ázirlenýde. 

«Elbasynyń «Túrkistan» erkin ekonomıkalyq aımaǵyn qurý týraly Jarlyǵy qalanyń damýyna tyń serpin beredi. Osy oraıda 1 380 gektar aýmaqta ornalasqan ekonomıkalyq aımaqta óndi­ris oryndary ashylady. Tujy­rym­damaǵa sáıkes, halyq sany­nyń ósýine baılanysty 3 jo­balyq kezeń qabyldandy», dedi J.Túımebaev. Oblystyń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýynyń 2024 jylǵa deıingi keshendi jos­paryna sáıkes, 2018-2022 jyl­dary 170 ınvestısııalyq joba­nyń jobalaý-smetalyq qujat­tamalary ázirlenýi tıis. Elba­synyń Túrkistan oblysyna sapary barysynda, birqatar ulttyq kompanııalarǵa, bıznes ókilderi men shetelderdiń ınvestorlaryna 16 nysandy salý boıynsha usynystar jasalǵan bolatyn. Sondaı-aq respýblıkalyq mańyzy bar qalalar jáne oblys ákimdikteriniń 13 qurylys nysanyn salýy kózdelip otyr. 

Brıfıngte oblys ákimi jyl basynan bergi 9 aıda atqarylǵan jumystarǵa keńinen toqtaldy. Aımaqta 300-den astam ónerkásip kásiporyndary 323,9 mlrd teńgeniń ónimin óndirdi. Oblysta tamaq ónimderin óndirý 8,0%-ǵa (69 748,7 mln teńge), jeńil óner­kásip 28,3%-ǵa (3 850,3 mln teńge), hımııa ónerkásibi 3,5%-ǵa (358,2 mln teńge), basqa da metall emes mıneraldy ónimderdi óndirý 3,8%-ǵa (8 507,5 mln teńge), daıyn metall buıymdary 20,5%-ǵa 

(10 027,8 mln teńge), farmasevtıka óner­kásibi 5,3%-ǵa (318,7 mln teńge) artty. J.Túımebaevtyń málim­deýinshe, 2015-2019 jyl­dar­ǵa arnalǵan Qazaqstannyń ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń memlekettik baǵ­dar­lamasy aıasynda 2018 jyly 16,8 mlrd teńgege 804 jumys or­nymen 9 jobanyń iske asyrylýy josparlanǵan. Elbasy Joldaýda: «Agroónerkásip keshe­niniń áleýetin tolyq iske asyrý kerek. Negizgi mindet – eńbek ónimdiligin jáne qaıta óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2022 jylǵa qaraı 2,5 ese kóbeıtý», degen bolatyn. Bizdiń josparymyz boıynsha Túrkistan oblysy agrarlyq aımaq retinde qalady jáne elimizdiń iri qalalaryna aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizip beretin azyq-túlik bazasy bolady. Túrkistan qalasy mańynda 6 000 gektar aýmaqqa azyq-túlik beldeýin qurýdy josparlap otyrmyz»,– dedi J.Túımebaev. Sondaı-aq oblys ákimi óńirde qurylys ju­mys­tary qarqyndy júrgizilip jatqanyn atap ótti. Toǵyz aıda qurylys jumystarynyń kólemi 84,4 mlrd teńgeni, ósimi 109%-dy quraǵan. Paıdalanýǵa berilgen turǵyn úıdiń jalpy alańy 325,4 myń sharshy metr bolǵan. Osy arada aıta ketelik, jýrnalısterdiń su­raǵyna bergen jaýabynda oblys ákimi óńirde 28 myń adam baspana kezeginde turǵanyn aıtyp ótti. Turǵyndardy baspanamen qamtamasyz etý maqsatynda óńirde 73 kópqabatty turǵyn úı qurylysy júrgizilýde. Sondaı-aq aýdandarda da kópqabatty úıler salý qolǵa alynǵan. Mysaly, Tólebı aýdanynyń ortalyǵynda 480 páterli 8 kópqabatty tur­ǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Sary­aǵashta 13 kópqabatty tur­ǵyn úı salynýda. Al «7-20-25» baǵdar­lamasy aıasynda Túrkistan qala­synda 336 páterli 6 kópqabatty turǵyn úı qurylysy júrgizilýde. Bul páterler 2019 jyly paı­da­lanýǵa berilmek. Qarasha aıynda qurylysy aıaqtalatyn 32 páterdi atalmysh baǵdarlama aıasynda berý qarastyrylyp otyr. 

Týrızm Túrkistan oblysy úshin mańyzdy sala. Bul oraıda óńirde týrızm salasyn damytý maqsatynda 3 qonaqúı, 1 hostel, 2 shıpajaı jáne 1 týrıstik uıym ashylsa, jyl sońyna deıin 14 týrıstik nysandy iske qosý jos­parlanýda. Sondaı-aq oblysta «Qasqasý» taý-shańǵy kesheni, Saryaǵash kýrort aýmaǵyn keńeıtý, Shardara sý qoımasy aýmaǵynda jaǵajaı týrızmin damytý, Túrkistan qalasyn týrıstik ortalyq retinde damytý syndy birqatar aýqymdy jobalar qolǵa alynǵan. Anyqtalǵan 104 sakraldy nysannyń 40-y týrıstik marshrýttarǵa engizilgen. Aıta ketelik, kúni keshe Túrkistanǵa mıllıonynshy týrıst kelip, oǵan syı-qurmet kórsetildi. Al 2025 jylǵa qaraı «2019-2025 týrıstik ındýstrııany damytý» baǵdarlamasy aıasynda týrıs­ter sanyn 5 mıllıonǵa jetkizý kózdelip otyr.

О́ńir tabıǵı ósim boıynsha elimizde alda keledi. Iаǵnı, áleýmettik nysandar, onyń ishinde balabaqsha, mektep salý máselesi kún tártibinen túsken emes. Bul oraıda jyl basynan bergi 9 aıda 6 541 orynǵa 70 jekemen­shik bala­baqsha, memlekettik-jekeshelik áriptestik aıasynda 

3 bala­baqsha (600 oryndyq) jáne 1 mem­lekettik (140 oryndyq) ba­labaqsha paıdalanýǵa berilgen. Jyl aıaǵyna deıin 35 jekemenshik balabaqshany paıdalanýǵa berý josparlanýda. Bıyl mektepke deıingi bilim mekemelerine 12 myń­nan astam bala elektrondy túrde qabyldanǵan. Elbasy sybaılas jemqorlyqpen kúres boıynsha Túrkistan oblysyna qatysty syn aıtqan bolatyn. Ásirese bilim berý salasyna baılanysty. Osy oraıda oblys ákimi kóshpeli brıfıngte sybaılas jemqorlyqpen kúres boıynsha atqarylyp jatqan jumystarǵa da keńinen toqtaldy. 

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq ma­qalasynyń barlyq basym baǵyt­tary boıynsha óńirde aýqymdy jobalar júzege asyrylýda. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda bıyl oblysta 46 joba men 168 is-shara belgilenip, ótkizilýde. Mysaly, «Týǵan jer» arnaıy jobasynyń «Atameken» kishi baǵdarlamasy sheńberinde bıyl 28 mlrd 156 mln teńge bolatyn jobalar ıaǵnı, 428 nysan júzege asýda, onyń ishinde quny 887,2 mln teńge bolatyn 23 nysan iske qosylǵan. «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵdarlamasy aıasynda ólkeniń tarıhyn keńinen taný, zertteý maqsatynda 5,6,7 synyptarǵa arnalǵan «О́lketaný» oqýlyǵyn baspadan shyǵarýǵa jergilikti bıýdjetten 153 mln teńge qaralyp, 50 myń tırajben shyǵarýǵa baspaǵa jiberilgen. Sonymen qatar oblys ákimi «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Qazirgi zamanǵy qazaqstandyq mádenıet jahan­dyq álemde» arnaıy jobalary sheńberinde atqarylǵan jumys­tarǵa toqtaldy. Brıfıng barysynda Túrkistan aýmaǵynda júr­giziletin arheologııalyq ju­mystar, jańadan salynatyn sporttyq keshender jóninde de baıandaldy. Sondaı-aq bul kúni Túrkistan qalasynda «TÚRKISTAN MEDIA» halyq­­aralyq ortalyǵy men «TÚRKISTAN» ıntellektýaldy klýby ashyldy.

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»

Túrkistan oblysy