Rýhanııat • 29 Qarasha, 2018

Baba rýhyna taǵzym

782 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Qazaq halqynyń uly aqyny Shortanbaı Qanaıulynyń 200 jyldyq toıy ótip, jyraýǵa arnalǵan derekti fılm túsirildi. Arnaıy ekspedısııa Almaty – Taldyqorǵan – Astana – Qaraǵandy jáne aqynnyń máńgilik mekeni Shet aýdanynyń Aqsý – Aıýly aýylynda zarzaman jyrshysynyń izi qalǵan jerlerinde bolyp, taǵzym etti. 

Baba rýhyna taǵzym

Astanada biregeı tulǵanyń aǵar­tý­shy qaıratkerligine arnalǵan derekti fılmniń tusaýkeseri ótti. Jazýshy-shortanbaıtanýshy Kámel Júnistegi, kınorejısser Qalıla Omarov bastamasymen túsirilgen kartınada ar-uj­dandy joǵary ustaýǵa, ata-salt­ty ardaqtap, ult­tyq dástúrdi umyt­paýǵa úndegen Shor­tan­baı jónin­de­gi ómir­baıan­­dyq de­rek­­ter jan-jaq­ty saralaı be­rilgen. Bul rette Qazaqstannyń eń­bek sińirgen qaı­rat­­keri, fılm re­jıs­seri Q.Omarov aqyn mura­syn tanytýda ósken ortasy men ótker­gen zamanyn tara­zy­laý basty maq­sat bol­ǵa­nyn aıtady.

– Shor­tanbaı – zarzamannyń bel orta­­­syn­­daǵy úlken aqyn­y­myz. XIX ǵasyr­daǵy orys ot­ar­shyl­dy­ǵynyń basybaı­ly saıasatyna ashyq qarsy shyǵyp, óz pozısııasyn shy­ǵar­mashylyǵyna altyn diń­gek etken tul­ǵa. Kıno eks­pe­dısııa­myzdyń basty maqsaty – Shortan­baıdyń sońynan ma­te­­rıal­dyq turǵydan, rýhanı turǵydan ne qaldy degen suraqqa jaýap izdedik, – degen ol Shortanbaıdyń asataıaǵy men óz qolymen jazyp bergen duǵasy syndy birneshe qundy jádigerler tabylǵanyn aıtady.

Al Shortanbaı jyraý murasyn zertteýge sanaly ǵumyryn arna­ǵan jazýshy Kámel Júnistegi jy­­raýlar poezııasynyń ult­tyq bolmysymyzdyń qalyp­ta­sýyn­­daǵy yqpalynyń zor bol­ǵandyǵyna, sonyń arasynda el men jerdiń muńyn jyrlaǵan Shor­tanbaı Qanaıulynyń ádebıet tarıhyndaǵy orny erekshe ekenine toqtaldy. 

– Aqyn Kenesary hannyń ult-azattyq qozǵalysyna tileýles jaqtasy boldy. Shortanbaı el muńyn jyrlap qana qoımaı, el ómirin túzeý úshin óz jolyn usy­nyp, kúrese bilgen qaıratker. Onyń tulǵasyn ulyqtaı bilý esti eldiń laıyqty áreketi bolsa kerek, – deıdi ol.

«Áýelgi qorlar zor boldy,

Sondaı zorlar qor boldy,

Jón bilmegen jamandar

El bılegen bek boldy!», – dep taı­sal­­maı jyrlaǵan Shortanbaı úlgi­sin jazýshy Muhtar Maǵaýınniń «otar­shyldyq buǵaýǵa moıymaǵan, erkin­dik ańsaǵan halyqtyń asqaq rýhy­nyń kórinisi» dep ózgeshe qu­by­lys­qa balaýy tegin bolmasa kerek. Derek­ti kar­tı­na­nyń premerasyna kelgen qalyń qaýym jyraý ómir keshken zamana shyndyǵyn tereń túısinip, baba rýhyna taǵy bir márte taǵzym etti. 

Aıa О́MIRTAI,

«Egemen Qazaqstan»