Májiliste sondaı-aq elimizdiń basty qarjylyq qujaty – úshjyldyq bıýdjet depýtattar tarapynan maquldandy. Bul mańyzdy qujattar talqylanǵan otyrysqa Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev bastaǵan Úkimet músheleri, Ulttyq bank tóraǵasy, Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi Esep komıtetiniń tóraıymy jáne ózge de quzyrly oryndardyń basshylary túgel qatysty. Depýtattar, sondaı-aq «Kınematografııa týraly» zań jobasyn da ekinshi oqylymda maquldady.
Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke beriletin kepildendirilgen transfert mólsheri 2019 jyly – 2 450 mlrd teńge, 2020 jyly – 2 300 mlrd teńge, al 2021 jyly 2 000 mlrd teńge somasynda belgilengen. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly» zań jobasyndaǵy bul ózgerister jóninde depýtattarǵa Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandap berdi.
– 2019-2021 jyldarǵa belgilengen Ulttyq qordan kepildendirilgen transferttiń kólemi Ulttyq qordaǵy qarajattyń tıisti qarjy jylynyń sońyna IJО́-niń boljamdy máninen 30 paıyz mólsherinde tómendemeıtin qaldyq boıynsha sharttyń oryndalýyn qamtamasyz etedi, – dedi mınıstr.
Atalǵan usynysty qosymsha baıandamashy, depýtat Amanjan Jamalov Májilis komıtetteriniń oń baǵalaǵandyǵyn atap ótti.
Al «2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy boıynsha eki mınıstr men Ulttyq bank tóraǵasy baıandama jasady. Qujat Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy negizinde jáne Bıýdjet kodeksine sáıkes elimizdiń 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyna saı ázirlengen.
Aldymen minbege shyqqan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov elimizdiń 2019-2023 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyna toqtalyp ótti.
– Boljam 2017 jylǵy ishki jalpy ónimniń eseptik statıstıkalyq derekteri men ekonomıka salalarynyń osy jyldyń 7 aıynyń qorytyndylary jáne álemdik taýar naryǵy jaǵdaıy negizinde jasaldy. 2019 jyly munaı baǵasy Álemdik qarjy uıymdarynyń konsensýs-boljamy bir barrelge 66,7 AQSh dollaryn quraıdy. Osyny eskere otyryp, bazalyq ssenarııde munaıdyń baǵasy 60 AQSh dollary esebimen alyndy, – dedi T.Súleımenov.
Onyń aıtýynsha ishki jalpy ónimniń naqty ósýi búgingi qarqynmen 2019 jyly – 3,9 paıyzǵa, al 2023 jyly – 4,6 paıyzǵa deıin jetýi múmkin.
2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet shyǵystarynyń basymdyqtary 2019-2023 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyna sáıkes keledi. Bul – agrarlyq sektordy, ındýstrııalandyrý men shaǵyn jáne orta bıznesti, ekonomıkany sıfrlandyrý, kólik ınfraqurylymyn jáne áleýmettik salany damytý.
Máselen, bıýdjet jobasynda jańartylǵan bilim berý mazmuny boıynsha pedagogıkalyq sheberlik biliktiligi úshin bilim berý uıymdarynyń muǵalimderine qosymsha aqy tóleýge, aýyldyq eldi mekenderdi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýge, jergilikti mańyzy bar joldardy damytýǵa, kıber qaýip-qaterine qarsy is-qımylǵa arnalǵan shyǵystar kózdelgen.
– Respýblıkalyq bıýdjet jobasy bıýdjet tapshylyǵyn 2019 jyly ishki jalpy ónimge 1,5 paıyzdan 2021 jyly 1,3 paıyzǵa deıin tómendetý esebinen boryshty qaýipsiz deńgeıde ustap turý mindetin iske asyrýdy qamtamasyz etedi. Áleýmettik bloktiń shyǵystary 2025 jylǵa deıingi Damý strategııasynyń jańa adam kapıtalyn qurýdyń júıeli reformasyna tolyǵymen baılanysty jáne úshjyldyq kezeńde 15,7 trln teńgeni quraıdy. Prezıdenttiń Joldaýyn iske asyrý úshin áleýmettik bloktiń shyǵystary 107,0 mlrd teńgege ulǵaıtyldy, ol 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap eń tómengi jalaqy mólsherin 42 500 teńgege deıin kóterýmen, úsh jylda mektepterdi salý úshin 50 mlrd teńgege ulǵaıtýmen, sondaı-aq mektep psıhologteriniń jumysyn kúsheıtý qajettiligimen baılanysty, – dedi óz baıandamasynda Qarjy mınıstri Á.Smaıylov.
О́z kezeginde Ulttyq bank tóraǵasy
Danııar Aqyshev ta respýblıkalyq bıýdjettegi ózgeristerdiń parametrleri Úkimet jáne Ulttyq banktiń birlesip ázirlegen jáne kelisilgen makroekonomıkalyq boljamdaryna negizdelgendigin atap ótti.
– Ulttyq bank shekarasy, dálizi nemese basqa da baǵdary joq ózgermeli aıyrbas baǵamy saıasatyn jalǵastyrady. Valıýta baǵamy negizinen elimizdegi tólem balansy jaǵdaıyna baılanysty, ıaǵnı shetel valıýtasynyń elimizge túsimi men jylystaýynyń teńgerimi áserinen qalyptasatynyna senimdimiz. Bul syrtqy kúızelisterdi azaıtýǵa jáne ekonomıkamyzdyń básekege qabilettilik kórsetkishterin dereý túzetýge múmkindik beredi, – dep oıyn sabaqtady D.Aqyshev.
Zań jobasyn talqylaýlardan soń óz oıyn bildirgen Májilis Tóraǵasy:
– Eń bastysy, bul zań jobasynda Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan barlyq tapsyrmalardy qarjylandyrýǵa naqty qadam jasalyndy. Endigi basty mindet – osy bólingen árbir tıyndy durys paıdalaný. Bul – elimizdiń turaqty damýyna yqpal etip, árbir otbasynyń, árbir shańyraqtyń ómir sapasyn jaqsartýǵa jańa serpin beretin bolady, – dedi.
N.Nyǵmatýlın atap ótkendeı, Májilis atalǵan tapsyrmalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý jumystaryn odan ári jalǵastyratyn bolady.
Osy oraıda basty qarjylyq qujat boıynsha Májiliske kelgen Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev ta bıýdjetti maquldaǵan depýtattarǵa alǵysyn bildire ketti.
– Bıylǵy bıýdjettiń orny erekshe. О́ıtkeni ol negizinen osy jylǵy qazan aıynda Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy tapsyrmalardy naqty oryndaýǵa baǵyttalǵan. Aldaǵy ýaqytta Elbasy tapsyrmalarynyń barlyǵy tolyǵymen oryndalady dep sizderdi sendirgim keledi. Búgin bıýdjet jobasyn talqylaý barysynda depýtattar aıtqan eskertýler men usynystar Úkimette jeke qaralyp, bizdiń jumysymyzda eskeriletin bolady, – dedi B.Saǵyntaev.
Jalpy otyrystan soń jýrnalısterge joǵaryda atalǵan zań jobalary boıynsha túsinik bergen Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov kópshiliktiń kókeıindegi kúdikti dóp basyp, otandyq kásipkerlerge qarata pikir bildirdi.
– Eldegi bıznesmenderge, iri jáne shaǵyn saýda jelilerine úndeý jasaǵym keledi, ıaǵnı eńbekaqy óskennen keıin, olar birden ónim baǵasyn ósirýmen jaryspaýy kerek. Jalpy alǵanda, ekonomıka ósti, alaıda jan basyna shaqqandaǵy kirister tejelip qaldy. Ekonomıka ósimine halyqtyń naqty tabysy laıyqty bolýy úshin biz bul kórsetkishterdi sáıkestendirip jatyrmyz. Bul turǵyda bıznestiń áleýmettik jaýapkershilik tanytqany óte mańyzdy. Osy prosess aıasynda olar óz taýarlarynyń qunyn negizsiz ósirmeýi qajet, sondaı-aq kórsetiletin qyzmetterge, tarıfterge baǵany negizsiz arttyrmaýy kerek. Shyn máninde bul másele Úkimettiń baqylaýynda tur. Kún saıyn áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasynyń ózgerýine qatysty vedomstvolardyń, oblys ákimderiniń esepteri tyńdalady, – dedi mınıstr.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
