Ǵylymı jıyn aldynda Jumabaı Shaıahmetovtyń ómiri men qyzmetine arnalǵan qujattamalyq kórme tanystyryldy. Onda ǵylymı ortaǵa buryn-sońdy tanys bolmaǵan tyń málimetter de oryn aldy.
Instıtýt dırektory Zııabek Qabyldınov negizgi taqyrypqa toqtalyp, Qazaqstan KP OK birinshi hatshysy qyzmetin atqarǵan Jumabaı Shaıahmetovtyń ómiri men qyzmeti negizinde keńestik tulǵatanýdaǵy ózekti máselelerdi zertteý, tarıhtaǵy rólin anyqtaý maqsatynda uıymdastyrylǵan ǵalymdar basqosýynyń mańyzy zor ekendigin atap ótti.
Búginde ǵalymdar zertteýleri men arhıv qoınaýynda jatqan qujattar memleket damýy jolynda kúresken Jumabaı Shaıahmetov syndy kóptegen ultjandy azamattardyń ómir jolyna basqasha kózqaraspen qaraýdy talap etip otyr. Kezinde jańsaq oryn alǵan oqıǵalar, saıası jala jabý sııaqty ult qaıratkerleriniń taǵdyryna jasalǵan qasastyq búgingi tarıhı derekter údesinen alǵanda ǵalymdar tarapynan barynsha aqıqatpen aıtylýy qajet.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń dırektory Jámıla Ábdiqadyrova gýmanıtarlyq bilimniń qoǵamdyq sanany jetildirýdegi mańyzyna toqtalyp, Elbasynyń «Uly Dalanyń jeti qyry» maqalasy Máńgilik eldiń ári qazaqstandyq otansúıgishtiktiń negizi dep atap ótti. Búginde QR Prezıdentiniń Arhıvinde ótken ǵasyrdyń 20-shy jyldaryna tıesili arhıv qujattarynyń mol qory jınaqtalǵan. Osy mańyzdy qujattar negizinde Qazaqstannyń damýyna zor úles qosqan tulǵalar jaıyndaǵy derekter úlken zertteýlerdi qajet etedi.
Al ǵylym doktory, qoǵam jáne memleket qaıratkeri Borıs Japarov QR Prezıdent Arhıviniń qorynda áli de ǵylymı aınalymǵa enbegen muralardyń jetkilikti ekendigin quptap, zerttelmegen qujattardyń toptamasy Qazaqstandaǵy kommýnıstik bılik kezeńi, II Dúnıejúzilik soǵys jyldary men tyń kóterýge deıingi aralyqtaǵy el tarıhyn qamtıdy dep atap ótti. Búginde óz deńgeıinde saıası baǵasyn ala almaı otyrǵandyǵyna qynjylysyn bildirgen Borıs Álikenuly Jumabaı Shaıahmetovtyń qyzmeti eldegi qıyn-qystaý jyldarmen tuspa-tus keldi, deıdi. Qaıratker tulǵa eldiń ózge azamattarymen birge tyń kóterýge qarsy turdy. Árıne, eldi mal sharýashylyǵy jaıylymynan, jem-shóp qorynan aıyrý, kógaldy jerlerin aýdaryp tastap, ekonomıkasyn júrgizý dástúrinen aıyrý eldi qandaı qıyn jaǵdaıǵa dýshar etetindigine alańdady. Elin súıgen qaıratker qazaq áıelderiniń bilim alýyna da zor yqpalyn tıgizdi. Qyzdar ınstıtýtymen qatar konservatorııany, basqa da oqý oryndarynyń ashylýyna muryndyq boldy.
Jumabaı Shaıahmetovtyń el ómirindegi qyzmeti turǵysyndaǵy taǵy da kóptegen mazmundy derekterdi Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty Qamqorshylyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary, mesenat Murat Sársenbaev usynyp, tulǵa týraly basylymdardy shyǵarýǵa qoldaý bildiretindigin jetkizdi.
О́z halqyna adal qyzmet etken tulǵanyń san qyrly taǵdyryna toqtalyp, tarıhı málimetterdi kópshilik nazaryna usynǵan ınstıtýt dırektory Zııabek Qabyldınov Jumabaı Shaıahmetov el tarıhynan ózindik ornyn alýy qajet, onyń elge sińirgen eńbegi de shynaıy baǵasyn alýǵa tıis dedi. «...Jumabaı Shaıahmetov ketkennen keıin Nıkıta Hrýshev Qazaqstanda óz bilermendigine salynyp, qazaq jerine qol salyp, О́zbekstanǵa Bostandyq aýdanyn, keıinnen úsh aýdandy zańsyz bekitip berdi. Odan keıin soltústik oblystardy Reseıge bermek bolǵanda oǵan Shaıahmetovtyń shákirti Jumabek Táshenovtyń qarsy turǵany belgili. Osylaısha oblystardy kórshi elge berý saıasaty júzege aspaı qaldy. Biraq Jumabek Táshenov te Shaıahmetov ketken Ońtústik Qazaqstan oblysyna jer aýdaryldy. Jumabaı Shaıahmetovtyń elimizdiń kórnekti tulǵalary Dinmuhamed Qonaevtyń, Qanysh Sátbaevtyń qyzmetindegi róli zor».
Tarıh ǵylymdarynyń doktory Qaıdar Aldajumanov arhıv derekterindegi zertteýlerge baılanysty mańyzdy málimettermen bólisip, Jumabaı Shaıahmetovtyń sol kezdegi ǵylymǵa, qazaq jastarynyń bilim alýyna barynsha qoldaý kórsetkendigin atap ótti. Al tarıh ǵylymdarynyń doktory Ahmet Toqtabaı aýyzsha tarıhtan jınaqtalǵan málemetter negizinde de estelikter shyǵarý qajettiligine toqtaldy.
QR Prezıdent Arhıviniń Qujattardy ǵylymı jarııalaý basqarmasynyń jetekshisi Muhammed Jylgeldınov alda josparlanyp otyrǵan qujattar jınaǵyna qysqasha sholý jasap, basylymnyń bólimderine qatysty málimetterdi ortaǵa saldy.
Ǵalymdar pikiri Shaıahmetovtaı tulǵanyń ómir joly barlyq qyrynan zerttelip, ádil baǵasyn alýy qajet. Osy jıynǵa kelgen Shaıahmetovtaı tulǵanyń urpaqtary da óz estelikterimen bólisip, el tarıhynan óz baǵasyn alady degen senim bildirdi.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
