Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyq pen Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń 10 jyldyǵyna arnalǵan alqaly jıynda aǵza transplantasııasyndaǵy jáne onkogematologııa salasyndaǵy ózekti máseleler talqylanyp, ıadrolyq medısına men sáýlelik dıagnostıkada qoldanylatyn jańa tehnologııalar, sondaı-aq aýyr allergııalyq sındromdardy jáne bastapqy ımmýnotapshylyq jaǵdaıyn dıagnostıkalaý men emdeýdegi jetistikter sóz boldy. Plenarlyq otyrysta AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıtetiniń medısınalyq ortalyǵynyń (UPMC) ókilderi baıandama jasap, transplantologııa jáne mamandandyrylǵan terapııa Jerorta teńizi ınstıtýty ISMETT-tiń jumys tájirıbesimen bólisti. Aǵzalardy almastyryp salý jáne joǵary tehnologııalyq hırýrgııa boıynsha álemdegi jetekshi ortalyqtardyń biri sanalatyn bul ınstıtýt Italııada AQSh-tyń Pensılvanııa shtatynyń medısınalyq ortalyǵymen birlesip ashylǵan. Doktor Tımotı Bıllıar medısınalyq ortalyq quramyndaǵy klınıkalyq departamentterdiń negizgi ınstrýmentaldyq menedjmenti jóninde áńgimeledi. UPMC vıse-prezıdenti doktor Deb Salava ınnovasııalyq tehnologııalar salasyndaǵy «UMC» korporatıvtik qorynyń transformasııasy boıynsha baıandama jasady.
Jıynda sóz bolǵan ózekti máseleniń biri – donor tapshylyǵy. Buǵan deıin biz sóz etken júrek transplantasııasyndaǵy donor tapshylyǵy («Ulttyq kardıohırýrgııada júrek donorynyń tapshylyǵy qalaı sheshimin taýyp jatyr?», №182, 26 qyrkúıek) búırek pen baýyrdy aýystyrýda da kezdesedi. Soǵan qaramastan Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy 10 jyl ishinde bes iri ǵylymı jobany júzege asyryp, 374 ınnovasııalyq tehnologııa engizgen.
«Biz eresek adamdarǵa búırek jáne baýyr transplantasııasyn jasaımyz. Ol tiri týystyq transplantasııa jáne máıittik transplantasııany qamtıdy. 2010 jyldan beri 350-den asa búırek transplantasııasy jasaldy. Búırek transplantasııasy boıynsha organ kompleksin alýdy birinshi ret bastadyq. Donordan búırekti laparoskopııalyq jolmen (mınıınvazıvtik ádispen) alý boıynsha jetistikterge jettik. Endi baýyrdy osy jolmen alýǵa daıyndalyp jatyrmyz. Al baýyr transplantasııasyn 2013 jyldan beri jasap kelemiz. Bes jylda jasalǵan baýyr aýystyrý operasııasynyń sany 50-ge jýyqtady. Elimizde eń alǵash ret máıitten ortotropııalyq baýyr transplantasııasyn jasaýdy da bizdiń ortalyq engizdi. О́tken jyly qan toby sáıkes kelmeıtin donordan transplantasııa jasaldy», dedi Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy Hırýrgııa departamentiniń basshysy Ádilbek Muqajanov.
Ádilbek Qaıyrbekulynyń aıtýynsha, elimizde máıittik donordy paıdalaný damyǵan memlekettermen salystyrǵanda áldeqaıda tómen deńgeıde. «Bizde máıittik organdar jetispeıdi. О́ıtkeni mentalıtetke, halyqtyń kelispeýine baılanysty elimizde jylyna bir mln adamǵa bir ǵana donor shyǵyp jatady. Eýropanyń damyǵan elderinde 1 mln adamǵa 30-40 aǵzalyq transplantasııa jasalady. Sondyqtan biz kóbinese týystyq transplantasııa jasaýǵa májbúr bolamyz. Mysaly, týysynyń eki búıreginiń bireýin nemese baýyrynyń jartysyn alyp salamyz. Keıde donorlardyń densaýlyǵyna baılanysty keri kórsetkishter bolady. О́ıtkeni donor 100 paıyz deni saý adam bolýy kerek. Sondaı-aq bir búıregin nemese baýyrynyń jartysyn alǵanda aǵzasyna eshqandaı zaqym kelmeıtinine kóz jetkizýimiz tıis. Sondyqtan transplantasııa az jasalynady. Bıyl baýyrǵa tórt, búırekke jeti ǵana máıittik transplantasııa jasadyq. Árıne, bul óte az. Al bizde 3 myńdaı adam búırek transplantasııasyna, myńǵa jýyq adam baýyr transplantasııasyna kezekte tur. Qazaqstannyń barlyq ortalyqtarynda maman, qural-jabdyq jáne dári-dármek jaǵynan múmkindikter bar, tolyq jaǵdaı jasalǵan. Tek týystyq jáne máıittik transplantasııanyń sanyn kópshilik bolyp kóbeıtýimiz kerek», dedi Á.Muqajanov.
Transplantasııa boıynsha respýblıkalyq úılestirý ortalyǵynyń dırektory Jaqsylyq Dosqalıev 100 donordyń 30%-ynyń ǵana aǵzasy donor bolýǵa jaramdy ekenin aıtady. Oǵan birinshi kezekte adamdarda jıi kezdesetin ınfeksııalyq aýrýlary sebep bolsa, ekinshiden jasy ulǵaıǵan kisiniń aǵza kyzmetiniń nasharlaýynda. «Donorlyq boıynsha kóptegen jumystar atqaryldy. Eń aldymen zań qabyldandy. Naýqas tiri kezinde aǵzasyn donorlyqqa berý-bermeý boıynsha kózqarasyn bildirmese, onda ol kóz jumǵannan keıin dárigerler aǵzasyn alyp donorlyqqa paıdalana alady. Aǵzasyn donorlyqqa berýge kelisetin adamdardyń da qatary molaıyp keledi. Mysaly, byltyr 22 adam kelisim berse, bıyl bul kórsetkish 32-ge jetti. Biraq ol az», deıdi professor J.Dosqalıev.
Jıynda eń ozyq tehnologııalardy, dıagnostıka men emdeýde dáleldi medısınany paıdalana otyryp, eresekter men balalarǵa konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq medısınalyq kómek kórsetetin Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyqtyń jetistikteri de sóz boldy. Konferensııa jumysynyń qorytyndysynda qarar qabyldanyp, onda «University Medical Center» korporatıvtik qorynyń Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyǵy men Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń 10 jyldyq oń tájirıbesi men jetistikteri atap kórsetildi.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan
