Babalardan amanat bolyp jetken osy uly murat jolynda talaı «tar jol taıǵaq keshýdi» basynan ótkergen el jaqsylarynyń erlik isi búginde álem tanyǵan Táýelsiz Qazaqstannyń alǵysharty bolatyn.
Iá, áıtse de, birinshi bolý, áli eshkim júrip, basyp kórmegen tyńǵa túren salý qaı kezeńde de ońaı bolmaǵan. Bul táýekel kim-kimnen de batyldyq hám sheshimgerlikti talap etken. Ondaı jaýapty qadamdarǵa kóshbasshysyn keıde ýaqyttyń ózi tańdap jatady. Osydan týra jıyrma jeti jyl buryn egemendigin endi alyp, derbes memleket qurýǵa baǵyt alǵan Qazaqstandaı qut mekenniń apyl-tapyl basqan alǵashqy qadamyn nyqtap, baǵytyn anyqtaýǵa Nursultan Nazarbaevtaı kóregen basshyny buıyrtýy – ýaqyttyń erekshe syıy desek, artyq aıtqandyq emes.
Tuńǵysh Prezıdent kúnine oraı otandyq telearnalarda kórsetilgen birqatar derekti hám kórkem fılmderdiń mazmunyna úńilip, maǵynasyna tereń boılaı otyryp osyǵan anyq kóz jetkizgendeı boldyq. «Túrki áleminiń lıderi» derekti týyndysy men rejısser Rústem Ábdirashtyń «Balalyq shaǵymnyń aspany» kartınasy, sondaı-aq sheteldik seriktestermen tıimdi saýda-ekonomıkalyq, óndiristik qarym-qatynasta úlken mańyzǵa ıe oqıǵa – Qazaqstannyń Kaspıı arqyly álemdik muhıtqa shyǵýyna jol ashqan eýrazııalyq kólik júıesi strategııalyq jobasy tóńireginde tarqatylatyn Aleksandr Trýhachevtiń «Morskıe vorota strany» fılmi de kóterer taqyryp aýqymymen qundy. Budan bólek, mereke kúni Elbasynyń arnaıy qatysýymen tusaýy kesilgen rejısser Aqan Sataevtyń «Elbasy joly. Astana» fılmi de tyńnan túren salyp, taqyr jerge astana turǵyzǵan Tuńǵysh Prezıdent – Nursultan Nazarbaevtyń el basqarýdaǵy dańǵyl jolyn kórkemdik bıikte sheber sýretteıdi.
Al dál sol kúni «Habar» arnasynan kórsetilgen «Túrki áleminiń lıderi» derekti týyndysynda Elbasynyń – Táýelsizdik alǵannan bastap eldiń keleshegi jolynda jasap kele jatqan jarqyn isterine otandyq saıasatkerler men ǵalymdar, túrki álemi qaıratkerleriniń kózqaras-pikiri negizinde jan-jaqty baǵa beriledi.
Fılm Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń el tarıhynyń 30 jylǵa jýyq aıtýly kezeńinde san túrli synaq pen mańyzdy sheshimderge toly qaıratkerlik qadamyn, kóregen saıasaty men degdar bolmysyn ashýǵa baǵyttalǵan. Sol arqyly elimizdiń jańa elordasy – Astana qalasynyń geografııalyq qana emes, saıası-ekonomıkalyq, jalpy tarıhı mańyzdylyǵy saýatty saraptalady. Sondaı-aq fılmdegi túrki álemi saıası qaıratkerleriniń Qazaqstan, Astana jaıyndaǵy, táýelsiz eldiń álemdik saıası arenadaǵy tuǵyryn tiktep, baǵytyn anyqtaýdaǵy Elbasynyń kemeńger sheshimderi týrasynda aıtqan pikirleri de derekti týyndynyń mazmunyn baıytyp, aýqymyn keńeıtken. Osy arqyly kórermen Qazaqstannyń jahandyq keńistiktegi orny men róline jan-jaqty kóz júgirtip, baıypty saraptama jasaıdy.
Túrki keńesiniń tuńǵysh Bas hatshysy Halıl Aqynjy: «VII-VIII ǵasyrda Kúltegin men Bilge qaǵan bılegen zamanda túrkilerdiń órkendeý kezeńi boldy. Jıyrmasynshy júzjyldyqta Atatúriktiń tusynda túrkilerdiń yntymaqtastyǵyna qadam jasaldy. Ol kezde Túrkııadan basqa túrki memleketter Keńes odaǵynyń quramynda edi. Odaq qulaǵannan keıin táýelsiz túrki elderiniń jańa dáýiri bastaldy. Sol ýaqytta Qazaqstannyń lıderi Nursultan Nazarbaev kósh bastady. Sóıtip Qazaqstannyń túrki álemindegi róli aıqyndaldy» dese, Ázerbaıjan Respýblıkasy Aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Fattah Geıdarov: «Keńes odaǵy ydyraǵannan soń jańadan táýelsizdik alǵan elder birqatar qıyndyqty bastan ótkerdi. Osyndaı kezeńde qazaq eliniń tutqasyn Nursultan Nazarbaevtyń ustaǵany úlken baqyt der edim. О́ıtkeni ol bar kúsh-jigerin, búkil ǵumyryn óz memleketiniń damýy úshin sarp etti. Qazaqstan qazir birqatar kórsetkishter boıynsha aldyńǵy orynda tur. Tipti jahandyq problemalardy talqylap, sheshim shyǵarýǵa belsene qatysyp júrgen alpaýyt memleketterdiń ózi sanasady. Qazaqstannyń árbir sheshimi bolashaqty baıandy etý úshin jasalýda», dep Elbasynyń el basqarý isi men degdar saıasatyna joǵary baǵa beredi.
Aıtýly fılmde sóz bolatyn ult tarıhyndaǵy taǵy bir eleýli oqıǵa – Arqa tórinen jańa astananyń boı kóterýi. Iá, túrki tanymynda astananyń da mán-mańyzy aıryqsha. О́tken zamandar qoınaýyndaǵy tarıh taramdaryna kóz júgirter bolsaq, sonaý orta ǵasyrda «qaıyrymdy qalany» ańsap ótken Ábý Nasyr ál-Farabıden bastap, jelmaıasyna minip jeruıyqty izdegen Asan qaıǵynyń armany da búginde Qazaqstannyń tór qalasyna aınalǵan – uly dalanyń elordasy muratymen astasyp jatqandaı. Babalar ańsap ótken sol asqaq arman búginde aqıqatqa aınalyp, ol Arqa tórinde boı kótergen jas ta bolsa jasampaz qala – Astananyń keńge qulash jaıǵan qadamdarynan aıqyn baıqalady.
Nege eken, Astana dese, únemi oıymyzǵa elordanyń bas arhıtektory, japon sáýletshisi Kıse Kýrokavanyń: «...Ieroglıf áli eshqandaı belgi túspegen taza paraqqa kelisti túsedi» dep qazaqtyń kindik qalasy týrasynda aıtqan oıy orala beredi. Rasymen de, sol sonylyǵy, sol jastyǵy hám sol jańashyldyǵymen de búginde elordamyz álem tamsana qaraıtyn iri megapolıske aınaldy.
Máńgilik el ornatý – Kók túrkiniń de, kóp túrkiniń de kókeıindegi arman desek, sol asqaq arman kári tarıhtyń qursaýly dóńgelegin keri aınaldyryp, qaıta ómirge keldi. Arada 15 ǵasyr ýaqyt ótkende keń-baıtaq túrkiniń tap júrek tusynda táýelsiz jańa memleket paıda bolyp, eńseli elordasy boı kóterdi. Sóıtip Uly dala urpaqtary ózderiniń tarıhı taǵdyrynyń ıesi atandy. Bul da bolsa, Tuńǵysh Prezıdentimiz – Nursultan Nazarbaevtyń Táýelsiz Qazaqstannyń tizginin qolyna alǵan sátte oıǵa alyp, aqıqatqa aınaldyrǵan degdar bastamasy men kóregen saıasatynyń jemisi ekendigi sózsiz.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan
