Qaladaǵy emhananyń birinen shyǵyp, salyńqy qabaqpen ózara áńgimelesip kele jatqan eki áıeldi áńgimege tarttym. Áýeli «bári jaqsy, jaqsy ǵoı» dep qashqaqtaǵan áıelge:
– Sizdiń qandaı kóńil kúıde shyqqanyńyzdy kórip turmyn, al úıge baryp asúıde otyryp renjigenińizden ne ózgeredi? Qazaqta «Aýrýyn jasyrǵan óledi» degen sóz bar. Siz tegin qaralyp júrgen joqsyz, kepildi medısınalyq tegin qyzmettiń zatynda ózimiz tólegen salyq jatyr. Iаǵnı tegin degenmen onyń aqysy siz ben biz tólegen salyqtan bıýdjetke túsken. Al aıtpaǵannan utaryńyz qaısy?» degenbiz. «Qaraǵym, men 57 myń teńge zeınetaqy alamyn. Osy emhanada dıspanserlik esepte turamyn. Tegin dáriler beriledi, biraq aýyra beremin. Sodan balalarym ortalarynan qarajat saılap jeke klınıkaǵa qaratty. 327 myń teńgege jekege qaralǵanyma bolaıyn, jyly-jyly sóılep, ár mamanǵa qaratyp, 57 myń teńgege dári jazyp berdi. Solardy alyp ishpeımin be. Joq, jaǵdaıym jaqsarmady. Endi emhanadaǵy dárigerge kelsem, sizde aqsha kóp pe? Nege bardyńyz, qaıta burynǵy nátıjeden aırylyp, búkil eńbek zaıa ketipti, artyq qylamyn dep tyrtyq qylǵansyz dep urysty. Kimge senýge bolady? Balalarym aýzynan jyryp bergen qyrýar aqsham-aı», deıdi.
Al tek jeke klınıkaǵa qaralýdy qalaıtyn boıjetken alǵashqyda qarapaıym emhanaǵa baryp, tirkelý dárigerge kirý, flıýrografııaǵa ótý sátinde emdeý mekemesindegi qyzmetkerlerdiń pasıenttermen sóıleskeninen shoshyǵanyn aıtty. «Árıne, jekelerdiń de barlyǵy birdeı emes. О́zim qaralatyn klınıkany biraz talǵap, kópshiliktiń pikirine qarap tańdadym. Unaıtyny, dáriger sizden eshteńe jasyrmaı áńgimelesedi. Eń birinshi qabyldaýǵa ǵana aqy tóleısiz. Al em alǵan ýaqytta dárigerge qansha kirseńiz de aqy almaıdy. Barlyq qyzmetkeri sypaıy. 87 myń teńgeniń ishine bir jarym aı boıy emdelý, apparattarǵa túsý, fızıoem men barlyq dári-dármek jáne dáriger mamandarǵa qaralý kirdi. Sondyqtan «Halyq aıtsa qalt aıtpaıdy» degendeı, tańdaý jasarda bárin eskerip, kópshilik pikirine den qoıý qajet», dedi ol.
– Siz densaýlyq salasyn jazyp júrseńiz, Astanadaǵy Temirjol aýrýhanasyna baryp kórińizshi. Jýyrda áriptesim jumysta esinen tanyp qulap, jedel járdemmen sonda alyp barǵan edi, – dedi kórgenderin jany qınalyp otyryp jetkizgen bir suhbattasýshym. Onyń aıtýy boıynsha, atalǵan aýrýhana Astanadaǵy emdeý orny degen atqa laıyq emes, ótken ǵasyrdyń 80-jyldaryna qaıta oralǵandaı sezimdi ótkeresiz. «Qazir elordada bári jańarǵan, al temirjolshylar aýrýhanasy sol zamanda qalyp qoıypty. Qabyldaý bóliminde Jedel járdemmen alyp barǵan qurbymdy ústinde eń bolmaǵanda tósenishi joq, atam zamanǵy temir kýshetkaǵa jatqyzdy. Onyń tisi tisine tımeı, saqyldap tońǵan soń, ústimdegi kostıýmimdi jaýyp, medbıkelerden kórpe men jastyq surap ala almadym. Basyn tastaı sýyq temirge qoımasyn dep súıep turǵannan qolym taldy. Sol jerde túrli keleńsiz kórinisterdiń kýási boldym. Bir zeınetker úıiniń janyndaǵy dárihanada sıstema qoıǵyzyp júredi. Birde dárige qarsy áser bolyp, dárihanadaǵy qyz jedel járdem shaqyrady. Brıgada dárigerleri aqsaqaldy Temirjol aýrýhanasyna alyp kelgen eken. Qarııanyń aıaq kıimi dárihanada qalyp qoısa kerek. Al qabyldaý bólmesindegi qyz: «Úıińizge baryńyz, bul jer sizge meımanhana emes» dep zirk-zirk etip ursady. Álgi aqsaqal: «Qaraǵym, jalańaıaq qaıda baramyn, balalarym jumysta, jalǵyz júre almaımyn», dep mólteń-mólteń etedi. Qazir Astanada halyq kóp. Qabyldaý bólmesiniń janynan kelgen naýqastardy qaraıtyn 3-4 kýshetkasy bar bir oryn saılaýǵa bolmas pa? Dáriger janyna saıa bola ma dep kelgen adam qulap qalsa da jantaıa qoıatyn oryn joq. Osy aýrýhanadaǵy dóreki qyzmetkerlerden túńilip shyqtym. Bálkim bir qaryn maıdy bir qumalaq shiritetin bolar. Biraq Densaýlyq saqtaý vedomstvolarynyń bul máselege nazary aýady dep oılaımyn.
Astanada qaı emhanaǵa barsańyz da, mamandanǵan dárigerge kire almaı kezek kútken kóp kisini kórerińiz anyq. Ýchaskelik terapevten joldama alyp, tirkeý bóliminen mamandanǵan dárigerdiń qabyldaýyna jazylý kerek. Keıde qajetti mamandy aılap kútýge týra keledi. Biraq aqyly túrde qaralamyn deseńiz, qalaǵan mamanǵa jedel kirýge bolady. 1-2 aı buryn jazylyp, talonda kórsetilgen ýaqytta kelseńiz, aldyńyzdy dárigerdiń tanystary, medısına qyzmetkerimin deýshiler oraı beredi. Jumystan belgili bir ýaqytqa suranyp kelseńiz de eki kózińiz tórt bolyp otyrǵanyńyz. Saǵat 2-de kelmek dáriger áli joq. Naryq bıligi júrgen zamanda ýaqyt sanaýly. Meni de jumysymda kútip otyrǵan jandar bar. Olar da kijinedi, olardyń da ýaqyty ketip jatyr. Al buǵan emhanadaǵy durys uıymdastyrylmaǵan jumys kináli, deıdi kezekti qaralýshy.
Qaladaǵy №10 emhanaǵa qarasty jurtshylyqtyń flıýrografııaǵa túsýi úshin Astanany árli-berli kezgenine birneshe aıdyń júzi bolypty. Alǵashynda №3 emhanaǵa baryp tekserilýden ótken adamdar, endi eki aradaǵy kelisimniń úzilýine baılanysty jańadan shart jasasqan №8 emhanada flıýrografııaǵa túsýge májbúr.
Qaladaǵy №6 emhanaǵa qaralatyn turǵyndardyń da mamandanǵan dárigerlerge qaralýy joǵarydaǵy emhanalar tárizdi. Jalpy, osy emdeý mekemesiniń artqan júgi molyraq kóringen. Sebebi túske deıin de, tústen keıin de, tipti keshke qalsańyz da adam qarasy óte mol. Sodan ba, aýa raıy qansha qolaısyz bolsa da syrtqy esik tańǵy saǵat 8.00-di soqpaı ashylmaıdy. Jaýyn bolsyn, qar bolsyn, dirdektep astynda turǵanyń. «О́tkende jap-jas kelinshek esikke umtylyp, tap bergen jurt nópirinde qysylyp qaldy. Al biz tárizdi qartań adamdarǵa joǵary qabatqa kóterilýdiń ózine ýaqyt kerek. Buryn dálizge kirgizip, tońdyrmaıtyn edi. Qazir qaltyrap syrtta turasyń, otyratyn oryndyq ta joq», dedi bir áje.
Emdeý mekemeleriniń halyqqa kórseter qyzmeti jaıynda maqala jazyp júrgenimnen jurtshylyqty áleýmettik jeli arqyly habardar etkenmin. Kóptegen adamdar habarlasyp, oıymen bólisti. Áleýmettik jeli paıdalanýshylarynyń biriniń aıtýynsha, búginde mınıstrliktiń barlyq aýrýhana men emhanalardyń saıttarynda onlaın túrde suraqtarǵa jaýap beretin qyzmetteri bar. «Men jalǵan aıtty deseńiz, ózińiz sol onlaındarǵa habarlasyńyz. «Sizge qazirgi ýaqytta jaýap berýge múmkindik joq, biraq suraǵyńyzǵa jaýap alasyz» degen sıpatta, sirá avtomattan bolar, jaýap alasyz. Sonymen bitti, esh jaýap berilmeıdi. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń saıty da jaýap qatpaıdy. «Hatyńyz tirkeldi, jaýap alasyz» deıdi. Degenmen bekerge kútesiz, degen bolatyn. Shynynda solaı sııaqty. Astanadaǵy birqatar klınıkalardyń onlaınyna jazyp edik, týra joǵarydaǵydaı jaǵdaıǵa keziktik? Bul sonda joǵaryǵa esep berýge ǵana qajetti qyzmet túri me?
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
