Jańa jobanyń tıimdiligi mol

Tıimdiligi aıdan anyq kórinip otyrǵan jańa ádis te bar. Dál qazir oblystyń Selınograd, Bulandy, Ze­rendi, Shortandy aýdanda­ryndaǵy bilim oshaqtarynyń qazandyqtary senimgerlik basqarýǵa berilip otyr. Bir­tindep júzege asyryla­tyn jańa joba boıynsha bú­gin­gi tańda 178 nysan se­nim­­gerlik basqarýǵa be­ril­gen. Bul jumys mynadaı jú­ıe boıynsha júzege asy­ry­lady. Eń aldymen aýdan ákim­dikterine bilim sala­sy­nyń qazandyqtaryn je­kemenshik kompanııalarǵa keıin satyp alýǵa quqyq ber­­­­meıtin senimgerlik bas­qa­rýǵa kelisim boıynsha berý. Qaýlyǵa sáıkes tender komıssııasy qurylyp, tańdaý qoldanystaǵy zań aıasynda júzege asyrylady. Jeńimpaz anyq­talǵan soń kelisimshart ja­salyp, múlikti tapsyrý jú­zege asyrylady.

Jańa joba 2017 jyly Se­lınograd aýdanynda qol­ǵa alyndy. Aýdandaǵy 44 mektep pen 9 balabaqsha 15 jyl merzimge senimgerlik basqarýǵa berildi. Senimgerlik basqarýshylardyń negizgi min­detteriniń biri – qazan­dyq­ty paıdalaný kezinde qaýip­sizdikti saqtaý. 

– Shalǵaıdaǵy shaǵyn bi­lim oshaqtarynda negizinen qazandyqtar mekteptiń ishin­de ornalasqan. Keı jerlerde mektep úıimen japsar­las salynǵan. Munyń barlyǵy qaýip­sizdikti saqtaý shara­laryna saı kelmeıdi, – deıdi oblystyq bilim berý bas­qar­masy basshysynyń orynbasary Valerıı Gamazov, – onyń ústine endigi bir tıimdi jeri mektep dırektory bu­rynǵydaı otyn, kómir izdep, pesh jaǵýshy izdep áýrege túspeıtin bolady. Bul eń aldymen mektep dırektorynyń óziniń tikeleı mindetimen aınalysýǵa jaǵdaı týǵyzady. Iаǵnı burynǵydaı jylý be­rý maýsymyna daıyndyq qar­sańyndaǵy qarbalastan arylady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy Jol­daýynda da mektep muǵa­lim­deri óz mindetterine jatpaıtyn qosalqy jumystan arylýlary kerek dedi emes pe? 

Qazandyqtardy senim­ger­lik basqarýǵa alǵan kompanııa jylý berý maýsymyna qajetti otyn qoryn d­aıyndaıdy. Sondaı-aq qa­zandyq pen jylý júıesiniń aǵymdaǵy jáne kúrdeli jón­deý jumystaryn júr­gizedi. Joǵaryda aıtylǵandaı, eger qazandyq talapqa saı salynbasa, belgilengen tártipke oraı bilim oshaǵynan shyǵaryp or­nalastyrady. Qazandyq pesh­teriniń de moraldyq tur­ǵydan eskirgenin jańa, tıimdisimen almastyrady. Ári ener­gııa qýatyn únemdeıtin jabdyqtardy paıdalanady. 

Mine, osyndaı talaptar aıasynda ótken jyly «Se­lınogradskaıa teploraspredılıtelnaıa kompanııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi óz qarajaty ese­­­binen jalpy quny 308 mıllıon teńgeni quraıtyn ju­­mys júrgizdi. Atap aıtatyn bolsaq, aýdandaǵy bar­­lyq mektepke 260 mıl­lıon teńgeniń jańa qa­zan­dyqtary ornatyldy. Jańa qazandyqtardy ornatý barysynda kópten be­ri sheshimin tappaı kele jat­qan qazandyqtardy bilim oshaǵynan shyǵarý máselesi de birjola sheshimin tapty. Úsh mekteptiń qazandyǵy men jylý júıesine jalpy quny 45 mıllıon teń­geni quraıtyn jańǵyrtý ju­mystary júrgizildi. Ta­lapker aýylyndaǵy mektep pen balalar baqshasynyń qazandyqtary ǵımarattardan alys­tatylyp, jer astynan jylý júıesi tartyldy. Bul jumysqa 3 mıllıon teń­ge qarajat jumsaldy. Otaý­túsken aýylyndaǵy bilim osha­ǵyna jańa úlgidegi jylý qazandyǵy ornatyldy. Jylý aqysy tabıǵı monopolııany retteý departamentiniń be­kitken kestesine saı tólenýde. 

2017-2018 oqý jyl­da­ryndaǵy jylý berý maýsymyna taldaý jasaǵan kezde bıýdjet qarjysynyń únem­delgeni anyq baıqalyp otyr. Bul arada naqty dá­lel keltire ketken jón. Má­selen, osy oqý jyldaryna otyn, eńbekaqy jáne salyqty qosa eseptegende, 244 mıllıon teńge bıýdjet qar­jysy qarastyrylsa, qazandyqtardy senimgerlik bas­qarýǵa bergen kezde 210 mıl­lıon teńge qarajat jum­saldy. Tıimdiligi kózge uryp tur. Únemdelgen 34 mıllıon teńge qarjy bilim berý sa­lasynyń ózge muqtajdyǵy jumsalýda. 

Selınograd aýdanynyń jańa jobany júzege asyrý kezinde birshama tıimdilikke qol jetkizgendigin kórgennen keıin Bulandy, Zerendi, Shortandy aýdandarynda osyndaı jumys júrgizildi. 125 nysan senimgerlik bas­qarýǵa berildi. Joǵaryda atal­ǵan aýdandardaǵy bi­lim oshaqtarynyń qazan­dyq­taryna tehnıkalyq saraptaý júrgizilip, 2018-2019 oqý jyldaryna 36,2 mıllıon teńge qarastyrylsa, Selınograd aýdany boıynsha 10,8 mıllıon teńge kózdelgen. Senimgerlikke alǵan kompa­nııa­nyń ınvestısııalyq shy­ǵyny 47 mıllıon teńgeni qurap otyr. 2018-2019 oqý jyldaryndaǵy jylý berý maý­symyna jumsalatyn bıýd­­jet qarjysynyń qan­sha­lyqty únemdelgendigi maý­sym sońynda esepteletin bolady. 

Qoryta aıtqanda, oblys­taǵy bilim berý salasynyń 178 qazandyǵyn senimgerlik bas­qarýǵa berý tıimdiligi taı­ǵa tańba basqandaı kórinip otyr. Jańa zamannyń talabyna saı qazandyqtar qoıý, baqylaýdy avtomattandyrý bilim oshaqtaryndaǵy qaýip­sizdikti qamtamasyz etýde. Al­daǵy ýaqytta oblystyń ózge aýdandary da osy júıege kóshpek.

Baıqal BAIÁDIL,

«Egemen Qazaqstan» 

Aqmola oblysy