01 Qarasha, 2018

Murattyń máńgilik murasy

1326 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

«Bul dúnıeniń júzinen, nesheler jaqsy ótken joq?» dep jyrlaǵan Murat Móńkeulynyń týǵanyna bıyl 175 jyl. «Zar zaman aqyny» degen jeleýmen bir kezderi onyń óleńin oqý turmaq, atyn ataýǵa tyıym salynǵan edi. Biraq ýaqyttan ádil ne bar? Móńkeulynyń murasy ádebıettanýshylardan, jalpy halyqtan laıyqty baǵasyn aldy.  

Murattyń máńgilik murasy

Zertteldi. Zerdelendi. Aty­raýda ótken «Rýhanı jańǵy­rý: Máńgilik el murattary» ha­lyq­­aralyq forýmy da Murat aqynnyń shyǵarmashylyǵyna arnaldy.

Oblystyq ákimdik pen H.Dos­muhamedov atyndaǵy Aty­raý memlekettik ýnıver­sı­teti uıymdastyrǵan «Murat Móńke­uly murasy jáne týǵan jer ıdeıasy» atty respýblıkalyq ǵylymı-teorııalyq konfe­ren­sııaǵa elimizge belgili ǵalymdar, ádebıet zertteýshileri, aqyn-jazýshylar qatysty. «Tarıhta erekshe iz qaldyrǵan tulǵalar­dy dáriptep, nasıhattaý – bizge paryz. Bul turǵyda Murat Móń­ke­ulynyń aıshyqty izi bar, – dep atap ótti oblys ákimi Nurlan Noǵaev. – Onyń jyr júırigi, aıtysker aqyn, keń tynysty jyrshy, el men jer tarıhyn jetik bilgen sheji­reshi bolǵany barshaǵa belgili. Tolǵaý-jyrlary, óleń-ter­meleri halqymyzdyń baǵaly rýhanı qazynasyna aınaldy. El-jurtqa Murat arqyly jetken Mahambet jyrlary ádebıetimizdiń altyn qoryna endi. Táýelsizdikti ańsaǵan Murat aqyn – el úshin basyn báıgege tikken qaıratker. Jyr jampozynyń taǵylymdy mura­sy ǵasyrdan ǵasyrǵa jal­ǵasa bereri anyq».

Konferensııada L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıteti qazaq ádebıeti kafed­rasynyń meńgerýshisi, akademık, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Seıit Qasqabasov «Murat Móńkeuly murasyndaǵy folklorlyq dástúrlerdiń el tarıhymen úndestigi» taqy­ry­byn­da baıandama jasady. Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti fı­losofııa kafedrasynyń meń­gerý­shisi, akademık, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor Ǵarıfolla Esim «Murat Móńkeuly jáne «týǵan jer» uǵymynyń fılosofııasy» jaıly aıta kelip, «Murat pen Abaı – zamany bir, zary bir, muńdas oıshyldar. Ekeýine de ortaq uǵym – zaman. Olardyń ǵumyr keshken zamany – qıly zaman. Qıly zaman – qazaq halqynyń basynan bıligi ketken zaman. Sol zamannyń sıpatyn Murat Móńkeulynyń «Úsh qııanynan» taba alamyz. Murat jyraý­dyń bul tolǵaýyn mektepter­de mindetti túrde oqytý qajet» dep atap ótti.

Ulttyq ǵylym akademııa­synyń korrespondent-múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Baýyrjan Omarov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory, akademık, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Dıhan Qamzabekuly, halyq­aralyq «Qazaq tili» qoǵa­my­nyń vıse-prezıdenti, «Arys» qorynyń dırektory, fılo­logııa ǵylymdarynyń doktory Ǵarıfolla Ánes, H.Dos­muhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıteti­niń rektory Abzal Taltenov jáne ýnı­versıtettiń «Atyraý ólkesiniń tarıhy, arheologııasy men etnografııasy ortalyǵynyń» dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Saıfýlla Sapanovtar Murat aqyn shyǵarmashylyǵyn jan-jaqty zerdelegen oılaryn or­taǵa saldy.

Konferensııamen qatar «Baı­taqtan ozyp, báıge alǵan» atty halyqaralyq aqyndar aıtysy da uıymdastyryldy. Qytaı men Mońǵolııadan jáne elimizdiń ár óńirinen kelgen 20 aqyn eki kún boıy jyr kórigin qyzdyrdy.

– Bul aıtystyń ereksheligi, elimizdegi eń júırik degen aqyn­dardyń birazy qatysty, – deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Júrsin Erman. –Murat Móńkeulynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn kesteli sózben kórkemdedi. 

Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamalyq maqalasy aıasynda oblys ákimdiginiń qoldaýymen uıym­dastyrylǵan aıtysqa halyq ártisi, Memlekettik syı­lyq ıegeri, Qazaqstannyń Eńbek Eri Asanáli Áshimov bastaǵan qazylar alqasy tórelik jasady. Jyr alamanynyń bas júl­desine belgilengen 2 mln teńgeni batysqazaqstandyq Jansaıa Mýsına jeńip aldy.

Baqytgúl BABASh,

«Egemen Qazaqstan»

ATYRAÝ

Sońǵy jańalyqtar