Aýdan ákimdigimen óńirdegi S. Toraıǵyrov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtet ujymy birlese uıymdastyrǵan bul jıyn aýdannyń 90 jyldyǵyna arnaldy. Aýdandyq mádenıet úıinde aýdannyń tarıhyna arnalǵan kórme ashyldy.
Jıynda Maı aýdanynyń ákimi Ardaq Qańtarbaev aýdan tarıhynyń ótkeni, búgini jaıly baıandama oqyp berdi. Baıandamadan soń, ýnıversıtet ǵalymdary aýdannyń tarıhı murasy, rýhanı jáne tarıhı jańǵyrýynyń mán-mańyzy jaıynda pikirlerin bildirdi.
Al, ýnıversıtet rektory Gaýhar Ahmetova bul kezdesýdiń ýnıversıtet pen aýdan arasyndaǵy yntymaqtastyq baılanys ornatýǵa rýhanı sebepker bolatynyn aıtyp ótti.
- Jýyrda Memleket basshysynyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy jarııalandy. Mine, bizdiń Maı aýdanynyń da tarıhy-qazaq halqynyń uly tarıhynyń taǵy bir qyry, - dedi Gaýhar Ahmetova.
Ýnıversıtet rektorynyń aıtýynsha, búginde oqý ornynyń ǵalymdary qazaq-jońǵar soǵysynyń kýágeri-aýdan aýmaǵynda ornalasqan Qalmaqqyrylǵan taýynda arheologııalyq qazba jumystary júrgizip jatyr. Qalmaqyrylǵan taýy, Aqshıman aýyly óte shalǵaıda.
1756 jyly Oljabaı batyr bastaǵan Baıanaýyl men Ertis ózeni aralyǵyndaǵy qazaq-jońǵar shaıqasyna kýá bolǵan Serektas taýlary degen osy. Qalmaqty qyrǵan jeńisten soń taý Qalmaqqyrǵan dep atalǵany tarıhta aıtylady.
Aqshımandaǵy biz ózimiz kórgen Qalmaqqyrylǵan taýlarynyń ereksheligi dóńgelene ornalasqan. Qalmaqtyń qalyń qoly osy dóńgelene ornalasqan taýlardyń ortasynda qalyp qoıǵan desedi.
XVIII ǵasyrdyń 40-jyldary jońǵarlar (qalmaqtar) Baıanaýyl jerin Ertis ózeni jaǵynan basyp almaq bolady. Oljabaı batyr bastaǵan qazaq qoly Baıanaýyldyń taýly aımaǵynan bastalǵan shaıqas Aqshıman jerindegi (Baıanaýyldan 95 shaqyrym) taýda aıaqtalady. Osy taýda Oljabaı batyrdyń qoly jońǵarlardy qorshap alyp, qurtady. Sodan beri bul jer «Qalmaqqyrylǵan» dep atalyp ketken...»
Al, «Sakraldy Qazaqstan» jobasy óńirlik jobalar keńsesiniń ókiliǵ ǵalym Qaırat Battalovtyń aıtýynsha, oblys aýmaǵyndaǵy tarıhı oryndardyń ornalasýy jaıly Google kartasyna engizý usynylypty.
Respýblıkalyq tizimge engen tarıhı jerlerdiń geografııalyq kartasynan-Qalmaqyrylǵan taýy erekshe oryn alady.
Bul ár qazaq bilýi tıis shejireli tarıh. Qalmaqqyrylǵan shaıqasy jaıly jazylǵan tarıhı jazbalardy, zertteýlerdi oqyp-bilip tanysyp, búgingi urpaqtarǵa jetkizý paryz. Qalmaqqyrylǵan tarıhy – ashylmaǵan aral sekildi.
Jıyn sońynda qatysýshylar tarıhı murany saqtaý jumystaryn jalǵastyrýdy, aýdannyń tarıhyn zertteý boıynsha ǵylymı jobalardy birlese daıyndaý jóninde sheshimge keldi.
Aýdannyń 90 jyldyq mereıtoıyna arnap Talǵat Kárimov basqaratyn Isa Baızaqov atyndaǵy oblystyq fılarmonııanyń konserttik baǵdarlamasyna turǵyndar rıza boldy.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
PAVLODAR
