Zań jobalary maquldandy

Sonyń ishinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine esirtki, psıhotroptyq zattar, sol tektes­ter men prekýrsorlar aınalymyn baqylaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasy zańynyń jobasy birinshi oqylymda qaraldy. Zań jobasy týraly negizgi baıan­damany Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov jasady. Onyń aıtýyna qaraǵanda, zań jobasy keıbir zańnamalyq aktilerge buryn esirtkilerdiń qataryna engizilmegen tez jasa­latyn sıntetıkalyq psıhotrop­tyq zattardy aınalystan dereý alýdy qarastyratyn tolyq­tyrýlar engizedi. Mundaı tár­tipter qazir álemniń kóptegen elinde qoldanylady eken. 

Jıynda depýtat Ersultan Bekturǵanov qazir sıntetıkalyq esirtkilerdiń túrleri óte kóbeıip ketkendigi belgili ekenin, al sol zattar bizdiń elimizge qandaı joldarmen engizilip jatqanyn aıtyp berýdi surady. Oǵan  sıntetıkalyq esirtkilerdiń Reseı, Qytaı jáne Eýropa el­derinen keletindigi aıtyldy. Osy­ǵan deıin sıntetıkalyq esir­t­kige baılanysty 125 qyl­mystyq is qozǵalǵan eken. «So­nyń 89-yn jabýǵa májbúrmiz, óıt­keni bizdiń zańdarymyzda olarǵa qatysty qylmystyq is ar­naıy qarastyrylmaǵan», de­di mınıstr. Sonymen birge ol sın­tetıkalyq esirtkilerdi satýdy qylmyskerler ınternet arqyly ózderine ǵana túsinikti ádistermen habarlaıtynyn aıtty. Depýtat Mıhaıl Chırkov qol­da­nystaǵy zańnamamen olar­dy quryqtaýǵa naqty ne bóget ekenin surady. Oǵan mınıstr qoldanystaǵy esirtkige qarsy kúres týraly zańnamada sıntetıkalyq esirtkiler naqty atalmaǵanyn, tek esirtkiniń analogi degen termın kórsetilip, olardyń tizimi berilgenin aıtty. «Sondyqtan adam aǵzasyna teris áser beretin psıhotroptyq zattar, sıntetıkalyq esirtkiler degendi endi atap kórsetetin bolamyz, sonda olarǵa qarsy zańnama sheńberinde shara qoldanylatyn bolady», dedi ol.

Depýtattar budan keıin de kóp­tegen suraq qoıyp, kóp máseleni anyqtap, qosymsha baıan­dama men talqylaýdan keıin zań jobasyn biraýyzdan ma­quldady. 

Jalpy otyrysta birinshi oqy­lymda qaralǵan ekinshi zań jo­basy – «Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine halyqtyń jumyspen qamtylýyn formalızasııalaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly». Zań jobasy týraly baıandaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymovanyń aıtýynsha, zań jobasy Elbasynyń ju­myspen sapaly qamtý jáne áleýmettik qamtamasyz etýdiń ádiletti júıesin qalyptastyrý týraly bergen tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Zań jobasy jumyspen beıresmı qamtylǵan turǵyndardy júıeli sharalar jasaý arqyly eldiń ekonomıkasyna tartýdy kózdegen. Bul sharalar azamattarǵa óziniń is-áreketin ashyq júrgizip, zeı­netaqymen qamtamasyz etý, áleýmettik jáne medısınalyq qam­syzdandyrý júıelerine mú­shelik jarna tóleý arqyly qa­tysýshy bolýdy maqsat etken. 

 Depýtattar baıandamashyǵa suraq qoıyp ózderine túsiniksiz máselelerdi anyqtady. Ásirese, jeke adamdardyń bir­tek­ti jıyntyq tólem tóleýi týra­ly normany depýtattar uzaq talqylady. Májilis Tóra­ǵasy Nurlan Nyǵmatýlın de osy normanyń aıaǵyna deıin jetil­di­rilmegenin tilge tıek etti. Norma­nyń negizgi maqsaty barlyq ju­mys­pen qamtylǵandardy esepke alý ǵoı, al birtekti jıyn­tyq tólem mindetti emes. Bi­raq ol azamattardyń tegin medı­sı­na­lyq kómek alý sııaqty yntalan­dy­rýlardy qamtýy kerek, sonda ol mindetti medısına­lyq qam­syzdandyrý júıesiniń qaty­sýshysy bolady. Sonymen birge yntalandyrýlar azamattardyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi men áleýmettik saqtandyrý jú­ıesiniń qatysýshysy bolýy­na jaǵdaı týǵyzýy kerek, dedi ol. Sonymen qatar Májilis Tór­aǵasy áleýmettik tólemderden bosatylǵandarǵa (múgedekter, zeınetkerler jáne t.b.) mundaı yntalandyrýlar kerek emes, óıtkeni ózderiniń zeınetkerlik jarnalaryn olar tólep bolǵan, al mindetti medısınalyq qam­syz­dandyrýǵa olar úshin memleket tóleıdi deı kelip, Tóraǵa zań jobasyn ekinshi oqylymǵa da­ıyn­daǵanda osy normanyń qa­jet­tiligine nazar aýdarýdy usyn­dy. 

Osyndaı talqylaýlardan keıin zań jobasy birinshi oqy­lymda tolyqtaı maquldandy. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»