Tıimdiligi aıdan anyq kórinip otyrǵan jańa ádis te bar. Dál qazir oblystyń Selınograd, Bulandy, Zerendi, Shortandy aýdandaryndaǵy bilim oshaqtarynyń qazandyqtary senimgerlik basqarýǵa berilip otyr. Birtindep júzege asyrylatyn jańa joba boıynsha búgingi tańda 178 nysan senimgerlik basqarýǵa berilgen. Bul jumys mynadaı júıe boıynsha júzege asyrylady. Eń aldymen aýdan ákimdikterine bilim salasynyń qazandyqtaryn jekemenshik kompanııalarǵa keıin satyp alýǵa quqyq bermeıtin senimgerlik basqarýǵa kelisim boıynsha berý. Qaýlyǵa sáıkes tender komıssııasy qurylyp, tańdaý qoldanystaǵy zań aıasynda júzege asyrylady. Jeńimpaz anyqtalǵan soń kelisimshart jasalyp, múlikti tapsyrý júzege asyrylady.
Jańa joba 2017 jyly Selınograd aýdanynda qolǵa alyndy. Aýdandaǵy 44 mektep pen 9 balabaqsha 15 jyl merzimge senimgerlik basqarýǵa berildi. Senimgerlik basqarýshylardyń negizgi mindetteriniń biri – qazandyqty paıdalaný kezinde qaýipsizdikti saqtaý.
– Shalǵaıdaǵy shaǵyn bilim oshaqtarynda negizinen qazandyqtar mekteptiń ishinde ornalasqan. Keı jerlerde mektep úıimen japsarlas salynǵan. Munyń barlyǵy qaýipsizdikti saqtaý sharalaryna saı kelmeıdi, – deıdi oblystyq bilim berý basqarmasy basshysynyń orynbasary Valerıı Gamazov, – onyń ústine endigi bir tıimdi jeri mektep dırektory burynǵydaı otyn, kómir izdep, pesh jaǵýshy izdep áýrege túspeıtin bolady. Bul eń aldymen mektep dırektorynyń óziniń tikeleı mindetimen aınalysýǵa jaǵdaı týǵyzady. Iаǵnı burynǵydaı jylý berý maýsymyna daıyndyq qarsańyndaǵy qarbalastan arylady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýynda da mektep muǵalimderi óz mindetterine jatpaıtyn qosalqy jumystan arylýlary kerek dedi emes pe?
Qazandyqtardy senimgerlik basqarýǵa alǵan kompanııa jylý berý maýsymyna qajetti otyn qoryn daıyndaıdy. Sondaı-aq qazandyq pen jylý júıesiniń aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizedi. Joǵaryda aıtylǵandaı, eger qazandyq talapqa saı salynbasa, belgilengen tártipke oraı bilim oshaǵynan shyǵaryp ornalastyrady. Qazandyq peshteriniń de moraldyq turǵydan eskirgenin jańa, tıimdisimen almastyrady. Ári energııa qýatyn únemdeıtin jabdyqtardy paıdalanady.
Mine, osyndaı talaptar aıasynda ótken jyly «Selınogradskaıa teploraspredılıtelnaıa kompanııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi óz qarajaty esebinen jalpy quny 308 mıllıon teńgeni quraıtyn jumys júrgizdi. Atap aıtatyn bolsaq, aýdandaǵy barlyq mektepke 260 mıllıon teńgeniń jańa qazandyqtary ornatyldy. Jańa qazandyqtardy ornatý barysynda kópten beri sheshimin tappaı kele jatqan qazandyqtardy bilim oshaǵynan shyǵarý máselesi de birjola sheshimin tapty. Úsh mekteptiń qazandyǵy men jylý júıesine jalpy quny 45 mıllıon teńgeni quraıtyn jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Talapker aýylyndaǵy mektep pen balalar baqshasynyń qazandyqtary ǵımarattardan alystatylyp, jer astynan jylý júıesi tartyldy. Bul jumysqa 3 mıllıon teńge qarajat jumsaldy. Otaýtúsken aýylyndaǵy bilim oshaǵyna jańa úlgidegi jylý qazandyǵy ornatyldy. Jylý aqysy tabıǵı monopolııany retteý departamentiniń bekitken kestesine saı tólenýde.
2017-2018 oqý jyldaryndaǵy jylý berý maýsymyna taldaý jasaǵan kezde bıýdjet qarjysynyń únemdelgeni anyq baıqalyp otyr. Bul arada naqty dálel keltire ketken jón. Máselen, osy oqý jyldaryna otyn, eńbekaqy jáne salyqty qosa eseptegende, 244 mıllıon teńge bıýdjet qarjysy qarastyrylsa, qazandyqtardy senimgerlik basqarýǵa bergen kezde 210 mıllıon teńge qarajat jumsaldy. Tıimdiligi kózge uryp tur. Únemdelgen 34 mıllıon teńge qarjy bilim berý salasynyń ózge muqtajdyǵy jumsalýda.
Selınograd aýdanynyń jańa jobany júzege asyrý kezinde birshama tıimdilikke qol jetkizgendigin kórgennen keıin Bulandy, Zerendi, Shortandy aýdandarynda osyndaı jumys júrgizildi. 125 nysan senimgerlik basqarýǵa berildi. Joǵaryda atalǵan aýdandardaǵy bilim oshaqtarynyń qazandyqtaryna tehnıkalyq saraptaý júrgizilip, 2018-2019 oqý jyldaryna 36,2 mıllıon teńge qarastyrylsa, Selınograd aýdany boıynsha 10,8 mıllıon teńge kózdelgen. Senimgerlikke alǵan kompanııanyń ınvestısııalyq shyǵyny 47 mıllıon teńgeni qurap otyr. 2018-2019 oqý jyldaryndaǵy jylý berý maýsymyna jumsalatyn bıýdjet qarjysynyń qanshalyqty únemdelgendigi maýsym sońynda esepteletin bolady.
Qoryta aıtqanda, oblystaǵy bilim berý salasynyń 178 qazandyǵyn senimgerlik basqarýǵa berý tıimdiligi taıǵa tańba basqandaı kórinip otyr. Jańa zamannyń talabyna saı qazandyqtar qoıý, baqylaýdy avtomattandyrý bilim oshaqtaryndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etýde. Aldaǵy ýaqytta oblystyń ózge aýdandary da osy júıege kóshpek.
Baıqal BAIÁDIL,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy