Qazaqstan • 30 Qarasha, 2018

Elbasynyń eren eńbegi

501 retkórsetildi

«Prezıdent Nazarbaev – keńestik saıasattaǵy jaryq juldyz, túrli respýblıkalar arasyndaǵy iri tulǵa. 50 jasar Qazaqstannyń lıderi – belgili deńgeıde qatal, tájirıbeli, jedel sheshim qabyldaı alatyn adam. Odaqtyń basqa respýblıkalarynyń ózi moıyndaǵan jyly shyraıly, talantty jáne tabandy basshy. Nazarbaev respýblıkany basqaryp turǵanda, Qazaqstannyń tabystarǵa jetý múmkindigi mol bo­lady», depti táýelsizdikten bu­ryn-aq  HH ǵasyrdyń uly re­for­matorlardyń biri Lı Kýan Iý. Osy pikirdi oqı otyryp, onyń sonshalyqty kisi tanı biletin danyshpandyǵyna, kóregendigine tańǵalmaýyń múmkin emes.

Sol aıtqandaı, keńestik júıeden shyńdalyp shyqqan Nursultan Nazarbaev – táýelsiz memlekettiń negizin qalap, onyń órkendeýine ólsheýsiz úles qosqan birtýar tulǵa, ekonomıkany qarqyndy damytý men halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýda aıryqsha tabystarǵa qol jetkizgen kemel kóshbasshyǵa aınaldy. Ol – babalarymyzdan  kele jatqan uly arman – táýelsizdigimizdi  tuǵyrly etý jolyn­daǵy qıyn belesterden halqyn aman alyp ótip, tarıh tórinen óz ornyn aldy. 

Elbasy Nursultan Nazarbaev týraly AQSh kongressmeni Krıs Kennon bylaı degen edi: «Men jas Qazaqstannyń da­mýyn úlken yqylas qoıa qadaǵalap júrmin, 1991 jyly burynǵy Keńes Odaǵynan táýelsizdik alǵan sátinen bastap, bul el tańǵalarlyq saıası jáne ekonomıka­lyq jańǵyrýlardy basynan keshirdi. Qazaqstan qaryshtap alǵa basyp keledi, ári durys baǵytta kele jatyr. Qazaqstan qalyptasty, buǵan onyń basshysy N.Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi úlken. Men Qazaqstan tabystarynyń sáýletshisi Prezıdent N.Nazarbaevtyń saıası kóre­gendigin joǵary baǵalaımyn, ol aıtylyp jatqan syndarǵa qaramastan, elin qýatty ekonomıkalyq memleketterdiń qataryna qosyp, burynǵydan da aýqymdy saıası reformalar jasaýǵa kiristi». Bizdiń Elbasymyzdyń búkil eńbegi osy birneshe jolda tamasha kórinis tapqan sııaqty. 

El táýelsizdiginiń alǵashqy jyldarynan bastap Elbasymyz Nursultan Ábishuly ekonomıkamen birge bilim jáne ǵylym salasyn damytýǵa aıryq­sha kóńil bólip keledi. Búgingi tańda eli­mizdiń bilim júıesi jańa zamanǵa laıyq ári halyqaralyq standartqa sáıkes  je­t­i­lip keledi jáne onyń otan­dyq úl­gisi qa­lyp­tasýda desek, munda Elbasy N.Naza­rbaevtyń ınnovasııalyq oı-tu­jyrym­dary men tikeleı qamqorlyǵynyń mańyzy zor bolǵanyn atap ótýimiz qajet. 

«HHI ǵasyrda bilimin damyta almaǵan eldiń tyǵyryqqa tireleri anyq. Biz bolashaqtyń joǵary tehnologııalyq jáne ǵylymı qamtymdy óndiristeri úshin qadrlar qoryn jasaqtaýymyz qajet. Osy zamanǵy bilim berý júıesinsiz ári alys­ty barlap, keń aýqymda oılaı biletin osy zamanǵy basqarýshylarsyz biz ınnovasııalyq ekonomıka qura almaımyz. Demek, barlyq deńgeıdegi tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi damytýǵa baǵyttalǵan tıisti sharalar qoldanýymyz shart». Búginde Prezıdenttiń osy tapsyrmasyn ustanǵan elimizdiń bilim saıasaty álemdik arenadan óz ornyn naqtylaýda. Sebebi bilimdi de bilikti maman-kadr­lar ekonomıkany qarqyndy damytýda ma­ńyz­dy resýrs bolyp tabylady.  

Táýelsizdik jyldaryndaǵy otandyq bilim berýde jınaqtalǵan tájirıbeni taldap qarasaq, elimizdiń bilim berý júıesi álemdik standartqa birshama jaqyndap qalǵanyna naqty derekter kóz jetkizedi. Osy  úderistiń búginge deıingi  nátıjeli atqarylyp kelýine, álbette, Elbasynyń ár jyldardaǵy eńbekterindegi, ásirese onyń Qazaqstan halqyna arnaǵan jyl saıynǵy joldaýlaryndaǵy eli­miz­­diń bilim júıesiniń sapasyn art­tyrýǵa, stra­te­gııa­lyq mindetterin she­shý­ge baǵyt­­tal­ǵan túbegeıli qaıta ózger­tý­ler­diń qajet­tili­gin týyndatatyn ınn­ova­sııa­lyq oı-pikirleri men mem­­le­kettik strategııalyq baǵ­dar­la­malary negizgi ǵylymı-teorııa­lyq, ǵyly­mı-ádistemelik baǵyt-baǵdar bolyp, elimizdiń bilim berý saıasaty men onyń júıesin qalyptastyrýǵa mol múmkindik bergenin baıqaý qıyn emes. 

Sodan beri búkil Elbasy atap kórset­ken máselelerdi júzege asyrý úshin ǵy­ly­mı-praktıkalyq jobalar men tujy­rym­damalar jáne strategııalyq baǵdar­la­ma­lar jasalyp, qyrýar jumystar atqaryldy. 

Men jýyrda ǵana Memleket basshysy­nyń qabyldaýynda bolyp, otandyq bilim salasyna qamqorlyǵyn shyn júregimmen sezingendeı boldym. Kezdesýde Memle­ket basshysyna oqý ornynyń qyzmeti jáne «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty­nyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn art­tyrý» taqyrybyndaǵy Joldaýdy iske asyrý aıasynda atqarylyp jatqan ju­mys­tar jóninde esep berdim.  Prezı­dentimiz elimizdegi joǵary bilim berý júıesin qalyptastyrý jáne damytý úderisindegi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rólin erekshe atap ótti. «Bul ýnıversıtet – Qazaqstannyń alǵashqy joǵary oqý oryndarynyń biri. Elimizdegi joǵary bilim berý júıesiniń negizi osy oqý ordasynan bastaý alady deýge bolady. Siz jáne búkil oqytýshy-professorlar qura­­my otandyq bilim berý isine aldaǵy ýaqyt­­ta da úles qosatyndaryńyzǵa sene­min», dedi Elbasy. Sondaı-aq ol «Men siz­­­der­­diń 90 jyldyq mereıtoılaryńyzǵa ózim keleıin dep edim, biraq múmkindigim bol­mady. Sondyqtan arnaıy Quttyqtaý hatym­dy berip,  Memlekettik hatshy Gúl­shara Ábdiqalyqovany jiberdim. Meniń bul ýnıversıtetke kózqarasym erekshe. Men sizdi ýnıversıtettiń 90 jyl­dyǵy­na baılanysty búkil ujym atynan qa­byl­dap otyrmyn. Ujymyńyzǵa meniń qut­tyq­taýymdy jetkizýdi tapsyramyn», dedi. 

Jarty saǵatqa sozylǵan bul kezdesýde kóptegen mańyzdy másele kóterildi. Prezıdent, birinshiden, ýnıversıtettiń 90 jyldyq mereıtoıyn qalaı ótkizgenimizdi, ekinshiden, qazan aıyndaǵy Joldaýdy oryndaý úshin qandaı jumystar atqaryp jatqanymyzdy, úshinshiden, Pedagog mártebesi týraly qabyldanatyn zańǵa baılanysty atqarylatyn jumystardy, tórtinshiden, ýnıversıtettiń básekege qabilettigin arttyrý úshin ne isteý keregin surady. Men Elbasyna ýnıversıtettiń 90 jyldyq mereıtoıyna baılanysty atqarylǵan is-sharalardy, onyń ishinde Eýrazııalyq pedagogıkalyq joǵary oqý oryndary qaýymdastyǵynyń forýmyn, matematıkalyq modeldeý jónin­degi ha­lyq­­aralyq konferensııasyn ótkiz­ge­nimizdi, fransııalyq joǵary oqý oryn­dary basshylarymen áriptestik týra­ly birneshe kelisimsharttarǵa qol qoı­ǵany­myzdy, Túlekter forýmyn jáne Sal­ta­natty májilis ótkizgenimizdi jáne bul is-sharalarǵa shetelderden 200-ge jýyq ǵalymdar, 70-ke tarta joǵary oqý oryn­dary­nyń basshylary qatysqanyn atap óttim. Sonymen birge Elbasynyń qazan aıyndaǵy Joldaýyna baılanysty al­daǵy jyldary qabyldanatyn «Pedagog mártebesi týraly» zań jobasyn jasap, Bilim jáne ǵylym mınıstrligine tapsyr­ǵany­myzdy, jalpy, Joldaý boıynsha tıisti is-sharalar josparyn bekitip, ju­mys istep jatqanymyzdy jetkizdim. Elba­sy­nyń básekelestikke qabiletti ýnıversıtetter qatary kóbeıip turǵan qazirgi tańda olardy qalaı basyp ozasyńdar degen suraǵy da kóńilge tereń oı saldy. Osyǵan baılanysty men ýnıversıtettiń strategııalyq jospary boıynsha 2025 jylǵa qaraı Eýrazııalyq odaqqa múshe elderdiń 45 joǵary pedagogıkalyq oqý oryndary arasynda kóshbasshylyqqa talpynyp otyrǵanymyzdy, QS World University Rankings álemdik reıtınginde 2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha 481 oryndy ıelenip otyrsaq, 2025 jylǵa qaraı 450 orynǵa turaqtaýdy maqsat etip otyrǵanymyzdy aıttym. 

Memleket basshysy álemdik úzdik ýnıversıtettermen baılanysymyz, Sorbon­na-Qazaqstan ınstıtýtynyń jaıy týraly surady. Men búginde Abaı atyn­­daǵy QazUPÝ jahannyń 27 mem­leketiniń 150-den astam bedeldi ýnı­versı­t­et­­terimen baılanys jasap otyr­ǵanyn, halyqaralyq qatynastar sala­syndaǵy áriptestiktiń aıasy jyl saıyn keńeıip kele jatqanyn Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaev pen Fransııa Prezıdenti Fransýa Ollandtyń qoldaýymen Abaı ýnıversıteti bazasynda ashylǵan Sorbon­na-Qazaqstan ıns­tıtýtyn búginge deıin 77  magıstrant bitirip, olar Fransııa men Qazaqstannyń eki birdeı dıplomyn alyp shyq­qanyn,  búginde bul oqý ornynyń ále­ýe­ti artyp kele jatqanyn, onda jumys is­teı­tin oqytýshylardyń kópshiligi Parıj Sorbonnasy ýnıversıtetiniń profes­sor­lary ekenin Elbasynyń qaperine saldym.

О́z kezeginde Elbasy N.Á.Nazarbaev óziniń bıylǵy Joldaýynda oqytý jáne aǵartý qyzmeti men stýdent jastardyń jaǵdaıyn jaqsartý máselelerine basa mán berilgenin aıtty.  «Pedagog mártebesin arttyrý – mańyzdy mindetterdiń biri. Osy mindetti júzege asyrý barysynda ýnı­ver­sıtetterińiz aldyńǵy shepte bolýǵa tıis. Bul másele­ni jan-jaqty py­syq­taý qajet», dedi Mem­leket basshysy. 

Sonymen qatar Prezıdent ýnı­ver­sı­tettiń qazirgi zamanǵy ǵylymı-teh­nı­ka­lyq progress talaptaryna saı bolýy kerek ekenin qadap aıtty.  «Álemniń al­dyń­­ǵy qatarly oqý oryndarymen ynt­y­maq­tasyp, baılanys ornatqan jón. Tájirıbe almasyp, birlese j­umys isteý qajet. Sondaı-aq Abaı atyn­daǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnı­ver­sıtetiniń mártebesin arttyrý jónin­degi jumystardy jalǵastyrýdyń mańyz­y zor. Siz basqaratyn ýnıversı­tet pe­da­­go­­gıkalyq bilim beretin basty oqý orny bolýǵa tıis», degen N.Á.Nazarbaev psıholog mamandaryn kóp­tep daıyndaýdy, muǵalim daıyn­daýdyń sapasyn arttyrýdy, oqý baǵdarlamasyn jańartýdy, pedagogıkalyq ǵylymdy damytýdy, kelesi jyly ótkiziletin «Jastar jylyna» baılanysty jastar saıasatyn jan-jaq­ty júrgizýdi tapsyrdy. Sony­men birge ýnıversıtet túlek­terin jumysqa ornalastyrý máselesimen tııanaqty aına­lysýdy, latyn grafıkasyn engizýge baılanysty oqý-ádis­te­melik quraldar daıarlaýdy jedel­detýdi usyndy. Osy kezdesýde Prezıdent N.Á.Nazarbaev ózi­niń bes áleýmettik bastamasyna baı­lanysty stýdentter jataq­hanasyn salýdyń jaıyn surady. «Bıyl jer telimin alyp daıyndalyp otyrmyz, stýdentter jataqhanasynyń qurylysyn keler jyly bastaımyz» dep edim, ol kisi rızashylyǵyn bildirdi. Tipti «Sizderge qandaı kómek kerek?» dep ákelik qamqorlyǵyn da bildirip jatty. Al ýnıversıtet ujymyna alǵys aıtyp, qaıta-qaıta sálem joldaýynyń ózi  Elbasynyń qarapaıymdylyǵy men zor adamgershiliginiń belgisi. Bul kezdesýden men rýhanı baıyp, qanattanyp qaıttym, ýnıversıtet ujymyna Elbasy sálemi men tapsyrmalaryn jetkizdim.

Takır BALYQBAEV,

Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq

pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń

rektory, professor

ALMATY

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Hat qorjyn (23.09.2019)

Qoǵam • Keshe

Qostanaı qysta tońbaıdy

Aımaqtar • Keshe

«Mal da joq, qaıyr da joq»

Qazaqstan • Keshe

Halhyn-gol shaıqasynyń qaharmany

Rýhanııat • Keshe

Aqyn toıyna daıyndyq qalaı?

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar