– Nurbıbi Serikqajyqyzy, 20 jyldaǵy jumys nátıjeleri boıynsha Qazaqstannyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń jaı-kúıin qalaı baǵalaısyz?
– Jınaqtaýshy zeınetaqy júıesin taldaý úshin uzaq merzimdi – áleýmettik te, ınvestısııalyq ta bolashaq qajet. Onyń ereksheligi osyda. Adam jumysqa shyqqan boıda jeke zeınetaqy shotyn ashady jáne óziniń eńbek qyzmetinde zeınetaqy jarnalaryn jasaıdy. Bul ınvestısııalanady, ınvestısııalyq kiris alynady, osylaısha zeınetaqy jınaq aqshasy qalyptastyrylady. Qazir jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi engizilgennen 20 jyl ótken soń zeınetaqy jarnasyn turaqty túrde salatyn adamdarda qomaqty soma jınaqtaldy. 20 jyl ishinde adamdar jetkilikti túrde jınaqtap úlgergen joq degen ýájdi jıi estımiz. Rasynda da, eger mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha jınaqtalǵan ortasha somany alsaq, 1 mıllıon teńgeden az. Biraq bul júıege 20 jyl boıy qatysqandardyń da, oǵan tek qatysyp qoıa salǵandardyń, búkil kezeń boıy jarnalardy turaqty túrde salyp otyrǵandardyń jáne áli kúnge deıin óziniń resmı jalaqysyn kórsetpeıtinderdiń barlyq shottarynan alynǵan ortasha soma dál osyndaı. Zeınetkerlikke deıingi jastaǵy jarnany únemi (jylyna keminde 9 ret) salyp otyratyn salymshylardyń jınaqtaǵan aqshasy er adamdarda 3 mıllıon teńgeden jáne áıelderde 2 mıllıon teńgeden asady. Bul soma jarnalar sany men somasyna teńbe-teń ósýde. BJZQ-dan tólemderdiń turaqty túrde júzege asyrylyp jatýynyń ózi júıeniń jumys isteıtindigin kórsetedi. 2018 jyldan beri aı saıynǵy negizde tólenetindigi belgili, ol adam tıisti jasqa jetkende 1998 jylǵa deıin eńbek ótili (ortaq quraýysh), eńbek ótili men jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine qatysqan kezeń (bazalyq tólem) úshin memleketten jáne BJZQ-daǵy óz shotynan alatyn jıyntyq zeınetaqynyń bir bóligi bolady. Qazir jıyntyq zeınetaqynyń 80-85%-yn adamdar memlekettik bıýdjetten alatyndyǵyn taldaý kórsetip otyr. 2018 jyly BJZQ-dan zeınetaqy tólemderin resimdegenderdiń kópshiligi ázirge 15 myńnan 40 myń teńgege deıingi soma alady. Biraq BJZQ-dan alatyn tólemderiniń ózi 100 myń teńgeden asatyndar da bar. Qazir mundaı alýshylar az, biraq olar jarnany turaqty túrde aýdara otyryp, jaqsy zeınetaqy jınaqtaýǵa bolatynyn kórsetip otyr.
– Bizdiń qazaqstandyq jınaqtaýshy zeınetaqy júıesin daǵdarysqa tózimdi dep ataýǵa bola ma?
– Bizdiń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi álemdik eki qarjy daǵdarysyn ótkerdi. Birinshi daǵdarystyń sharyqtaý shegi HH ǵasyrdyń 90-jyldarynyń sońynda boldy. Ekinshi qarjy daǵdarysy 2007-2008-jyldary boldy jáne ol salymshylardyń shottaryndaǵy ınvestısııalyq kiristiń tómendeýine yqpal etti. Biraq ol salymshylardyń jınaq aqshalaryna áser etken joq, sebebi tólem alýǵa quqyq alǵandarǵa qatysty zeınetaqy jınaqtaryn memlekettik turǵydan saqtaý tetigi qoldanylyp, adamdar jınaqtalǵan kiristilik pen ınflıasııa somasy arasyndaǵy aıyrmany ala bastady.
Jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń damýy, onyń sátti bolýy kóbine eldegi ekonomıkalyq ahýalǵa baılanysty: ekonomıkanyń naqty sektorynyń ósýi eńbek ónimdiliginiń jáne halyq kirisiniń ósýine yqpal etedi. Inflıasııanyń tómendeýi, baǵalardyń turaqtylyǵy zeınetaqy jınaq aqshasynyń naqty qunyna tikeleı áser etedi. Jumyspen qamtýdyń ulǵaıýy halyqtyń bolashaqtaǵy jınaqtarynyń esebine óz kirisinen turaqty aýdaryp turýyna múmkindik beredi. Jarnalardyń turaqty túrde túsýi ınvestısııalyq kiriske de áser etedi, sebebi kóp soma ınvestısııalanǵan saıyn, paıda da kóbirek bolady. Jalpy alǵanda, jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi jumys istegen búkil kezeńde jınaqtalǵan kiristilik deńgeıi 481,1%-dy qurady, bul jınaqtalǵan ınflıasııa deńgeıinen (474,2%) asyp túsedi. BJZQ-nyń zeınetaqy aktıvteri boıynsha jınaqtalǵan kiristilik 2014 jylǵy sáýirden bergi kezeńde (zeınetaqy aktıvteri BJZQ-ǵa shoǵyrlandyrý aıaqtalǵan kez) 49,40%-dy qurady, al bul kezeńde ınflıasııa 41,78% mólsherinde bolǵan. 2018 jylǵy 1 qarashada zeınetaqy jınaq aqshasynyń somasy 9 trıllıon teńgeni qurady, onyń 3,5 trıllıony (38%-dan astamy) – salymshylardyń shottaryna eseptelgen taza ınvestısııalyq kiris.
Eger jınaqtalǵan aqshanyń naqty qunyna qandaı da bir kezeńdegi qarjy naryqtaryndaǵy ahýal áser etetin bolsa, onda qalaı bolǵanda da ınflıasııa deńgeıinen tómen emes kiristilik qamtamasyz etiledi. Taǵy da eske túsireıin, «Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly» zańynyń 5-babyna sáıkes memleket alýshylarǵa BJZQ-daǵy mindetti zeınetaqy jarnalarynyń jáne mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalarynyń zeınetaqy tólemderine quqyq alý sátindegi ınflıasııa deńgeıin eskere otyryp, jarnalarynyń naqty engizilgen mólsherinde saqtalýyna kepildik beredi. Basqasha aıtqanda, adam zeınetke shyqqanda onyń jeke zeınetaqy shotyndaǵy kiristiliktiń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesinde bolǵan búkil kezeńdegi ınflıasııa deńgeıine ara-qatynasynda esepteledi. Bul júıe jumys isteıdi – adamdar zeınetke shyqqanda, óz tólemderinen basqa memlekettik kepildik boıynsha somalar alady, sebebi jekelegen kezeńderdegi kiristiliktiń tómendeýine yqpal etedi. Mysaly, ótken jyly shamamen 13 mıllıard teńge tólengen. Munyń bári júıeniń turaqty jumys isteıtinin jáne salymshylar jınaq aqshasynyń qorǵalǵandyǵyn bildiredi.
– Biraq qazirgi kezde keıbir sarapshylar jaqyn ýaqytta, 5-10 jyldan keıin BJZQ aqshasy taýsylyp, zeınetaqy tóleýge aqshasy qalmaıdy dep halyqty qorqytýda. Bul qanshalyqty shyndyqqa janasady?
– Mundaı boljamdy joqqa shyǵaratyn negizgi dáıekten bastaıyn. Tólemder men jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine túsetin qarajatty salystyrý shyn máninde durys emes. Álemdik praktıkada zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń eki úlgisi qoldanylady: bóletin zeınetaqy júıesi jáne jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi. Kóptegen elde belgili bir erekshelikterimen osy júıelerdiń birqatar kombınasııalary qoldanylady, biraq onyń ózi bar-joǵy ekeý. Birinshi jaǵdaıda da, ekinshi jaǵdaıda da aqshany jumys isteıtin adamdar aýdarady. Tek bóletin júıede jumys isteıtin azamattardyń salyqtar túrindegi esepteýleri bolashaqtaǵy zeınetkerlerge zeınetaqy tóleý úshin qoldanylady. Júıeniń ataýynyń ózi osydan baryp «bóletin» dep ataldy, ıaǵnı aqsha júıege qatysýshylardyń arasynda qaıta bólinedi. Júıeniń basqasha ataýy – ortaq dep atalady, urpaqtardyń yntymaqtastyǵyn bildiredi: halyqtyń jumysqa qabiletti bóligi zeınetkerlerge tóleıdi. Al jınaqtaýshy júıe bolsa, jumys isteıtin azamattardyń ózderiniń derbes shottaryna búkil eńbek jolynda aqsha aýdarýyn boljaıdy. Naqty bir salymshynyń tólem alý quqyǵy bastalǵan kezde ol júıeniń basqa qatysýshylarynan emes, onyń jeke zeınetaqy shotynan taýsylǵansha tólenedi. Osylaısha bólý júıesinde kelip túsetin aqsha men beriletin aqsha araqatynasy negizgi ról atqarady, sebebi bul araqatynasqa demografııalyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq faktorlar aıtarlyqtaı áser etedi. Kezinde dál osy balanstyń buzylýy zeınetaqy reformasyna jáne jınaqtaýshy quraýyshty engizýge degen qajettilikti týyndatty. Qazaqstanda 1998 jyldan beri istep kele jatqan jınaqtaýshy zeınetaqy júıesinde árbir adam búkil eńbek jolynda jınaqtaǵan óziniń jeke zeınetaqy jınaqtaryna qaraı alady. Jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine kelip túsken aqsha men tólemder araqatynasynyń naqty bir azamattyń tólemderine eshqandaı yqpaly joq. Alynatyn zeınetaqy tólemderiniń somasyna menshikti zeınetaqy jarnalarynyń jıiligi, turaqtylyǵy men mólsheri jáne olarǵa esepteletin ınvestısııalyq kiris qana áser etedi. Osylaısha jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine kelip túsetin aqsha men tólenetin aqshany salystyrý ádisnamalyq turǵydan qate bolmaq.
Eger sıfrlarǵa júginetin bolsaq, onda alýshylardyń sanyna, túsken ınvestısııalyq kiriske, túsimderdiń kólemine qaraı kelip túsetin aqsha men tólenetin aqsha arasyndaǵy qatynastyń jyldan- jylǵa ózgergenin kórýge bolady. Sońǵy jyldary kelip túsetin aqsha men tólenetin tólemderdiń araqatynasy 4-ke 1 deńgeıinde baıqalady. BJZQ-nyń aktýarlyq esepteýleri boıynsha mundaı araqatynas bolashaqta da saqtalady, ıaǵnı kelip túsetin aqsha burynǵysynsha tólenetin tólemnen artyq bolady. Mysaly, 2019 jyldan bastap 2023 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńde tólemderdiń jıyntyq kólemi 1,3 trln teńge bolǵanda jarnalardyń jıyntyq kólemi shamamen 5 trln teńge bolady dep boljanady. Sonyń nátıjesinde, ınvestısııalyq kiristi eseptegendegi jınaq aqsha somasy 2023 jyldyń sońyna qaraı shamamen 15,3 trln teńge bolady. Demek, BJZQ-da kassalyq aıyrmashylyq bolady degen pikirler shyndyqqa janaspaıdy.
– Qazaqstan zeınetaqy júıesiniń kópquramdylyǵyna qaıta oralsaq: taǵy da jıyrma jyl ótedi jáne 1998 jylǵa deıin eńbek ótili bolmaǵan adam da zeınetkerlik jasqa jetedi. Olar ortaq zeınetaqyny almaıdy. Bul memlekettiń zeınetaqymen qamsyzdandyrý jónindegi mindettemeleri qysqarady degendi bildire me?
– Memleket burynǵysha azamattardy zeınetaqymen qamsyzdandyrýǵa qatysady. Ortaq quraýyshty tóleý is júzinde jyl saıyn tómendeıdi, biraq bazalyq zeınetaqy tóleý jalǵasa beredi. 2018 jyldan bastap osy zeınetaqynyń mólsheri eńbek ótiline jáne jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine qatysý kezeńine qatysty bolady. Iаǵnı, osynyń barlyǵy adamdardyń resmı túrde eńbek etýge nemese azamattyq-quqyqtyq sıpattaǵy sharttar boıynsha jumys istep, qyzmet kórsetýge jáne BJZQ-daǵy jeke zeınetaqy shotyna mindetti zeınetaqy jarnalaryn ýaqtyly júzege asyrýǵa, jumys berýshiden alǵan derekterdi shottan alǵan úzindi-kóshirmemen salystyryp teksere otyryp, onyń mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha aýdarymdardy jasaǵanyn ne jasamaǵanyn júıeli túrde baqylap otyrýǵa tıis ekenine alyp keledi.
Zeınetaqy júıesin odan ári damytý 2014 jyly qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń zeınetaqy júıesin odan ári jańǵyrtýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasyna sáıkes júrgiziledi. Biz qazir jańǵyrtýdyń birinshi kezeńine (bul 2016-2020 jyldar) josparlanǵan mindetterdi iske asyramyz. Dál osy ýaqytta quqyqtyq negizder jasalýda jáne júıeni qaıta qurýdyń birinshi kezektegi sharalary oryndalýda. О́tken úsh jylǵa jýyq ýaqytta kóp nárse jasaldy. Mysaly, kúshtik qurylymdardyń qyzmetkerlerin zeınetaqymen qamsyzdandyrýdy reformalaý júrgizildi, 2016 jyldan bastap olar tolyq memlekettik zeınetaqymen qamsyzdandyrýǵa ótti. Bul memlekettiń qatysýy týraly máselege oraı.
Zeınetaqynyń jıyntyq mólsherin, ıaǵnı memlekettik bıýdjetten jáne BJZQ-dan zeınetaqynyń mólsherin kóterý úshin 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap zeınetaqy jınaq aqshasynyń esebinen tólemder alýdyń aı saıynǵy kestesi engizildi. Osy kezeń mindetteriniń biri – halyqty zeınetaqy júıesiniń qyzmetterimen qamtý. Biz bul mindetti qazirgi kezde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen, memlekettik kirister organdarymen, ákimdiktermen birlesip sheshýdemiz.
2020 jylǵy 1 qańtardan bastap shartty-jınaqtaýshy quraýyshty engizý josparlanyp otyr, onda jumys berýshiniń qyzmetkerdiń paıdasyna jalaqynyń 5%-y mólsherindegi mindetti zeınetaqy jarnalary kózdeledi. BJZQ-da jumys berýshi óziniń qarajaty esebinen qyzmetkerdiń aı saıynǵy tabysynan 5% mólsherinde JBMZJ aýdaratyn árbir qyzmetkerge shartty zeınetaqy shoty ashylady. Alǵashqy tólemder zeınetkerlik jasqa tolǵan alýshylarǵa, sondaı-aq eger múgedektigi merzimsiz belgilengen bolsa, birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa 2025 jyldan bastap júzege asyrylady. Tólemderdiń mindetti talaptary qatarynan kúntizbelik 60 aıdan kem emes kezeń úshin JBMZJ shotyna aýdarý bolyp tabylady.
Ekinshi kezeńde (2020-2030 jyldar) zeınetaqy júıesiniń tıimdiligin arttyrý jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń eń tómengi kepildik berý júıesin odan ári jetildirý jóninde sharalar qabyldanady. Munda bazalyq zeınetaqy tólemderinen memleketten eń tómengi kepildik berilgen zeınetaqyǵa ótý kózdelgen. Sondaı-aq jınaqtaýshy zeınetaqy júıesinen zeınetaqy annýıtetteri arqyly ómirlik tólem tóleýge kóshý boljanady.
Tujyrymdamany iske asyrýdyń maqsaty zeınetaqy tólemderiniń buryn alǵan kiristerge jáne eldegi ómir súrý deńgeıiniń ósýine sáıkes kelý, zeınetkerlikke shyǵýǵa baılanysty joǵaltqan jalaqysynyń ornyn zeınetaqy tólemderiniń esebinen keminde 40% deńgeıde jabý koeffısıentin qamtamasyz etý, sondaı-aq halyqty jınaqtaýshy zeınetaqy júıesimen qamtýdy keńeıtý.
– Zeınetaqy júıesin jańǵyrtý mindetteriniń biri – oǵan halyqty tartý. Bul baǵytta qandaı qadamdar jasalady?
– Eń aldymen, árqaısymyz zeınetaqy jınaq aqshasynyń salyq emes, qandaı da bir belgisiz maqsattar úshin aqshany májbúrlep alý emes, eńbek qyzmeti aıaqtalǵannan keıin ómir súrýdi qamtamasyz etý úshin óz kapıtalyńdy qalyptastyrý ekenin naqty bilýge tıispiz, onyń negizinde qansha tabys taptyń, sonsha alasyń degen áleýmettik ádilettik qaǵıdaty bar. BJZQ halyq arasynda árbir qazaqstandyqtyń jınaqtaýshy júıege qatysý qajettiligi týraly aýqymdy aqparattyq-túsindirme jumysyn júrgizedi. Sonymen qatar biz eresek adamdarmen qatar ósip kele jatqan urpaqpen – stýdenttermen jáne joǵary synyp oqýshylarymen jumys isteı bastadyq. Olardan túsinistik pen qyzyǵýshylyqty kórdik, olar ýaqyt óte kele óziniń bolashaǵyna jaýapkershilikpen qaraıdy dep senemiz. Bıyl aqpan aıynan bastap biz ózin ózi jumyspen qamtyǵan adamdarmen – shottaryna birneshe jyl boıy zeınetaqy jarnalary túspegen árbir salymshymen aýqymdy jumys júrgizýdemiz. Qazirdiń ózinde 496 myńnan astam adammen baılanys ornatyldy, olardyń 96 myńǵa jýyǵy zeınetaqy aýdarymdaryn aýdara bastady. Olardyń shottaryna 9 aıdyń ózinde 1,5 mlrd teńgege jýyq aqsha tústi.
Túsindirme jumysymen qatar memlekettik deńgeıde basqa da yntalandyrý sharalary qabyldanýda. Mysaly, 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap ózin ózi jumyspen qamtyǵan adamdar úshin biryńǵaı jıyntyq tólemdi engizý josparlanýda. Olardyń kópshiligi zeınetaqy, áleýmettik, medısınalyq qamsyzdandyrý júıelerinen tys qalýda. Sondyqtan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi biryńǵaı jıyntyq tólemdi (BJT) engizýge bastama jasady. BJT máseleleri jónindegi tıisti zań jobasy Parlament Májilisinde qaralýda. BJT mólsherin eń tómengi – qala halqy úshin bir AEK jáne aýyl halqy úshin 0,5 AEK mólsherinde belgileý usynylady. Osy somany bir aıda tóleý kezinde azamat birden tórt baǵyt boıynsha – jeke tabys salyǵyn, BJZQ-ǵa zeınetaqy aýdarymdaryn, memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna jáne mindetti medısınalyq saqtandyrý qoryna aýdarymdardy aýdarady. BJT tóleý adamǵa mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesiniń qatysýshysy bolýyna, salyqtar boıynsha mindettemelerdi oryndaýyna jáne tym az bolsa da, biraq óziniń zeınetaqy kapıtalyn tolyqtyrýyna jáne osylaısha jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine qatysýyna múmkindik jasaıdy. Bul JZJ-ǵa qatysý ótilin rastaý jáne bazalyq zeınetaqynyń mólsherin ulǵaıtý úshin mańyzdy.
– BJZQ-nyń alda turǵan mindetterdi oryndaý jáne zeınetaqy júıesin damytý aıasyndaǵy róli qandaı?
– Eń aldymen, Zeınetaqy júıesin jańǵyrtý tujyrymdamasy sheńberinde BJZQ úzdiksiz jumysty, jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń ashyqtyǵyn, zeınetaqy qyzmetteriniń qoljetimdiligi men sapasyn, halyqtyń mindetti jáne sol sııaqty erikti quraýyshtarymen qamtylýyn keńeıtýdi qamtamasyz etedi. Qazaqstan Ulttyq bankimen birlesip zeınetaqy aktıvterin ınvestısııalyq basqarýdyń ashyqtyǵyn arttyrý, al bolashaqta salymshylardy ózderiniń zeınetaqy aktıvterin basqarýshy kompanııalar arqyly ınvestısııalaýǵa birtindep tartý boıynsha jumys júrgizilýde.
О́tken jyly BJZQ-ny damytýdyń 2021 jylǵa deıingi korporatıvtik strategııasy qabyldandy. Strategııada qoıylǵan basty mindetterdiń biri – bul adamnyń qaı jerde turǵanyna qaramastan, zeınetaqy qyzmetterine teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý jáne álemdik ozyq praktıkalardyń standarttaryna sáıkes sapaly qyzmet kórsetý. Bul úshin BJZQ qazirgi kezde zeınetaqy qyzmetterin tikeleı jáne sol sııaqty qashyqtan alý úshin barlyq múmkin arnalardy qamtamasyz etken. Qordyń mamandary sıfrly servısterdiń tolyq jelisin ázirlep, engizdi. Salymshylar onyń kómegimen úıden nemese keńseden shyqpaı-aq, ınternetke jáne elektrondy sıfrly qoltańbaǵa qoljetimdiligi bola otyryp, jeke zeınetaqy shotyn ashyp, óziniń úzindi-kóshirmesin qarap, derektemelerine ózgerister engizip, óziniń zeınetaqysyna boljamdyq esep jasaı alady. Eger adamda ESQ bolmasa, onda BJZQ ofısine bir ret kirse bolady jáne qosymsha kelisim jasaı otyryp, BJZQ saıtyndaǵy jeke kabınetke qoljetimdilik alady. Koll-ortalyqtan bastap, zamanaýı messendjerlerge deıin konsýltasııa berýdiń ártúrli arnalary kózdeldi. Shalǵaıdaǵy, ınternetke qatysty problemalary bar eldi mekender úshin turǵyndar barlyq zeınetaqy qyzmetterin tolyq kólemde alatyndaı tehnıkamen, onyń ishinde spýtnıktik antennamen jabdyqtalǵan kóshpeli mobıldik ofıs kózdelgen. BJZQ-nyń bólimsheleri joq shaǵyn kentterde turatyn halyqtyń BJZQ qyzmetteriniń búkil keshenin alýy úshin «Qazposhta» AQ-pen memorandým jasaldy.
Zeınetaqy júıesin odan ári zańnamalyq damytý jáne jetildirý, mysaly shartty-jınaqtaýshy quraýyshty engizý úshin tehnıkalyq bazasyn daıyndaý sheńberinde qorǵa birqatar mindetterdi sheshý qajet.
Halyqtyń zeınetaqymen qamsyzdandyrý salasyndaǵy qarjylyq saýattylyǵynyń deńgeıin arttyrý mańyzdy. Zeınetaqy júıesiniń qalaı jumys isteıtinin túsiný úshin halyqtyń oǵan degen negizgi senimi bolýǵa tıis. Al dáıekti aqparat negizinde biz salymshylarmen birge, onyń ishinde erikti zeınetaqy ónimderin damytýdy eskere otyryp, derbes zeınetaqy josparlaryn qurý mádenıetine qol jetkizemiz.
Qazaqstannyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi 20 jyl jumys isteýde jáne onyń damýy úshin úlken áleýet bar. Al BJZQ qazirgi kezde onyń qarjylyq jáne aqparattyq aǵyndarynyń biryńǵaı operatory jáne ákimshisi. Qordyń qyzmetkerleri eldiń ár azamaty óziniń zeınetaqy kapıtalyn durys qalyptastyrý kezindegi senimdi keńesshisi jáne kómekshisi bolýǵa tyrysady.
Áńgimelesken Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
