Memleket basshysy Qazaqstanda tirkelgen halyqaralyq uıymdar jáne sheteldik dıplomatııalyq korpýs ókilderimen kezdesý barysynda elimizde qazirgi kezde azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan aýqymdy reformalar iske asyrylyp jatqanyn aıtty.
– Bıylǵy Joldaý baǵyttaryn júzege asyrý úshin 4 mıllıard dollardan astam qarajat bólinetin bolady. Bıýdjettik salada jumys isteıtin 1,3 mıllıon qyzmetkerdiń jalaqysy ósedi. Adam kapıtalyn damytyp, quqyq qorǵaý júıesin jańǵyrtý úshin naqty sharalardy iske asyrý kózdelgen. Byltyr Qazaqstan ekonomıkasynyń ósimi 4 paıyzǵa jetip, álemdik ortasha kórsetkishten asyp tústi, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev táýelsizdik jyldary elimizge shetelden tartylǵan tikeleı ınvestısııa kólemi 300 mıllıard dollarǵa jetkenin atap ótti.
– Halqymyzdyń baqýatty ómir súrip, 2050 jylǵa qaraı ozyq damyǵan 30 eldiń qataryna qosylýy – táýelsiz memleketimizdiń negizgi muraty. Elimizdiń syrtqy saıasaty osy izgi maqsatty iske asyrýǵa baǵyttalǵan, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy elimizdiń syrtqy saıasatynyń iske asyrylý barysyna toqtalyp, osy saladaǵy birqatar jetistikti atap kórsetti.
– Jahandyq bastamalardyń arqasynda memleketimizdiń halyqaralyq arenadaǵy bedeli arta tústi. Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retindegi qyzmetiniń nátıjeleri – sonyń aıqyn dáleli. Jyl basynda elimizdiń Qaýipsizdik Keńestegi tóraǵalyǵy aıasynda «Jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý: senim sharalary» atty taqyryppen arnaıy otyrys ótkizdik. Bul is-shara barysynda BUU Qaýipsizdik Keńesi Tóraǵasynyń biregeı málimdemesi jasaldy, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵy aıasyndaǵy jobalardy jáne «Bir beldeý, bir jol» bastamasyn iske asyrýǵa atsalysýynyń nátıjeleri jóninde aıtty. Sondaı-aq elimizdiń ınfraqurylymdyq damý jáne kólik-tranzıt áleýetiniń tıimdiligin arttyrý máselelerine nazar aýdaryldy.
– Astanada Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń birinshi konsýltatıvtik kezdesýi ótkennen keıin óńiraralyq yntymaqtastyq edáýir jandandy. Aımaqtaǵy elderdiń barlyq kóshbasshylary qysqa merzim ishinde ózara sapar almasyp, kezdesýler ótkizdi. Qazirgi tańda memleketterimiz arasyndaǵy ekijaqty saýda isine qatysty kedergiler joıylýda, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy qarym-qatynastardyń damýy búkil álem qoǵamdastyǵy úshin tıimdi ári erekshe mańyzdy ekenin atap ótti.
Sonymen birge Elbasy Aqtaý qalasynda ótken Kaspıı mańy elderi sammıtiniń nátıjelerine toqtalyp, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy jumysynyń perspektıvalary jóninde aıtty.
– Qazaqstan álemniń 184 memleketimen dıplomatııalyq baılanys ornatyp, 57 elshiligi men turaqty ókildigin ashty. Elimizde shetelderdiń 98 elshiligi men halyqaralyq uıymdardyń ókildigi bar. Biz syrtqy saıasatta beıbit ári kóp vektorly baǵytty ustanýdy jalǵastyra beremiz, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy Qazaqstannyń Reseı Federasııasymen, Qytaı Halyq Respýblıkasymen, Amerıka Qurama Shtattarymen, Ortalyq Azııa jáne Eýropa Odaǵy elderimen qarym-qatynastarynyń damýyna oń baǵa berdi.
Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń Túrkııamen, TMD jáne Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymynyń elderimen, arab jáne musylman álemi, Latyn Amerıkasy jáne Afrıka memleketterimen eki-jaqty baılanystardy nyǵaıtý úderisterine erekshe toqtaldy.
Elbasy dıplomatııalyq korpýs ókilderine arnalǵan sózinde halyqaralyq qatynastardaǵy shıelenisterdiń shegine jetýine baılanysty alańdaýshylyq bildiretinin aıtty.
– Qazirgi álem «qyrǵı-qabaq soǵys» zamanyna qaraǵanda kópjaqtylyǵymen erekshelenedi. Sonymen qatar jańa erejeler áli de anyqtalǵan joq, sonyń saldarynan qaterler men daǵdarystar kóbine aıqyn bolmaı otyr. Osyndaı jaǵdaıda biz álemdik aýqymdaǵy qaqtyǵystardyń ýshyǵýyna túrtki bolatyn jahandyq básekeniń kúsheıgenin kórip otyrmyz, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy kún tártibindegi jahandyq jáne óńirlik máselelerge de nazar aýdardy.
– Basty derjavalar arasyndaǵy qarym-qatynastardyń teketirestik sıpaty birte-birte shıelenisti tarqatýǵa baǵyttalǵan XX ǵasyrdaǵy tıimdi tetikterdiń kúıreýine ákele jatyr. Bul Shyǵys-Batys baǵyty boıynsha qarýlanýdyń beleń alýyna ákep soqtyratyn áskerı áleýettiń shekten tys artýyna sebep bolady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy ıadrolyq derjavalardyń jaýapkershilik tanytyp, qarý-jaraqtardy taratpaý jáne qarýsyzdaný qaǵıdattary men ıdeıalaryna adaldyǵyn kórsetýge tıis ekenin aıtty.
– Dıalog pen senimdi qalpyna keltirý keń aýqymdy ıadrolyq daǵdarysqa ıtermeleıtin túrli jaǵdaılardyń týyndaý qaterin órshitpeýdiń berik kepili bolmaq. Men kóptegen jyl boıy álemdik qoǵamdastyq aldynda búkil adamzat úshin eń negizgi másele retinde ıadrolyq qarý-jaraqty taratpaý rejimin kúsheıtý máselesin kóterip kelemin. Buǵan Qazaqstannyń jahandyq antııadrolyq qozǵalysqa zor úles qosqan memleket retinde moraldyq turǵydan tolyq quqy bar, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy qarý-jaraqty taratpaýdyń jáne qarýsyzdaný rejimderin nyǵaıtýdyń jahandyq úderisine barlyq memleketterdiń parlamentteri men qarapaıym azamattary belsendi atsalysýy kerek ekenin atap ótti.
Qazaqstan Prezıdenti jer betinde beıbitshilik pen tynyshtyq ornatýǵa baǵyttalǵan Jahandyq antııadrolyq qozǵalys qurý halyqaralyq qoǵamdastyqtyń basty maqsattarynyń biri bolýǵa tıis ekenin aıtty.
– Jer sharynyń túkpir-túkpirindegi qaqtyǵys oshaqtaryn retteý úshin birlesken ári keshendi sharalar qabyldaý qajet. Osyǵan oraı Mınsk prosesiniń negizgi jaqtaýshylarynyń biri retinde Qazaqstan Ýkraına daǵdarysyna baılanysty kúrdeli jaǵdaıdan shyǵý úshin Normand formatyndaǵy kelissózderdiń jandanǵanyn qoldaǵan bolar edi, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev Jeneva jáne Astana formattary aıasynda Sırııadaǵy qaqtyǵystardy sheshý jónindegi jumystardy jalǵastyrýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Sonymen qatar Memleket basshysy Birikken Ulttar Uıymynyń janynan Sırııa isi jónindegi konstıtýsııalyq komıtet qurý týraly bastamaǵa qoldaý bildirdi.
– Qazaqstan men búkil Ortalyq Azııa óńiri úshin Aýǵanstandaǵy ahýaldy turaqtandyrýdyń mańyzy zor. Biz bul eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan qalypqa kelýine eleýli úles qosyp otyrmyz. Aýǵanstan qoǵamynda ishki dıalog ornatý jónindegi jumystardyń barlyq formatyna qoldaý bildiremiz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy jan-jaqty dıalogtiń damýy jaýapkershilik pen ujymdyq is-áreket qaǵıdatyna sáıkes júrgizilýi tıis ekenin aıtty.
– Biz AQSh, Reseı, Qytaı jáne Eýropa Odaǵy arasyndaǵy baılanystardy qalpyna keltirý arqyly ǵana jer betindegi beıbitshilikti qamtamasyz etip, sanksııalar men saýda teketiresteriniń problemalaryn sheshe alamyz. Bul asa mańyzdy qadam álemdik jańa tártipti qalyptastyryp, elder men halyqtardyń odan ári beıbit ómir súrýi úshin qyzmet etýi kerek. Sizder ókildik etip otyrǵan dıplomatııalyq korpýs barlyq memleketter men halyqtardyń ıgiligi úshin yntymaqtastyq pen senimniń jańa joldaryn ashýǵa septigin tıgizýi tıis dep oılaımyn, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sońynda Memleket basshysy búgingi kezdesý dástúrge oraı jyl sońyna qaraı ótip otyrǵanyn aıtyp, dıplomatııalyq qyzmetkerler men halyqaralyq uıymdardyń ókilderin kele jatqan Rojdestvo jáne Jańa jyl merekelerimen quttyqtady.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
