– Elde, aýylda óstik. Qazaqta jeti atadan keıingi halyqtyq qalyp: ata-áje, áke-shesheden bala boıyna darıdy. Osy úshtik berik bolsa, qııa basý, orynsyz asyp-tasý bolmaıdy. Osy úsh altyn arqaýdy órkenıet úlgisimen jalǵastyra alsaq, otbasy utylmaıdy. Mundaı myqty tuǵyr myqty degen jurttaryńyzda da kemshin. Qazaq birligi otbasynda. Otbasyn Otanǵa teńeýi sodan bolar. Men erteńimdi aldyn ala josparladyq dep aıta almaımyn. Bar maqsat mektepti jaqsy oqyp, bitirý boldy. Bul bizdiń ǵana emes, ata-anamyzdyń da armany edi. Mektep bitirgende bizge áke-sheshe yqpaly, muǵalim baǵyty birinshi turdy. Almatyǵa, Máskeýge oqımyz deı qoımadyq. Ata-ananyń aýzyna qaradyq. Ol kisiler alysqa uzamasa eken dedi. Úlkenderdiń aıtqany boldy. Aqtóbe memlekettik medısına ınstıtýtyna túsýge bet aldym. Ata-anamnyń tilegi qabyl bolyp, meniń de oıym oryndalyp, joǵary oqý ornyna tústim.
– Ol kezdegi aýyl balasyna qaladaǵy oryssha oqý ońaı soqpaǵan shyǵar?
– Árıne. Tilden qınalasyń. Biraq namys, qajyr-qaırat, eldegi úlkenderdiń senimi alǵa súıreıdi. Birinshi, ekinshi kýrsta keıindeý júresiń. Úshinshi, tórtinshi kýrsta orta tusqa jetesiń. Odan keıin aldyńǵy shepke shyǵasyń. Sóıtip joǵary oqý ornyn úzdik bitirip shyǵasyń. Jetik bilim sanany silkindirmeı qoımaıdy. Instıtýtta oqytýshylardyń aıtqanyn qaǵyp alýǵa nıettendik. Mekteptegi muǵalimge degen qurmet joǵary oqý ornynda da jalǵasty.
– Synyqshy naǵashy atańyzdyń jolyn jalǵaǵan travmatolog mamandyǵyn neırohırýrg mamandyǵyna qalaı aıyrbastap júrsiz?
– Instıtýtty bitirgen soń, Aqtóbedegi jedel járdem aýrýhanasyna qyzmetke turdym. Ol mekemeni keıde «Meniń Baıqońyrym!» deıtinim bar. Ár azamattyń alǵash qanat qaqqan qyzmet orny, ortasy bolady. Meni de sol jedel járdem aýrýhanasy ǵaryshqa ushyrmasa da, aldaǵy ómir jolyma baǵyt siltedi.
Aqtóbe oblystyq aýrýhanasyna Máskeýden, N.Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, tórtkúl dúnıege aty máshhúr akademık Aleksandr Konovalov bastaǵan ǵalym-dárigerler keldi. Biz attaryn jartylaı estigen esimder. Kitaptarynan habarymyz bar. Solarmen bir aptadaı birge júrdim. Shyny kerek, Konovalovtyń ǵylymdaǵy ornynan ol ýaqytta kóp habardar emes edim. Kóńili túsken adamǵa meıirimi mol sekildi kórindi. Bir kúni: «Serik, sen neırohırýrgııa salasynda oqýyń kerek» dedi. Men ol kisige: «Máskeýge barsam, meni travmatologııa ınstıtýtynyń dırektorymen tanystyrsańyz» deımin. Ondaǵy oıym naǵashy atamnyń úmitin úkileý. Akademık júzin jylytyp: «Oılan Serik, travmatologııany qoıyp, neırohırýrgııany kórseńshi, Máskeýge meniń ózime tikeleı kel» dedi. Sóıtip on shaqty kúnniń ishinde qaıyrymdy akademık ózine baýrap aldy.
Ǵalym sózin jerge qaldyrmaı, Máskeýge barǵanymda ol ornynan ushyp turyp, jyly qarsy aldy. Instıtýtpen tanystyrdy. Ǵalymdarmen júzdestirdi. Biraz ýaqyt sonda júrip, talaı ota jasaýǵa qatystym. Neırohırýrgııa qıyn sala eken. Tabanyńdy nyq tiremeseń bolatyn emes. Eki aı sonda júrdim. Anda-sanda akademıkti kórip qalamyn. Baǵyt-baǵdar aıtady. «Úıren, úırengen utylmaıdy» deıdi. Aqtóbege qaıtadan oraldym. Jańadan neırohırýrgııa bólimshesi ashyla bastaǵan edi. Aqyry osy salaǵa den qoıdym. Kemerevo oblysynyń Novokýznesk qalasyndaǵy neırohırýrgııa kafedrasy uıymdastyrǵan neırohırýrgterdiń bilimin jetildiretin bes aılyq kýrsqa barǵanmyn. Bir kúni akademık Aleksandr Konovalov keledi, «Ol kisini kórýdiń ózi baqyt» dep, ázirlik júrgizdi. Ol kisi tabaldyryqty attaǵanda tik turyp qarsy aldyq. Shetinen sálemdesip kele jatty da maǵan kózi túskende: «Serik, munda ne istep júrsiń?» dedi. «Oqýǵa keldim, Aleksandr Nıkolaevıch!». «Nege Máskeýge kelmeısiń?», «Baramyn» dedim. Tóńiregimdegilerdiń kózqarasy maǵan birden ózgerip sala berdi.
– Ataqty ǵalymnyń yqylasy sizge qalaı túsip júr?
– Osyny alǵashynda ózim de túsine qoımadym. Jaýabyn ǵalym aıtqanda ǵana baryp, ılandym. «Qazaq azamattary talantty, talapty, alǵyr bolady. Bul qasıet sende de bar. Tipti erekshe sekildi. Osy baǵytyńnan tanba, jigerińdi jany. Jigerdi janyǵan saıyn talabyń jarqyldaı beredi», dep kúlimsiregeni este. Jalpy, men ustazdan jolym bolǵan adammyn. Aqtóbede oqyp júrgenimde E.Shaıro, Iý.Bırıýchkov degen professorlardyń da septigi kóp tıdi. Iý.Bırıýchkov medısına ınstıtýtynyń prorektory edi. Bir joly professor «Neırohırýrgııa boıynsha Máskeýde oqý úshin bir aspırantqa oryn bólinipti. Konovalovty tanısyń. Sen barýyń kerek. Úsh emtıhan tapsyrsań, ótesiń», dedi ol. Aıtqany keldi, joldamany alyp, Máskeýge tartyp kettim.
– Máskeýdiń Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyna ǵoı?
– Iá. Birden Aleksandr Nıkolaevıchke bardym. Jadyrap qarsy aldy. Aspırantýraǵa kelgenimdi aıtyp, joldamamdy kórsettim. Túri sustylaý, qaralaý kisi edi. Súzile kóz saldy. «Serik, oǵan dál bul joly túsip keregi joq. Sen oǵan daıyn emessiń. Al tústiń deıik. Úsh jyldan soń medısına ǵylymdarynyń kandıdaty bolyp shyqtyń. Saǵan kandıdattyq ataq kerek pe, álde neırohırýrg mamandyǵyn bes saýsaǵyńdaı biletin maman bolý maqsat pa?» dedi. Mende ún joq. Ishteı «Endi ne istesem eken?» deımin. «Meniń aıtqanyma kónseń, aspırantýraǵa ótinish bermeı-aq qoı, basqalar oqysyn. Sen klınıkalyq ordınatýraǵa bar. Tájirıbe jınaqtaısyń. Soǵan tús. Sodan keıin aspırantýraǵa barasyń. О́zim kómek beremin», dedi. Mólıip sál otyrdym da: «Aleksandr Nıkolaevıch, ordınatýraǵa qalaı túsýge bolady?» dedim. Ǵylymı hatshyny shaqyryp alyp: «Serikke jol kórsetińder» dedi. Ǵylymı hatshy: «Konovalov kez kelgen adamǵa bulaı qamqorlyq jasamaýshy edi» deıdi. Sóıtip eki jyldyq klınıkalyq ordınatýraǵa tústim. Oryndalǵan otadan túıgenim barshylyq. Bir professordan keıin ekinshi professordyń qolyna ótesiń. Árqaısysy óziniń tájirıbesin úıretedi, tálimin beredi. Sóıtip júrgende, eki jyl da jyljyp óte shyqty. Tóńiregimdi túgendep, kim qalaı eken degendi oılastyramyn. Professor Sergeı Fedorov otany kóp jasaıdy. Aspırantýrany sol Fedorovtyń jetekshiliginde oqysam degen nıetimdi ol kisige bir jolyqqanda aıtyp edim, «Sen Konovalovtyń shákirtisiń ǵoı. Onyń kelisiminsiz alýǵa quqym joq» dedi. Konovalovqa sol oıymdy jetkizgende qarsylyq tanytpady. «Tájirıbeden óttiń, endi ǵylymı jumyspen aınalysýyńa bolady. Júregiń Sergeı Nıkolaevıchti qalap tursa bar. Tańdaýyńa talasym joq. Zerdeli ekenińdi taǵy dáleldediń» dedi. Sonymen bir jaqsydan ekinshi jaqsynyń qamqorlyǵyna óttim. Konovalov ta jan-jylýyn aıaǵan joq. Sózinde turyp, aspırantýraǵa túsirdi. Fedorovtyń qolynan myqtap ustatty. Endi tájirıbede kórgenimdi ǵylymda dáıektep, kandıdattyq dıssertasııamdy eki jylda bitirip, jetekshime kórsetkenimde: «Taǵy bir jyl izden. Ota bólmesinen tabylyp, keseldi bilip qana qoımaı, emdeý jolymen qatar, aldyn alýdy da oılastyra bil», dedi.
– Ǵylymı ataǵyńyzdy sátti qorǵaǵan soń, elge, Almatyǵa oraldyńyz emes pe?
– Ol 1986 jyly edi ǵoı. Elge kelgennen keıin alǵan tájirıbemdi ǵylymda tııanaqtaý maqsatynda kafedrada jumys istegim kelgen. Biraq ol oıym oryndala qoımady. Dárigerlikke bara qoımadym. Sodan soń A.Konovalovqa habarlasyp, Máskeýge qaıta kettim. Ondaǵy ár jylym on jylǵa tatydy deýge bolady. A.Konovalov bir kúni ózine shaqyryp alyp: «Serik, doktorlyq dıssertasııaǵa bir taqyryp bar. Sony taldap kórshi» dedi. Ony Sergeı Fedorov ta maqul kórdi. Ata-anamnan keıingi demeýshilerim sanalatyn Aleksandr Nıkolaevıch pen Sergeı Nıkolaevıch ekenin aıtýǵa tıistimin. Ataqty fızık Landaýǵa ota jasaǵan Sergeı Fedorov ol kezde syrqattanyp jatqan. О́kpesine ota jasatqan edi. Sol úlken ǵalym ınstıtýttyń bas nevrologi, professor Leonıd Lıhterman ekeýmizdi úıine shaqyryp alyp, professorǵa: «Sen myna Serikke qara, dalaǵa tastama. Bunyń bolashaǵy zor» dedi de, odan soń: «Sen endi qaıtadan Konovalovtyń shákirti bolýyń kerek», dep sáttilik tiledi.
Júzi bólek bolsa da, júregi shákirtim dep soqqan, tili bólek bolsa da tilegin aıamaǵan alyptardyń jetekshiligimen ǵylym doktory atandym.
– Mol tájirıbemen, ǵylymı ataqpen elge oraldyńyz?..
– Elimiz táýelsizdik alǵannan keıingi aýmaly-tókpeli qıyn shaqta qarabastyń tirligimen syrtta júrgenim qalaı bolady dep, eki oıly júrgenmin. Sondaı bir kúnderi Elbasy Nursultan Nazarbaev Máskeýge jasaǵan saparynyń birinde men qyzmet etip júrgen Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyna keldi. Dıdarlasý kezinde azat eldiń basshysy: «Osyndaı bir ortalyq bizde de bolsa ǵoı!» dep qaldy. Men de ishimnen oǵan tilektes bolyp turdym. Konovalov men týraly Prezıdentke erekshe iltıpatpen aıtyp qaldy. Janary jarq etken Nursultan Ábishuly maǵan jyly shyraımen kóz salyp, «Elge qaıtasyń ba?» dedi. Irkilmesten «Iá!» dedim. Ol kezde Prezıdent ózge elderde qyzmet etip jatqan, ásirese áskerı, dıplomatııa, zań salasynda qyzmet etip júrgen otandastaryn eline shaqyryp jatqanyn biletinmin.
Men de aıtqan sózimde turdym. 1995 jyly Otanyma oraldym. Dárigerlerdiń bilimin jetildirý ınstıtýtyna ornalasyp, 1996 jyly neırohırýrgııa kafedrasyn qolǵa aldym. Maqsatym, bilimdi jastardy jınaý edi. Klınıkalyq ordınatýra ashyp, ony aspırantýraǵa ulastyrdyq. Dıssertasııa qorǵaıtyn keńes qurdyq. Sondaı jumystardyń nátıjesinde, 10 jylda 5 ǵylym doktoryn, 25 ǵylym kandıdatyn ázirledik. Qajetti kitaptar shyǵardyq. 2004 jyly jasaǵan tájirıbelerimiz ben ǵylymı izdenisterimizdi jarııalap, ózgege jetkizip turý úshin «Qazaqstannyń neırohırýrgııasy jáne nevrologııasy» atty jýrnaldy jurtqa usyndyq. Qazir ol basylym jalǵasyn taýyp keledi.
– Elbasynyń tikeleı qoldaýymen Ulttyq neırohırýrgııa ortalyǵy irge kótergen kúnnen bastap, basy-qasynda boldyńyz emes pe?
– Men elordadaǵy ult densaýlyǵyn jaqsartý jolyndaǵy ortalyqtardyń salynýyn Prezıdenttiń eren eńbegi, tipti erligi dep bilemin. Kenjelep qalǵan salaǵa keń kólemde mán berip, neırohırýrgııa ortalyǵynyń ǵımaratyn qysqa merzimde salý barysynda Memleket basshysynyń qamqorlyǵy erekshe boldy. Ǵımarat salynyp bitti, al endi jumystaryńdy bastańdar degende abdyrap qalmaý úshin biz ázirlikti erte qolǵa aldyq. 35 mamandy shetelge bilim jetildirýge jiberdik. 2008 jyly Almatydan 35 dáriger birge keldik. Qazir 50 neırohırýrg jumys isteıdi. 90 paıyz dárigerler alǵashqy kúnnen qyzmet jasap keledi. Alǵashqy jyly 500 adamǵa hırýrgııalyq kómek kórsetsek, qazir 3,5 myńnan asyp otyr. Álemniń birde-bir elinde azamattaryn tegin emdeıtin mundaı neırohırýrgııalyq ortalyq joq. 10 jylda 70-ke jýyq jańa tehnologııany alyp, iske qostyq. Ortalyq Azııada birinshi ret ota jasaýǵa bolmaıdy degen tereńde jatqan isikterdi emdeı bastadyq. Mı isigine ota jasaý óte qıyn. О́zge aǵzalardyń kóbin almastyratyn dárejege jettik. Mı týraly bulaı deı almaımyz. О́zge otany lýpa kıip jasaýǵa bolady. Al mıǵa ota jasaý tek mıkroskoppen ǵana júzege asyrylady.
– Bir zamandary mıdy da almastyrýǵa bolatyn shyǵar?
– Ony tap basyp aıta almaımyn. Mı álemi – bólek álem ǵoı. Qudirettiń kúshimen jaratylǵan bolý kerek. Degenmen, qazir sol álemniń ishine kirip, ota jasaý isi kúnde jalǵasyp otyr. Bizdiń ortalyqta 6 bólimshe bar. Bir zamandary úlken-kishi demeı, bastan bastap, omyrtqa julynyna deıin bir dáriger ǵana ota jasaıtyn. Qazir neırohırýrgııa san-salaǵa bólinip ketti. Julyn, qan tamyrlary, mı isigi, balalar neırohırýrgııasy, jalpy neırohırýrgııa boıynsha jastar jaqsy mamandandy. Keıde aǵaıyndar otany ózińiz jasańyzshy degen ótinish aıtady. Olarǵa otany menen jaqsy jasaıtyn jastar bar deımin. Bul aqıqat sózim. Shákirtterim menen myqty. Abaı aıtqandaı, qazirgi neırohırýrgııada ustazdan shákirt ozyp tur. Mekeme bedeliniń asýyna sol jastar jumylyp, jumys isteý arqyly qol jetkizýde. Árıne basshylyq jasaımyn. Mol tájirıbeme súıenip, baǵyt-baǵdar beremin. Sóıte turyp, olardan jaqsy bilemin dep aıta almaımyn. Biz ota jasaý arqyly aýrýdy anyqtasaq, jastar ozyq tehnologııa kómegimen anyqtalǵan aýrýdy emdeýdi, onyń aldyn alýdy júzege asyryp otyr. Olar bárin kózben de, kóńilmen de kóredi. Qolmen ustap ta anyqtaıdy. Dáýirdiń qalaı damyp bara jatqanyn osydan ańǵarýǵa bolatyn shyǵar. Eń bastysy, buryn aýyr syrqatqa shaldyqqandar shetelge bet túzep jatatyn. Qazir ol óz Otanymyzda tegin iske asýda. Tipti medısınalyq týrızm aıasynda ondaǵan shetelden kelgen azamattarǵa da ota jasap júrmiz.
– Serik Qýandyquly, siz basqaryp otyrǵan ortalyqta nebir alqaly jıyndar, halyqaralyq forýmdar ótip jatady. Bul ortalyq jumysyn ózgelerge tanytýmen qatar, bilim-ǵylym tájirıbe salasy boıynsha pikir alysýǵa da múmkindik berip otyrǵan shyǵar.
– Bizdiń Ulttyq ortalyq Astana kúniniń qarsańynda 2008 jyly ashylǵany belgili. Sodan beri 10 jyl ishinde talaı eldiń dárigerleri men ǵalymdary at basyn buryp, ortalyqty da, aıbyndy Astanamyzdy da kórip, súısinip júr. Qazaqstan neırohırýrgııa qaýymdastyǵy Dúnıejúzilik neırohırýrgter qaýymdastyǵyna, Azııa jáne Eýropa neıhorýrgteriniń qoǵamdastyǵy quramyna kiredi. Bul álem dárigerlerimen keń kólemde aralasýǵa mol múmkindik berýde. Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń burynǵy dırektory A.Konovalov pen búgingi basshysy A.Potapov Dúnıejúzilik neırohırýrgter qoǵamdastyǵynyń vıse-prezıdenti retinde Qazaq eline jete kóńil aýdaryp, meni komıtet músheligine tartqan edi. Bul órkenıetti eldermen birge jumys isteýge jol ashty. Aıtalyq, Azııa neırohırýrgteri qaýymdastyǵynyń X kongresi bizdiń elordamyzda ótip, úlken abyroıǵa keneldik. Ony óz elinde ótkizýge umtylǵandar az bolmaıdy. Degenmen, Qazaq eliniń bedeli kongresti bizde ótkizýge buıyrtty. Dúnıe júziniń 56 elinen dárigerler, ǵalymdar qatysty. Astana kúnine oraı ótip jatqan is-sharalar qatarynda jumysyn bastaǵan kongrestiń shymyldyǵy «Astana Operada» ashyldy. Elbasynyń quttyqtaýy oqyldy. Buǵan Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Astana qalasynyń ákimdigi erekshe septigin tıgizgenin atap aıtýǵa tıistimin. Elordanyń kelbetin, Ulttyq neırohırýrgııa ortalyǵyn kórgen qonaqtar qatty tańǵaldy. Osyndaı mol múmkindik bergen Memleket basshysynyń kóregendigi dep ashyq aıtyp jatty. Kóp memlekette neırohırýrgııaǵa emhanalardan 30-40 tósek bólýmen shekteledi. Al bizde neırohırýrgııa, kardıologııa – ózge de keremet jaraqtalǵan jeke-jeke medısına mekemelerin kórgende, uıymdastyrýdaǵy uıytqylyq jumysqa kózderi jetkende − ósken el órkenıetti jolǵa osyndaı qarqynmen tússe kerek desti.
Osy jerde mynandaı bir óz baılamymdy aıta ketsem deımin. Bir kezderi mundaı eldik is armandaı elesteıtin. Almatynyń taý jaǵyndaǵy Shymbulaqqa shyqqanda odan da bıik turǵan shyńǵa qol jetkizý qıyn sekildi kórinetin. Búgingi qazaq medısınasy álgindeı shyńǵa qol artqandaı áser qaldyrady. Qadap aıtatyn nárse, neırohırýrgııa salasy boıynsha em alamyn dep shetelge barýdyń esh jóni joq. О́z Otanymyzda barlyq em tegin jasalady. Bul halyq densaýlyǵyn ońaltý jolyndaǵy nátıjeli is ekeni belgili. Eger osyndaı ıgilikti jumysty arnaıy baǵdarlamalar ashyp, ásirese BAQ salasynda, onyń ishinde teledıdarda dárigerlerdi sóıletip, biz jasaǵan rolıkterdi kórsetip jatsa, quba-qup. Muny ult densaýlyǵyn jaqsartýdaǵy umtylys dep bilsek, ol aýrýdyń aldyn alýǵa múmkindik berer edi. Aýrý azaısa, qarjyny únemdeýge qol jetkizemiz. Bul keń-baıtaq jerimizge kúni erteń ıe bolar urpaq úshin, ıaǵnı ulttyq demografııanyń qarqynyna da óz úlesin tıgizer edi.
– Tekti ortada ósipsiz. О́z otbasyńyz týraly ne aıta alasyz?
– Dáriger úshin otbasynyń jóni bólek. О́ıtkeni qýanyshty sátter de, kúni keshe ómirden ozǵan Sheraǵań, Sherhan Murtaza sózimen aıtsaq, «Bir kem dúnıe» degizetin tustar da bolyp jatady. Sondaı kezde kóńilge medeý – janǵa súıeý meıirim shapaǵaty mol toqsannan asqan anam, jarym, urpaǵym. Otanamyz – zııaly ortadan shyqqan Baıan da dáriger. Shańyraq kótergeli qasymda. Ul ósirip, nemere súıip otyrmyz.
– Aldaǵy jospar-joba, mindet-maqsattar, osy kezge deıin qansha ota jasaǵanyńyz týraly, bul isti atqara berý jaǵy, ózge de ózińizdi tolǵandyryp júrgen máseleler jaıynda aıta ketseńiz.
– Maqsat ta, mindet te kóp. Biz kóbine jetistigimizdi aıtamyz. Joǵymyzdy da túgendep otyrýǵa tıistimiz. Bilim, ǵylym, tájirıbe – osy úsheýi ushtasqan kezde jospar da, joba da iske asady. Ony ıntegrasııalaý jaqsy jolǵa bastaıdy. Úsh sala qatar damyǵan jerde qandaı aýrýdyń bolsa da aldyn alýǵa bolady. Qazir radıohırýrgııa salasyn qolǵa ala bastadyq. Bul otasyz, gamma sáýlesimen emdeý degen sóz. Muny medısınada «gamma-pyshaq» ne «kıber pyshaq» deıdi. Ota bar bolǵany 40 mınýtqa sozylady. Mıdaǵy isikti sáýle terapııasymen emdeıdi. Mı talshyqtaryna zaqym kelmeıdi, pyshaq tımeıdi, qan shyqpaıdy, daq qalmaıdy. Bul tásil damyǵan elderde jumys istep jatyr. Biz de osyǵan jol asha bastadyq. Ulttyq ortalyqtyń qasynda Nazarbaev Ýnıversıtettiń, Bıologııalyq ortalyqtyń zamanaýı laboratorııasy bar. Syrttan tehnologııa almaı-aq sony tıimdi paıdalanyp, ǵylymdy kótersek deımin. Álemdik ǵylym men bilimniń órkendeýi aýrýdy emdeýdiń nebir tıimdi joldaryn tájirıbege engizip keledi.
Bir ǵana mysal, ótken ǵasyrdyń 80-jyldary neırohırýrgııaǵa qatysy bar keselge shaldyqqan adam bolsa, kózińe ólim elesteıtin. Qazir olaı emes. Qatarǵa qosylyp jatqandardyń qarasy óte kóp. Bir ǵana aıtarym, ár azamat, ásirese eldegi qandastar syrqattyń sheti biline salyp, der kezinde dárigerge qaralsa, asqyndyrmaı anyqtasa, oǵan tosqaýyl qoıýǵa jaǵdaıymyz bar. Táni aýyryp, jany kúızelgen adamǵa sharapatymdy tıgizýdi men ózime qaryz da paryz dep bilemin. Osyndaı meıirim jolyn salǵan ózim kózin kórgen qazaqtyń jaqsylary, ata-ájem, áke-sheshem, uly ustazdarym Aleksandr Konovalov pen Sergeı Fedorov dep bilemin.
Qansha ota jasaǵanymdy sanamappyn. Bir kúnde bir emes, birneshe ota jasaǵan kezderim boldy. Qaıtalap aıtam, taǵdyryn qolyńa tapsyrǵan qandaı adamǵa bolsa da ota jasaý ońaı sharýa emes. О́z taǵdyryńdy umytyp, naýqastyń taǵdyryna janyńdy salasyń. Sen de, ol da adam. Eki úmit ota ústelinde toǵysyp jatatyn kezder de bolady. Jalpy, jasaǵan ota sany 5000-nan asyp ketken shyǵar. Alla qýat berse ota jasaýdan qazir shetteı qoımaspyn. Ustazym Aleksandr Konovalov 85 jasqa kelse de ota jasap keledi. Áıgili hırýrg Borıs Petrovskıı 90 jasqa deıin, AQSh eliniń professory Maıkl Debeıkı 91 jasqa deıin ota jasaǵanyn bilemin. Bári de ýaqyt enshisindegi dúnıe ǵoı.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
