Bilim • 12 Qarasha, 2018

Bilim berýge qatysty jaıttar qaraldy

225 retkórsetildi

Senatta Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Birǵanym Áıtimovanyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet saǵatynda orta bilim berýdiń jaı-japsary talqyǵa salyndy. Otyrys 2017 jylǵy 22 qyrkúıekte «Orta bilim berý júıesiniń jaı-kúıi, problemalary jáne zańnamalyq retteý keleshegi» taqyrybyna arnalǵan parlamenttik tyńdaý usynymdarynyń iske asyrylý nátıjelerin tyńdaýǵa arnaldy.

108 mektep salynýda

Úkimet saǵatynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Tór­tinshi ónerkásiptik revolıý­sııa jaǵ­daıyn­daǵy damýdyń jańa múmkin­dikteri» jáne «Qazaqstan­dyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Qazaqstan halqyna joldaýlarynda alǵa qoıylǵan mindetterdi iske asyrý týraly aqparat jarııa etildi. 

Senatorlar aldynda baıandama jasa­ǵan Bilim jáne ǵylym mınıstriniń oryn­basary Elmıra Sýhanberdıeva elimiz­de jańartylǵan bilim berý mazmuny bo­ıynsha 221 myń muǵalim arnaıy daıar­lyq­tan ótkendigin aıtty. Bul – barlyq muǵalimderdiń 78 paıyzy. Oǵan qosa Elbasy tapsyrmasyna sáıkes atalǵan pedagogterdiń eńbekaqysyna 30 paıyz ústemeaqy tólene bastaǵan. 

Sonymen qatar bıylǵy jyly 110 myńnan astam pedagog respýblıkalyq bıýdjet esebinen biliktilikti arttyrý kýrs­tarynan ótýde. Onyń ishinde 8 myń­nan astam pán muǵalimi jeke pánderdi aǵylshyn tilinde oqytý úshin tildik kýrs­tarda bilim alýda. Olardyń 5 myńǵa jýy­ǵy osy oqý jylynan bastap sabaq be­rý­ge kirisken. Al aǵylshyn tiliniń mu­ǵa­lim­­derin, psıhologterdi 2019 jyl­dan bastap onlaın ádisimen oqytý kózdelgen. 

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi oqýlyq­tardyń sapasy men mazmunyna qatysty syn-eskertpelerden de qorytyndy shy­ǵarǵanǵa uqsaıdy. 

– Atap aıtqanda, oqýlyqtardyń elek­trondy nusqalary engizildi, pándik jáne respýblıkalyq komıssııalardyń qu­ramy bilikti muǵalimdermen, ádis­ker­ler­men tolyqtyryldy, – dedi  E.Sýhanberdıeva. 

Mınıstrlik ókiliniń aıtýyna qaraǵan­da, qazir oqýlyqtardy 4 jyl saıyn qaıta ba­syp shyǵarýdyń tıimdiligi talqylanýda eken. 

Taǵy bir atap óterligi, bıylǵy oqý jylynyń ekinshi jartyjyldyǵynan bastap «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda 5-7 synyptarǵa О́lketaný kýrsy engizilmek. Qazir oqýlyǵy ázirlenip, jergilikti atqarýshy organdar oqýlyqty satyp alýdyń qamyna kirisken. 

Al Elbasy tapsyrmasyna sáıkes «Pedagog mártebesi týraly» zań jobasyn ázirleý bastalǵan. Arnaıy qurylǵan jumys tobynyń saraptaýynan soń zań jobasy qoǵamnyń talqysyna usynylmaq.

Sonymen qatar Elmıra Sýhanber­dıeva apatty mektepterdi joıý men úsh aýy­symmen oqytý problemasyna da toqtaldy. 

– Úsh aýysymdyq mektepterdiń problemasy ekonomıkalyq, demografııalyq, mıgrasııalyq úderisterge baılanysty bolyp otyr. Bul máseleni sheshý úshin biz jyl saıyn 100-den asa mektep salyp jatyr­myz. Bıyl 53 mlrd teńgege 108 mektep salynýda. 3 jyldyq bıýdjette 97 mlrd teńgege 73 jańa mekteptiń qu­ry­lysy qoldaý tapty. Onyń ishinde 50 mlrd teńgege baǵalanǵan 34 mektep bar. Úsh aýysymdy mektep máselesin sheshý úshin 33 mektep turǵyzylýda. Taǵy 30 mektep aldaǵy 3 jylda salynady. Onyń 19-y bólingen 50 mlrd teńge aıa­synda qarastyrylady. Olardy salý respýb­lıkalyq bıýdjet esebinde qoldaý tapty. 41 mektep jergilikti atqarýshy organdar esebinen salynady.  Al 9 mektepti jeke­menshik ınvestorlardyń kómegimen tur­ǵy­zamyz, – dedi Bilim jáne ǵylym mınıstriniń orynbasary. 

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi eli­miz­de jekemenshik mektepterdiń sanyn art­tyrýǵa da múddelilik tanytyp otyr. Qazir olardyń úlesi 1,5 paıyz eken. Onyń ústine jańadan mektep salǵan ınvestorlardyń shyǵyndaryn óteý men bilim berý prosesin júrgizgendigi úshin mem­lekettik tapsyrys bólý qaras­tyryl­ǵan. Máselen, bir oqýshy úshin jylyna 466 myń teńge tólense, onyń 231 myń teń­­gesi ın­ves­torlardyń qurylysqa jum­sal­ǵan shy­ǵynynyń ornyn toltyrýǵa baǵy­ttalady. 

Elimizde 2020 jyldan bastap mektep salýǵa qajetti qarajat óńirlerge bólinip, sonyń nátıjesinde árbir aýyl, aýdan jáne qalalardyń damý perspektıvalaryna sáıkes mektep salýdy jergi­lik­ti at­qa­rý­shy organdarǵa tapsyrý jospar­lanǵan.  

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, son­daı-aq kelesi jyly barlyq mektepterdi keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etýge, tipti shalǵaı eldi mekenderdegi oqý oryndaryna ǵalamtor jelisin spýtnık arqyly tartyp berýge qulshynyp otyr.  

Bala densaýlyǵy – basty nazarda

Úkimet saǵatynda balalardyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaýǵa qatysty derek­terdi Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary Alekseı Soı aıtyp berdi.

Onyń málimdeýinshe, oqýshylardyń tamaqtaný talaptarynyń oryndalýyn baqylaý maqsatynda tórt myńnan asa mekteptiń ashanasyna tekseris júr­gi­zilgen. Olardyń nátıjesinde oqý oryn­darynyń ashanalarynda taǵam­dar­dyń saqtalýy men jaramdylyq merziminiń buzylýy, tamaqtandyrý oryndarynyń sanıtarlyq jaǵdaıy men kútip ustaý talap­tarynyń oryndalmaýy, ydys­tar men tońazytý qurylǵylarynyń su­ryp­­talmaýy, qyzmetkerlerdiń jeke bas gı­gıenalarynyń saqtalmaýy jáne me­dı­­sınalyq baıqaýdan ótý merziminiń bu­zylýy sııaqty derekter kóptep tirkelgen. 

– Tamaqtandyrý oryndarynyń ıe­lerine qatysty 3024 qaýly shyǵarylyp, 67 mln teńge kóleminde aıyppul salyndy. 291 adam jumystan bosatyldy, – dedi A.Soı.

Qazirgi ýaqytta Densaýlyq saqtaý mınıstrligi «Nur Otan» partııasymen birlesip «Mektep ashanasy» jobasyn qolǵa alyp, oqýshylardy tamaqtandyrý oryndaryn mektep basshylyǵy men ata-analar qoǵamdastyqtary arqyly baqylap otyrýdyń jobasyn ázirleýde. О́ıtkeni qoldanystaǵy zańnamalarǵa sáıkes sanıtarlardyń barlyq ashanany qamtyp tekserýge shamalary da, quzyretteri de jetkiliksiz. Zańmen qorǵanatyn jeke kásipkerlerdiń jyl saıyn 34 paıyzy tekseristen tys qalyp keledi. Eskertýsiz tekserý – zańǵa qaıshy, al bir aı buryn eskertip barýǵa deıin kásipkerler kózge túsetin kemshilikterin joıyp úlgeredi. 

Shara barysynda Astana qalalyq bilim basqarmasynyń basshysy Ánýar Janǵozın jáne «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy táji­rıbeni taratý departamentiniń dırektory Gúlnár Balǵabaeva da sóz sóıledi. 

Senatorlar da bul talqylaýlarǵa qyzý aralasyp, saılaýshylaryn tolǵandyrǵan máseleler boıynsha saýal qoıdy. Onyń ishinde oqý úderisindegi ózgerister, mek­tep­terdiń qaýipsizdigi, pedagogterdi qorǵaý, biryńǵaı mektep formasyn en­gizý, shaǵyn jınaqty mektepterdi jabýǵa baılanysty qyzmetinen bosatylatyn muǵalimderdi jumyspen qamtý, mektep taǵamdarynyń sapasy men ıiskeıtin esirtki zattary jáne energetıkalyq sýsyndardyń taralýyna baılanysty balalardyń densaýlyǵyn qorǵaý senatorlardy tolǵandyrǵan máselelerdiń qatarynda boldy.

Zań shyǵarý jáne  atqarýshy bılik salalarynyń ókilderi Elbasynyń orta bilim berý júıesin jetildirý jónindegi tapsyrmasyn oryndaýǵa baǵyttalǵan is-áreketterdiń nátıjesin jumys barysynda paıdalanatyn bolady.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Jańyltpash jaýaptar kimge qajet?

Aımaqtar • Búgin, 09:17

Jaıylymǵa baǵylmaǵan jylqy da qaýipti

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Qorǵanys-ónerkásip kesheni

Qoǵam • Búgin, 07:59

Úzdikter marapattaldy

Fýtbol • Búgin, 07:57

Jastar jarady

Sport • Búgin, 07:51

Jerlesterimiz joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:50

Maskúnemderdi marapattaıtyn medal

Aımaqtar • Búgin, 07:44

Jańa kezeń jáne ulttyq dúnıetanym

Aımaqtar • Búgin, 07:34

Front-keńse ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 07:31

Qorshaýdan qutylǵan qala

Qoǵam • Búgin, 07:28

Qazaqstandyq BAQ hám din taqyryby

Qoǵam • Búgin, 07:26

Tehnıkalyq baıqaý talapqa saı ma?

Qoǵam • Búgin, 07:19

Qarapaıym edi-aý Qalekeń

100 • Búgin, 07:14

Sózi de, izi de qalǵan qalamger

100 • Búgin, 07:03

Anaǵa taǵzym etińder!

Rýhanııat • Búgin, 06:57

Úmitińdi úzbe, úlesker...

Qoǵam • Búgin, 06:51

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Keshe

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Keshe

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Keshe

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Keshe

Uqsas jańalyqtar